Müzik, çevresel değişimlerin insan hayatındaki karşılıklarını anlatırken konserlerin üretim biçimleri de çevresel etkileri üzerinden inceleniyor. Şarkıların taşıdığı hikâyeler, seyircilerin ulaşımı ve sahnenin enerji ihtiyacı, müzik ile iklim arasındaki ilişkinin farklı boyutlarını oluşturuyor.
earthsonic
Bir konserden geriye bazen tek bir an kalır. Binlerce kişinin aynı sözü söylediği, birbirini tanımayan insanların aynı ritimde hareket ettiği birkaç dakika…
Bu ortak deneyim, müziğin toplumsal konularla kurduğu ilişkinin de bir parçası. Şarkılar; yaşanılan bir yeri, kaybedilen bir doğa alanını veya değişen hayat koşullarını anlatabiliyor. İklim kriziyle bağlantılı deneyimler de sanatçıların eserlerinde ve sahne çalışmalarında kendine yer buluyor.
Ancak bir şarkıyı dinlemek, bir konuya ilgi duymak ve davranış değiştirmek farklı süreçler. Müziğin iklim eylemiyle ilişkisini anlamak için anlatılan hikâyelerin yanında dinleyiciye sunulan katılım olanaklarına ve müzik sektörünün kendi üretim koşullarına da bakmak gerekiyor.
İklim İletişiminde Müziğin Rolü
Flow, dünyanın dört bir yanından kadın sanatçıları bir araya getirerek su, sağlık ve bölge gibi yaşanmış deneyimleri müziğe ve güçlü canlı performanslara dönüştürüyor.
İklim değişikliği çoğunlukla sıcaklık artışları, emisyon miktarları ve gelecek senaryolarıyla anlatılıyor. Bu bilgiler, sorunun boyutunu ve izlenmesi gereken politikaları anlamak için gerekli. İnsanların söz konusu değişimleri gündelik hayatlarıyla ilişkilendirmesi ise farklı anlatım biçimlerini de gerektirebiliyor.
Müzik bu noktada kişisel deneyimlere alan açabiliyor. Suya erişimin zorlaşması, yaşanılan coğrafyanın değişmesi veya bir topluluğun doğayla kurduğu ilişkinin dönüşmesi, şarkılarda ve performanslarda karşılık bulabiliyor.
Bu anlatımlar bilimsel bilginin yerini tutmuyor. Çevresel değişimlerin insanlar tarafından nasıl yaşandığını aktaran kültürel bir ifade alanı oluşturuyor.
Müziğin iklim iletişimindeki etkisini değerlendirirken de yalnızca eserin ulaştığı kişi sayısına bakmak yeterli değil. Dinleyicinin ne öğrendiği, konuyla nasıl ilişki kurduğu ve katılabileceği somut bir yol bulunup bulunmadığı ayrı sorular olarak ele alınmalı.
Kadınların ve Suyun Hikâyeleri Müzikle Buluşuyor
9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki kültür programları arasında, EarthSonic ve In Place of War tarafından geliştirilen Flow projesi de bulunuyor.
Proje, suyla ilişkili krizlerin kadınların yaşamındaki karşılıklarını müzik ve hikâye anlatımı aracılığıyla ele alıyor. Açıklanan Antalya programında Gökçe Coşkun’un da aralarında bulunduğu sanatçıların performansları ve söyleşileri yer alıyor. 12–14 Kasım için duyurulan buluşmalar kültür, sağlık ve iklim ilişkisi gibi başlıklara odaklanıyor.
Flow’un yaklaşımı, su krizini farklı coğrafyalardaki kadınların deneyimleri üzerinden anlatmaya dayanıyor. Proje, müziği bu deneyimlerin paylaşılabileceği bir alan olarak kullanıyor.
Bu tür çalışmalar, çevresel konuların kültürel üretimde nasıl ele alındığını gösteriyor. Katılımcıların kendi hikâyelerini hangi koşullarda anlattığı, temsilde nasıl bir rol üstlendiği ve çalışmanın etkinlik sonrasında nasıl sürdüğü ise ayrıca değerlendirilebilecek boyutlar.
Bir Konserin Çevresel Etkisi Nerede Başlıyor?
Müzik ile iklim arasındaki ilişki, eserlerin içeriğiyle sınırlı değil. Konserlerin ve turnelerin gerçekleşmesini sağlayan sistem de enerji ve kaynak kullanımına dayanıyor.
Sanatçıların ve ekiplerin yolculukları, seyircilerin ulaşımı, ekipman taşımacılığı, sahnenin enerji ihtiyacı ve yiyecek hizmetleri bu sistemin parçaları. Çevresel etkiyi incelemek, bu faaliyetleri birlikte değerlendirmeyi gerektiriyor.
Konser alanında geri dönüşüm kutularının bulunması veya tek kullanımlık ürünlerin azaltılması belirli alanlarda iyileşme sağlayabilir. Ancak bu uygulamalar, etkinliğin bütün çevresel etkisini açıklamaz.
Seyircilerin hangi mesafelerden geldiği, hangi ulaşım araçlarını kullandığı, ekipmanın nasıl taşındığı ve enerjinin nasıl sağlandığı da hesaba katılmalı. Hangi faaliyetin daha belirleyici olduğu, etkinliğin konumuna ve üretim koşullarına göre değişebilir.
Massive Attack Örneğinde Araştırma ve Uygulama
Manchester Üniversitesi Tyndall Centre’ın 27 Şubat 2025 tarihli açıklaması, Massive Attack’ın Bristol Downs’taki Act 1.5 etkinliğini değerlendiren bir araştırmayı aktarıyor.
Profesör Carly McLachlan ve Dr. Chris Jones tarafından hazırlanan rapor, etkinliği düşük karbonlu canlı müzik için geliştirilen yol haritasındaki hedefler üzerinden inceliyor.
Değerlendirilen uygulamalar arasında bataryalı enerji kullanımı, yerel biletleme, ek gece trenleri ve trenle ulaşımı teşvik eden düzenlemeler bulunuyor. Tamamen bitkisel yiyecek hizmeti, azaltılmış ekipman taşımacılığı ve sanatçıların uçuş yapmadan katılımı da araştırmanın kapsamına giriyor.
Bu örnek, bir konserin çevresel etkisinin farklı organizasyon kararları üzerinden ele alınabileceğini gösteriyor. Enerji, ulaşım ve yiyecek hizmetleri gibi başlıkların birlikte incelenmesi, uygulamaların sonuçlarını değerlendirmek için daha geniş bir çerçeve sunuyor.
Her etkinlik aynı altyapıya sahip değil. Şehirlerin ulaşım olanakları, mekânların teknik koşulları ve seyircilerin geldiği mesafeler değişiyor. Bu nedenle uygulamaların başka organizasyonlara aktarılabilmesi için yerel koşullara göre yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
“Sürdürülebilir konser” İfadesi Nasıl Değerlendirilmeli?
Bir etkinliğin çevresel iddialarını anlamak için kullanılan sıfatlardan çok, açıklanan verilere bakılabilir.
Emisyon azaltımı belirtiliyorsa karşılaştırmanın hangi etkinlik veya döneme göre yapıldığı bilinmeli. Hesaplamaya seyirci ulaşımının, ekipman taşımacılığının ve yiyecek hizmetlerinin dahil edilip edilmediği açık olmalı.
Benzer şekilde, belirli bir faaliyette sağlanan iyileşme ile etkinliğin toplam etkisi birbirinden ayrılmalı. Enerji kullanımındaki azalma önemli olabilir; ancak bu sonuç tek başına ulaşım veya malzeme kullanımı hakkında bilgi vermez.
Hedefler ile gerçekleşmiş sonuçlar da ayrı değerlendirilmelidir. Gelecek yıllar için açıklanan bir taahhüt, tamamlanmış bir uygulamayla aynı anlama gelmez.
Ölçüm kapsamının, yöntemin ve sonuçların anlaşılır biçimde paylaşılması; dinleyicilerin, sanatçıların ve sektör çalışanlarının çevresel iddiaları değerlendirmesini kolaylaştırır.
Dinleyicinin tercihlerini hangi koşullar belirliyor?
Konserlerin çevresel sorumluluğunu yalnızca bilet alan kişilere yüklemek, organizasyonun diğer bileşenlerini gözden kaçırabilir. Dinleyicinin tercihleri, kendisine sunulan olanaklarla bağlantılıdır.
Etkinlik toplu taşımayla erişilemeyen bir yerdeyse veya konser bitiminde dönüş seferleri bulunmuyorsa ulaşım seçenekleri daralır. Yeniden kullanılabilir ürünler teşvik ediliyor ancak gerekli altyapı sağlanmıyorsa uygulamaya katılmak zorlaşabilir.
Bu nedenle organizatörlerin, mekânların, ulaşım işletmelerinin ve yerel yönetimlerin kararları önem taşır. Ulaşım bilgisinin biletleme aşamasında sunulması, dönüş seçeneklerinin planlanması ve etkinlik alanındaki hizmetlerin buna uygun düzenlenmesi katılımı kolaylaştırabilir.
Dinleyiciler de mevcut seçenekleri inceleyebilir, uygun olduğunda daha düşük etkili ulaşım yollarını tercih edebilir ve organizasyonların çevresel açıklamaları hakkında bilgi talep edebilir.
Sahnedeki Anlatı ve Üretim Koşulları
Müzik ile iklim eylemi arasındaki ilişki iki düzlemde ele alınabilir. Bir yanda şarkılar, performanslar ve kişisel hikâyeler aracılığıyla kurulan iletişim; diğer yanda konserlerin ve turnelerin üretim koşulları bulunuyor.
Bu iki alan birbirini etkileyebilir, ancak aynı şeyi ifade etmez. İklim konusunu işleyen bir etkinliğin çevresel etkisi kendiliğinden düşük olmaz. Daha düşük etkili üretim uygulamaları kullanan bir konserin de mutlaka iklim temalı bir repertuvara sahip olması gerekmez.
Müziğin kültürel katkısını ve sektörün çevresel sorumluluğunu birlikte incelemek, ilişkinin olanaklarını ve sınırlarını daha anlaşılır kılıyor. Anlatılan hikâyeler kadar alınan kararlar, sunulan seçenekler ve paylaşılan sonuçlar da bu değerlendirmenin parçasını oluşturuyor.
BiModaHayat olarak kadınların eşitliğini, bilimin yol göstericiliğini, sanatın özgürlüğünü ve üretimin değerini savunurken Cumhuriyetin bize yüklediği sorumluluğu da taşıyoruz. Gelecek kuşakların daha özgür, daha adil ve daha yaşanabilir bir ülkede büyümesi için kendi alanımızda çalışıyoruz.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı, minnet ve özlemle anıyoruz.
Yeni İnci'nin Meme Kanseri Farkındalık Ayı mesajından hareketle protez sütyenleri, kapsayıcı iç giyim tasarımını ve perakendede değişen ihtiyaçları inceliyoruz.
80’lerin renkli modasından bej minimalizme nasıl geldik? Fast fashion, sosyal medya algoritmaları ve standartlaşan estetik kişisel stilimizi ve kültürel kimliğimizi nasıl etkiliyor?
Moda ve pazarlama dünyası yıllardır genç kuşakların peşinden koşuyor. Oysa büyüyen 50+ tüketici kitlesi, markalara çok daha temel bir soru soruyor: Müşteriniz yaş alırken markanız onun hayatında kalabilecek mi?
