Düşünün…Galaksimizdeki yıldızlardan daha fazla mikroplastik parçası bugün denizlerde yüzüyor.Evet, yanlış okumadınız: 100 milyar yıldıza karşılık 358 trilyon mikroplastik. Bu devasa sayı, gözle göremediğimiz ama gezegenimizi derinden etkileyen bir kirliliğin sessiz çığlığı gibi. Ve belki de en şaşırtıcısı şu: Bu kirliliğin başlıca kaynaklarından biri giysilerimiz. Mikroplastik Nedir? Mikroplastikler, 5 milimetreden küçük plastik parçacıklardır. Gözle görülmezler ama her yerdedirler: denizlerde, toprakta, içme suyunda… Hatta insan kanında ve anne sütünde bile tespit edildiler! Bu minik parçalar iki şekilde oluşur: Doğrudan üretilenler:  Diş macunlarında, peeling ürünlerinde ya da temizlik maddelerinde yer alan mikro tanecikler. Parçalanarak oluşanlar:  Plastik şişeler, torbalar, tekstiller gibi büyük ürünlerin zamanla ufalanmasıyla ortaya çıkar. Ve her yıl milyonlarca ton mikroplastik, doğaya karışıyor. Peki Bu Atıkların Moda ile Ne İlgisi Var? İlgisi büyük! Çünkü bugün dünya çapında üretilen giysilerin %60’ından fazlası sentetik elyaflardan  yapılıyor. Özellikle polyester, naylon, akrilik gibi kumaşlar petrolden elde ediliyor ve her yıkamada binlerce mikroplastik lif  suya karışıyor. Örneğin, sadece bir kez çamaşır makinesinde yıkadığınız polar bir mont, 250.000 mikrofiber   salabilir.Ve bu lifler öyle küçük ki arıtma sistemlerinden bile kolayca geçerek okyanuslara ulaşıyor. Yani, aslında her yıkamada biraz daha mikroplastik üretiyoruz.Ve farkında olmadan, kıyafetlerimizle denizleri, toprağı, kendimizi kirletiyoruz. Mikroplastikler Nerelere Gidiyor? Balıkların midesine. Sofralarımıza. İçtiğimiz suya. Soluduğumuz havaya. Bugün mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri tam olarak bilinmese de, bazı çalışmalar bu parçacıkların hücrelere zarar verebileceğini, bağışıklık sistemini etkileyebileceğini ve hatta hormonal dengesizliklere yol açabileceğini gösteriyor. Ne Yapabiliriz? İyi haber şu: Bireysel olarak atacağımız adımlar bu sorunu yavaşlatabilir. 1. Doğal kumaşlar tercih et Pamuk, yün, keten, kenevir gibi doğal elyaflar mikroplastik yaymaz ve doğada çözünür. 2. Az ama kaliteli giyin Hızlı moda yerine daha dayanıklı, etik üretim yapan markaları seç. Bu hem doğa hem de bütçe için kazanç. 3. İkinci el alışverişi keşfet Döngünün en önemli parçası bu! Vintage butikler, takas etkinlikleri, online ikinci el platformları... Yeni almak zorunda değilsin. 4. Yıkama alışkanlıklarını gözden geçir Giysileri daha az ve düşük ısıda yıka Kurutma makinesi yerine doğal kurutma tercih et Mikrofiber filtreli çamaşır torbaları kullan (örneğin Guppyfriend) 5. Kıyafetlerine iyi bak, ömrünü uzat Yırtılanı onar, sık yıkama yerine havalandır. Böylece hem tasarruf eder hem de mikroplastik salınımını azaltırsın. Moda Bir Tercihse, Sorumluluk da Bir Seçimdir Kıyafetler sadece tarzımızı değil, değerlerimizi de yansıtır.Hızlı tüketim alışkanlıklarımızın doğaya nasıl yansıdığını görmek, artık lüks değil Yaşam alanlarımız ve kaynaklarımız hızla tükenirken doğanın biz bilinçli insanlara çok ihtiyacı var. Unutma:Mikroplastikler gözle görülmez ama etkileri çok derin.Sen değiştikçe dünya da değişebilir.

Sanat, bir kaçış unsuru sunar. Bazen kesinlikle ihtiyaç duyulan, hoş karşılanan bir dikkat dağıtıcı. Bazen ise dünyayı tüm çıplaklığıyla anlamanın, anlamlandırmanın yolu. Yazın zirvesine doğru ilerlerken, bedenlerimiz güneşin ısısıyla, zihinlerimiz ise gündemin karmaşasıyla dolup taşarken; sanat bize alternatif bir nefes aralığı sunuyor. Bu Temmuz, yalnızca görsel bir deneyim vadetmekle kalmayan; aynı zamanda doğaya, çevreye ve sürdürülebilirliğe dair derin sorular sorduran sergilerle dolu. Betonla sarılmış şehirlerin ortasında bir yaprağın kıvrımı, bozkırın tonları, yosunla kaplı taşlar veya endüstriyel bir görüntünün yarattığı ekolojik çelişki… Sanatçılar bu yaz bizleri hem doğanın özüne hem de insanın sorumluluğuna davet ediyor. İstanbul’dan Edinburgh’a, New York’tan Londra sokaklarına uzanan bu yaratıcı rotalar, iklim krizine yanıt ararken güzellikten ve anlamdan da ödün vermiyor. Belki bir bitki ressamının sabırlı fırça darbelerinde, belki devasa kamusal heykellerin gölgesinde, belki de dijital bir vizyonun içinden geçerken… bu yaz sürdürülebilir sanatla kurduğumuz bağ, yalnızca bugüne değil, geleceğe de iz bırakacak. Yolculuğunuz başlasın: İşte Temmuz ayında mutlaka görülmesi gereken, çevresel duyarlılıkla şekillenmiş sanat sergileri.   Türkiye Akbank 43. Günümüz Sanatçıları Ödülü Sergisi @ Akbank Sanat Akbank Sanat, İstanbul – 30 Mayıs – 31 Temmuz 2025 Türkiye çağdaş sanatının genç yeteneklerini keşfetmek isteyenler için güçlü bir durak olan bu sergi, her yıl olduğu gibi bu yaz da yenilikçi ve çok katmanlı işleri bir araya getiriyor. 43. edisyonunda doğa, çevre ve sürdürülebilirlik gibi güncel meseleler kimi sanatçıların üretimlerinde ön plana çıkarken; serginin genel ruhu, bireysel ifade ile toplumsal meseleler arasındaki ince çizgide geziniyor. Farklı teknik ve malzeme kullanımlarıyla şekillenen bu seçki, gelecek kuşakların sanata nasıl baktığını ve dünyayı nasıl okuduğunu anlamak için ideal bir alan. https://www.akbanksanat.com/sergi/akbank-43-gunumuz-sanatcilari-odulu-sergisi Sergi Rotası – Meşher İstanbul – Rehberli tur: 2 Temmuz 2025’ten itibaren İstanbul’un katmanlı kültürel belleğini gün yüzüne çıkaran “Sergi Rotası”, Meşher’in ev sahipliğinde tarih, mimari ve sanat arasında düşünsel bir yürüyüş sunuyor. Sergi, doğrudan sürdürülebilirlik teması taşımasa da, kentsel bilinç ve koruma kavramlarına dikkat çekerek şehirle kurduğumuz ilişkiyi sorgulamaya açıyor. 2 Temmuz’da rehberli turlarla başlayan etkinlik, izleyiciyi İstanbul’un geçmişten bugüne süregelen kültürel dönüşümünü hem belgeler hem de sanatsal anlatılar eşliğinde deneyimlemeye davet ediyor. “Ege’den Taşan Renkler” – Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi İzmir – 4 Temmuz – 31 Temmuz 2025 Ege ruhunu tuvale taşıyan bu sergi, bölgenin özgün doğasını, sıcak renklerini ve yerel kültürünü sanat aracılığıyla kutluyor. “Ege’den Taşan Renkler”, sürdürülebilirlik kavramını doğrudan işlemese de; yerel üretime, kültürel çeşitliliğe ve bölgesel estetik anlayışına odaklanarak ekolojik farkındalıkla örtüşen bir anlatı sunuyor. İzmirli sanatçılardan oluşan seçki, coğrafyanın kendine özgü hafızasını koruma çabasını duyumsatan bir sadelik ve samimiyet taşıyor. Anatolian Plant Legacy Türkiye Pavyonu, Venedik Bienali – Şubat 2025’ten itibaren (devam ediyor) Anadolu’nun zengin bitki örtüsünü sanatsal bir mirasa dönüştüren “Anatolian Plant Legacy”, bitki ressamlarının hassas ve bilimsel çizimlerinden oluşan benzersiz bir seçki sunuyor. Sergi, yalnızca estetik bir deneyim değil; aynı zamanda biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik güçlü bir çağrı niteliğinde. Anadolu’nun endemik türleri, tehdit altındaki habitatları ve doğanın kırılgan yapısı, sanat aracılığıyla görünür ve hissedilir kılınıyor. https://www.iksv.org/tr/venedik-bienali-turkiye-pavyonu/hakkinda İçimdeki Şehir – Doug Aitken Borusan Contemporary, İstanbul – 17 Ağustos 2025’e kadar Amerikalı multidisipliner sanatçı Doug Aitken’in “İçimdeki Şehir” sergisi, modern yaşamın kent dokusu, dijital izolasyon ve sürdürülebilirlik tartışmalarını çarpıcı bir biçimde sorguluyor. Video enstalasyonlar, ses yerleştirmeleri ve dijital imgeler aracılığıyla, izleyiciyi kentsel bir bilinçaltı yolculuğa çıkarıyor. Aitken’in eserleri; teknolojiyle iç içe geçmiş, ancak doğadan uzaklaşmış bir dünyada yeniden denge arayışını görselleştiriyor. Önerilen Zamanlama Temmuz ortası:  Anadolu bitki mirasını konu alan sergiyi görmek için Botanical Art’e öncelik verin. Yaz boyunca:  Borusan’ın “İçimdeki Şehir” sergisi, kent ve dijital tema üzerinden çevre algısını tetikliyor. Temmuz sonu:  Akbank’ın genç sanatçı sergisi, doğa-çevre temalı işleri keşfetmek için uygun. İzmir’deyseniz: AASSM’deki Ege renkleri sergisiyle kültürel çeşitliliği deneyimleyin.   ABD  - New York Edward Burtynsky – “The Great Acceleration” International Center of Photography (ICP), New York – 28 Eylül 2025’e kadar Fotoğraf sanatının en güçlü çevre anlatıcılarından Edward Burtynsky, “The Great Acceleration” sergisinde insanın doğaya müdahalesinin epik izlerini gözler önüne seriyor. Maden ocakları, baraj inşaatları ve genişleyen endüstriyel alanlar; Burtynsky’nin objektifinden büyüleyici ama rahatsız edici kompozisyonlara dönüşüyor. Güzellik ile yıkım arasındaki bu görsel gerilim, izleyiciyi iklim krizinin görsel tanıklığına davet ediyor. https://www.icp.org/exhibitions/edward-burtynsky-great-acceleration Symbiotic Utopia – Agus Putu Suyadnya Sapar Contemporary, NYC – 30 Mayıs – 7 Temmuz 2025 Endonezyalı sanatçı Agus Putu Suyadnya’nın doğa ile insan arasındaki simbiyotik ilişkiyi merkeze alan bu sergisi, yeşil tonlara, ütopyaya ve dinginliğe açılan bir pencere niteliğinde. Bitkisel motifler, hayali peyzajlar ve yumuşak renklerle örülü eserler, sürdürülebilir bir geleceğin hayalini kurarken izleyicilere ferahlatıcı bir atmosfer sunuyor. “Symbiotic Utopia”, şehir temposundan bir anlığına kopup doğaya dönmenin estetik karşılığını arıyor. https://www.saparcontemporary.com/symbiotic-utopia-the-peaceable-kingdom-of-agus-putu-suyadnya Art for a Healthy Planet 2025 / Creative Climate Awards NYC genelinde kamusal alanlar – Temmuz etkinlikleri süresince Sanatın toplumla buluştuğu yer tam da burası: parklar, meydanlar ve sokaklar. “Art for a Healthy Planet 2025” kapsamında düzenlenen Creative Climate Awards, iklim krizine karşı farkındalık yaratmayı hedefleyen interaktif performanslar, kamusal enstalasyonlar ve kısa film gösterimleriyle Temmuz ayında New York’u bir açık hava galerisinde dönüştürüyor. Etkinlikler yalnızca izlenmiyor, birlikte düşünmeye ve harekete geçmeye çağırıyor. https://www.humanimpactsinstitute.org/creative-climate-awards SVA – July 2025 Exhibitions and Events School of Visual Arts (SVA), Manhattan – Temmuz ayı boyunca New York’un en önemli sanat okullarından biri olan SVA, Temmuz boyunca sürdürülebilirlik ekseninde üretilmiş genç sanatçı işlerine ev sahipliği yapıyor. Dijital medya, fotoğraf, video ve yerleştirmeler aracılığıyla iklim, kimlik ve doğal kaynaklar gibi konular yaratıcı biçimlerde sorgulanıyor. Bu sergi dizisi, yeni kuşağın çevresel duyarlılıkla harmanlanmış estetik yaklaşımını yakından görmek isteyenler için ilham verici bir alan açıyor. https://sva.edu/features/july-2025-exhibitions-and-events-at-sva MoMA – Çevre Temalı Yaz Projeleri Museum of Modern Art (MoMA), Manhattan – Yaz boyunca MoMA, yaz boyunca sürdürülebilirlik teması etrafında şekillenen çeşitli sergi ve etkinliklerle ziyaretçilerini karşılıyor. Özellikle “Pirouette: Turning Points in Design” sergisi, çevreye duyarlı tasarım anlayışının tarihsel ve çağdaş örneklerine ışık tutuyor. Performanslar, atölyeler ve konuşmalarla desteklenen bu çevresel yaklaşım, MoMA’nın sürdürülebilir gelecek vizyonunun sanata nasıl yansıdığını somutlaştırıyor. https://www.moma.org/ Zamanlama Önerisi ·         Erken Temmuz:  Suyadnya’nın “Symbiotic Utopia”sını kaçırmayın (7 Temmuz’da sona eriyor). ·         7 Temmuz sonrası:  ICP’de Burtynsky’yi görmek ve CCA kapsamında kamusal etkinlikleri takip etmek için ideal. ·         Tüm ay boyunca:  SVA ve MoMA’daki sürdürülebilirlikle alakalı daha küçük çaplı ama ilgi çekici etkinlikleri kaçırmayın. İngiltere Manifesto for Sustainable Experimentation Beaconsfield Gallery, Londra – 21 Mayıs – 9 Ağustos 2025 Bu çok katmanlı sergi, sürdürülebilirliği yalnızca çevresel değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir dönüşüm olarak ele alıyor. Ecofeminist ve queer sanatçıların katkılarıyla şekillenen işler; performanslardan atölyelere, enstalasyonlardan metinlere kadar geniş bir yelpazede, sanat üretiminin ekolojik ve etik sınırlarını sorguluyor. Ziyaretçiyi yalnızca izleyici değil, düşünsel bir katılımcı olarak konumlandıran bu sergi, alternatif üretim biçimlerine dair kolektif bir manifesto niteliği taşıyor. https://beaconsfield.ltd.uk/projects/manifesto-for-sustainable-experimentatio/ More Than Human Design Museum, Londra – 11 Temmuz – 6 Ekim 2025 “More Than Human”, insan merkezli düşünme biçiminden uzaklaşarak, doğayla birlikte tasarım yapmanın yollarını araştırıyor. Deniz yosunundan yapılmış tekstiller, biyomimetik yapılar ve doğayla simbiyotik yaşam örnekleri, sürdürülebilirliğin yalnızca malzeme değil, zihniyet değişimiyle mümkün olabileceğini vurguluyor. Tasarımın doğayla iş birliği içinde şekillendiği bu sergi, iklim krizi çağında umut veren çözümleriyle ilham verici. https://designmuseum.org/exhibitions/more-than-human Sculpture in the City 2025 - New Art Comes To The Square Mile City of London sokakları – 15 Temmuz 2025 – Yaz 2026 Londra’nın kalbinde gerçekleşen bu açık hava heykel sergisi, doğa ve kent arasındaki gerilimi sanatla görünür kılıyor. Ai Weiwei’nin güçlü demir ağacı, Jane & Louise Wilson’ın DNA’yı yorumlayan çalışması gibi büyük ölçekli yapıtlar, beton ve camın egemenliğindeki kentsel manzaraya doğanın izlerini taşıyor. Kentin günlük akışına sızan bu eserler, kamusal alanın iklim kriziyle mücadelede nasıl dönüştürülebileceğine dair sanatsal sorular yöneltiyor. Emily Kam Kngwarray Tate Modern, Londra – 10 Temmuz 2025 – 11 Ocak 2026 Avustralya’nın en önemli yerli sanatçılarından Emily Kam Kngwarray, bu büyük retrospektif sergide toprağa duyduğu derin bağ üzerinden çevresel ve kimliksel anlatılar kuruyor. Soyut ama köklerine sıkı sıkıya bağlı resimleri; yerli bilgi sistemlerini, spiritüel doğa bağlantılarını ve sürdürülebilir yaşam pratiklerini yüceltiyor. Sergi, hem görsel bir şölen hem de Batılı doğa algısına alternatif bir bakış sunuyor. https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/emily-kam-kngwarray Andy Goldsworthy: Fifty Years Royal Scottish Academy, Edinburgh – 26 Temmuz – 2 Kasım 2025 Doğanın kendisini hem araç hem sahne olarak kullanan Andy Goldsworthy’nin 50 yıllık üretimini bir araya getiren bu sergi, doğa merkezli sanatın evrimini sunuyor. Yapraklar, taşlar, buzlar ve toprakla şekillenen eserler, doğanın döngüsel yapısını ve insanla olan ilişkisini zarif bir şekilde yansıtıyor. İskoçya kıyılarından gelen etkiyle harmanlanan işler, çevreye zarar vermeden sanat üretmenin mümkünlüğünü ispatlıyor. https://www.architectural-review.com/essays/the-nature-of-andy-goldsworthy?gad_source=1&gad_campaignid=22716535109&gbraid=0AAAAADKyH0u6H4i7JNxZ3TR5O9oPkHbzV&gclid=Cj0KCQjw953DBhCyARIsANhIZoax8B083QHIK49P_XL6bAwKebYxCLxYmlkqc4_bcZEULQkpjBzQLIUaAk2DEALw_wcB Botanica Scotia: Heritage Crops Edinburgh (iki farklı mekân) – Yaz boyunca Geleneksel İskoç tarım bitkilerini odağına alan bu botanik sanat sergisi, biyoçeşitliliğin kültürel ve tarihsel boyutlarını öne çıkarıyor. Yavaş sanat yaklaşımıyla üretilmiş illüstrasyonlar, ekolojik tarımın görsel arşivine dönüşüyor. Sanat, bilim ve yerel hafıza arasında köprü kuran “Botanica Scotia”, tarımı yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, kültürel bir süreklilik alanı olarak yorumluyor. The Herds Soho ve Covent Garden, Londra – 29 Haziran – 2 Temmuz civarı “The Herds”, büyük boyutlu kukla hayvanlar eşliğinde gerçekleşen dramatik bir açık hava performansı. Kutup’tan tropik ormanlara uzanan ekosistemleri temsil eden bu görsel şölen, iklim göçlerinin sembolik bir anlatımı. Hem çocuklara hem yetişkinlere hitap eden bu hareketli gösteri, hem eğlenceli hem düşündürücü; kaybolan habitatlara ve insan etkisiyle yerinden edilen türlere güçlü bir farkındalık sunuyor. Zamanlama ve Öneriler ·         Erken Temmuz:   More Than Human  ve Emily Kam Kngwarray  ile başla. ·         15 Temmuz sonrası:  Sculpture in the City yürüyüşünü planla. ·         Temmuz ortası:  Edinburgh’a geçip Andy Goldsworthy’yi ve Botanica Scotia’yı keşfet. ·         Son olarak, manifestolarla yüklü kavramsal sanat için Beaconsfield Gallery’ye uğramayı unutma. Fransa MERS ET MYSTÈRES – Laurent Ballesta Yer: Musée de la Photographie Charles Nègre, Nice – 5 Temmuz–28 Eylül 2025 Denizlerin derinliklerine inen bu büyüleyici fotoğraf serisi, okyanus ekosistemlerinin gizli güzelliklerini ve kırılganlığını gözler önüne seriyor. Laurent Ballesta’nın yaşamla dolu ama tehlike altındaki sualtı dünyasını belgeleyen kareleri, izleyiciyi hem keşfe hem korunmaya çağırıyor . https://museephotographie.nice.fr/ Plafond de glace, Îlot de la Dent, Terre Adélie, -5 m © Laurent Ballesta L’épave du cargo Le Natal, Marseille, -127 m © Laurent Ballesta 🔹  Becoming Ocean – Biennale des Arts et de l’Océan Yer: Villa Arson, Nice – 8 Temmuz–24 Ağustos 2025 Okyanus temalı bu grup sergisi, sanatı toplumsal, ekolojik ve politik bir söylem aracı haline getiriyor. Yirmiden fazla uluslararası sanatçı, denizlerin krizi, kimliklerin suya tanıklığı ve ekosistem değişimleri gibi konuları derinlemesine ele alıyor. Sanat aracılığıyla okyanusla yeniden bağ kurmayı hedefleyen bu sergi, dünyayı sular üzerinden düşünmeye davet ediyor . https://villa-arson.fr/programmation/expositions/becoming-ocean-a-social-conversation-about-the-ocean/ 🔹  Voyage à Nantes Yer: Nantes şehir merkezi – Temmuz–Ağustos 2025 Kentin sokaklarını açık hava sanat galerisine çeviren bu bienal, işaretli rotalarında 50’ye yakın çağdaş enstelasyonla ziyaretçileri yeşil hat boyunca bir keşif yolculuğuna çıkarıyor. Sanat ve doğanın harmanlandığı bu etkinlik, kent insanı ile doğal çevre arasında duygusal ve fiziksel bir bağ kurmayı amaçlıyor . 🔹  Grandeur Nature II Yer: Château de Fontainebleau bahçeleri – 25 Mayıs–21 Eylül 2025 Ormanla çevrili Versailles benzeri bu mekân, çağdaş heykellerle dolup taşan bir açık hava alanına dönüşmüş durumda. Eserler, doğanın içinde geri dönüşüm, yerel sanat malzemeleri ve ekolojik üretim süreçleriyle üretilmiş. Hem sergi hem doğa deneyimi yaşatan bu sergi, sürdürülebilir sanatın açık hava ayağı olarak dikkat çekiyor . https://www.sortiraparis.com/tr/pariste-ne-ziyaret-yapmali/maruziyet/articles/291077-grandeur-nature-ii-chateau-de-fontainebleau-da-ucretsiz-cagdas-sanat-sergisi-2025 İtalya Yukinori Yanagi – “Icarus” Yer: Pirelli Hangar Bicocca, Milano — 27 Temmuz’a kadar Japon sanatçı Yanagi’nin “Icarus” yerleştirmesi, uluslara ait bayrakları sanayi alanında yeniden yorumlayarak insan kibri, teknoloji ve küreselleşme temalarını masaya yatırıyor. Büyük ölçekli ironik yapıt, doğa ile endüstrinin gerilimini duyusal bir deneyimle sunuyor.  https://pirellihangarbicocca.org/en/exhibition/yukinori-yanagi/   Tarek Atoui – “Improvisation in 10 Days” Yer: Pirelli Hangar Bicocca, Milano — 20 Temmuz’a kadar Ses enstalasyonları ve performanslarla şekillenen bu sergi, yeni teknolojiler aracılığıyla kimlik ve doğa arasındaki ilişkiyi sorguluyor. Atoui'nin çalışmaları, çevrenin duyularla yeniden keşfinin altını çiziyor; teknolojinin doğayla harmanlandığı bir estetik sunuyor.  https://pirellihangarbicocca.org/en/exhibition/yukinori-yanagi/   ECCA2025 – “Our Ocean from Space” Yer: Rimini — 16 Haziran – 16 Temmuz 2025 UNESCO ve ESA destekli bu özgün kamusal sergi, uydu görüntüleri ve artırılmış gerçeklik ile denizlerin sıcaklık, tuzluluk, deniz seviyesi gibi küresel göstergelerini yaklaşılabilir kılıyor. Sanat, iklim bilimle buluşuyor; deniz ekosistemleri sembolik görselliklerle yorumlanıyor ve izleyiciyi bilinçli yaşam seçimine teşvik ediyor. Bu sergiler, İtalya’da sanatla doğanın, teknolojinin ve toplumun nasıl iç içe geçeceği üzerine farklı kapılar aralıyor. Milanoya yakınsan, HangarBicocca  mutlaka görülmeli. Rimini’de ise ECCA2025  ile kamusal sanat üzerinden iklim gerçeğine dokunabilirsiniz. https://www.visitrimini.com/eventi/our-ocean-from-space/

İngiliz fotoğrafçılık sahnesinin ikonik isimlerinden David Bailey, moda dünyasının görsel dilini baştan aşağı değiştiren cesur yaklaşımıyla bugün hâlâ zamansız bir referans noktası olmayı sürdürüyor. Marta Ortega Pérez Vakfı tarafından İspanya’nın A Coruña kentinde düzenlenen "David Bailey’nin Değişen Modası" başlıklı yeni sergi, usta sanatçının altmış yılı aşkın kariyerine derinlemesine bir bakış sunuyor. David Bailey'nin Değişen Modası' Marta Ortega Pérez (MOP) Vakfı, İspanya, A Coruña I Görsel kaynağı: MOP Vakfı Bailey'nin görsel dili, o yılların enerjisini bugüne taşıyor. 1960’ların başında Vogue için çektiği ilk karelerle dikkatleri üzerine çeken Bailey, yalnızca objektifin arkasında değil, aynı zamanda dönemin ruhunu belirleyen kreatif bir figür olarak da öne çıktı. Jean Shrimpton, Kate Moss gibi dönemin ve geleceğin süpermodelleriyle yaptığı iş birlikleri, modaya sadece estetik değil, aynı zamanda bir tavır kazandırdı. Görsel kaynağı: MOP Vakfı Sergi, ağırlıklı olarak Bailey’nin 1960 ve 70’li yıllardaki üretimlerine odaklanıyor; çünkü bu dönemler hem modanın dönüşüm geçirdiği hem de Bailey’nin estetik yaklaşımının en yoğun hissedildiği zamanlar. Toplamda 140’tan fazla işin yer aldığı seçkide, hem kamuoyunun yakından bildiği ikonik kareler hem de bugüne dek gün yüzüne çıkmamış, daha kişisel nitelikler taşıyan çalışmalar sergileniyor. Bailey’nin tartışmalara konu olmuş “Pin-Up Box” serisi de bu seçkide önemli bir yer tutuyor. Görsel kaynağı: MOP Vakfı Serginin dikkat çeken bir diğer yönü ise Bailey’nin çalışma alanına, yani stüdyosuna ayrılan özel bölüm. Zamanında gece kulübüne benzetilen bu stüdyo, merhum Diana Vreeland tarafından "Irving Penn’in katedrali" ile tezat oluşturacak şekilde tanımlanmıştı. Bugün bu alan, Bailey’nin yıllar boyunca topladığı objeler, eskizler ve fotoğraf makineleriyle yeniden kurgulanarak ziyaretçilere yalnızca karelerin değil, üretim sürecinin de kapılarını aralıyor. Görsel kaynağı: MOP Vakfı David Bailey, her zaman geçmişten çok geleceğe bakan bir sanatçı oldu. Kendi eserlerini sık sık eleştirmesiyle tanınsa da, bu öz eleştirel tutum serginin küratöryel bakışını daha da zenginleştirmiş. Oğlu ve aynı zamanda stüdyo yöneticisi olan Fenton Fox Bailey, "Yayınlanmamış bir iş, onun için tamamlanmamış bir iştir," diyerek, bugüne dek saklı kalmış işleri görünür kılmanın önemine vurgu yapıyor. Görsel kaynağı: MOP Vakfı Marta Ortega Pérez Vakfı daha önce Peter Lindbergh, Helmut Newton ve Steven Meisel gibi fotoğrafçıların işlerini ağırlamıştı. Bailey'nin retrospektifiyle birlikte bu küratöryel hat, moda fotoğrafçılığının görsel hafızasına dair önemli bir arşiv sunmayı sürdürüyor. Vakıf başkanı Marta Ortega Pérez’in deyimiyle: "David Bailey, görsel anlatının sınırlarını zorlayan istisnai bir sanatçı. Modanın fotoğrafla kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlayan bir vizyona sahip." Görsel kaynağı: MOP Vakfı "David Bailey’nin Değişen Modası" sergisi, 14 Eylül 2025 tarihine kadar ziyaret edilebilir. Bu retrospektif yalnızca geçmişe bir övgü değil, aynı zamanda gelecekte modanın nasıl şekillenebileceğine dair güçlü bir ipucu niteliğinde. Görsel kaynağı: MOP Vakfı   Görsel kaynağı: MOP Vakfı

Moda’nın Hafızasında Bir Retrospektif ve Sürdürülebilirlik İzdüşümü Kering’in Paris’teki merkezinde düzenlenen “Balenciaga by Demna” sergisi , sadece bir retrospektif değil, aynı zamanda çağdaş modanın kalbinde çarpan bir manifesto niteliği taşıyor. Demna Gvasalia’nın 2015'ten 2025'e kadar Balenciaga’daki yaratıcı yönetmenlik sürecine odaklanan bu sergi, lüks moda ile sanat arasındaki sınırları sorgularken; arka planda ise sürdürülebilirlik, yeniden kullanım ve kültürel mirasın yeniden inşası gibi derin temaları da içinde barındırıyor. Kutsal Olanı Yeniden Kodlamak: Moda, Din ve İroni Sergi mekânının merkezinde yer alan haç şeklindeki enstalasyon, moda tarihine ironik bir saygı duruşu niteliğinde. Girişte sergilenen, Balenciaga’nın Gvasalia’ya gönderdiği, iş birliği istemediklerini belirten ilk e-postanın fotokopisi ise başlı başına bir “dönüşüm” öyküsü sunuyor. Reddedilen bir vizyonun, on yıl içinde bir moda evini global ölçekte yeniden tanımlayan bir güce evrilmesi—işte bu retrospektifin temel dramatik çizgisi. Gündelik Nesneler Lükse Nasıl Dönüşür? Demna’nın ikonoklast dili, serginin en çarpıcı parçalarında hayat buluyor. Bir çantaya dönüştürülmüş baharatlı acı biber cipsi paketi, pasaportlar, uçuş kartları, alışveriş poşetleri ve dolarlar, gündelik olanın lüksle nasıl yer değiştirdiğini gösteriyor. Bu objeler, modanın sadece giysi değil; çağın, alışkanlıkların ve tüketim pratiklerinin bir portresi olduğuna işaret ediyor. Bu yaklaşım, aynı zamanda moda endüstrisinin israf kültürüne bir cevap olarak da okunabilir. Estetik Bir Politika mı, Etik Bir Yönelim mi? Sergide dikkat çeken bir diğer nokta ise yeniden kullanım ve dönüşüm teması . Eski sütyenlerden oluşan elbiseler, kullanılmış deri çizmelerden yapılmış ceketler, tişört ve hoodie’lerden dikilmiş haute couture elbiseler... Gvasalia’nın Maison Margiela'daki deneyiminden gelen bu yaklaşım, yalnızca estetik değil aynı zamanda sürdürülebilirliğe gönderme yapan bir duruş olarak da okunmalı. Balenciaga, son yıllarda özellikle "circular design" (dairesel tasarım), "deadstock" kumaş kullanımı ve karbon ayak izini azaltma projeleriyle sürdürülebilirlik gündeminde yer aldı. Bu sergide yer alan yeniden tasarlanmış parçalar, markanın bu yöndeki çabalarının sanatsal bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bir Estetik Devrim: Speed Trainer ve Haute Couture Sergide sergilenen Speed Trainer (2017) , Balenciaga’nın sokak kültürünü lüksle harmanlama biçiminin ikonik örneği olarak yerini koruyor. Ultra hafif taban ve çorap benzeri tasarımıyla sadece bir spor ayakkabı değil; moda estetiğini ve kullanım kolaylığını yeniden tanımlayan bir dönüm noktası. Aynı şekilde, sert gipür dantelden yapılan çan elbise, haute couture'ün yeni nesil tekniklerle nasıl evrilebileceğine dair önemli bir örnek sunuyor. Buradaki “bloklama” tekniği, zamanın, emeğin ve zanaatkârlığın hâlâ haute couture’ün bel kemiği olduğunu hatırlatıyor. Moda, Sessizliğin Gücünü de Taşır Belki de serginin en dikkat çekici unsuru, Gvasalia’yı ve Balenciaga’yı son yıllarda çevreleyen tartışmalara dair tek bir satırın bile yer almamasıydı. Tartışmalı kampanyalar ve imaj krizlerinin ardından gelen bu sessizlik, belki de moda dünyasında bazen en güçlü duruşun söylememek olduğunu ima ediyor. “Bu Bir Gucci Çantası Değil” Serginin sonundaki sürpriz dokunuş, Gvasalia’nın yeni rolüne dair bir teaser niteliğinde: “Bu bir Gucci çantası değil” yazılı parça, hem Hacker Project’e hem de Gvasalia'nın Gucci’deki olası vizyonuna dair ipuçları taşıyor. Aynı zamanda, moda kimliğinin ironik bir şekilde yeniden yazılabileceğini gösteriyor. Moda Arşiv Değil, Hafıza İşidir “Balenciaga by Demna” sergisi, bir moda retrospektifinden çok daha fazlası. Kişisel bir anlatı, kültürel bir manifestoya dönüşüyor. Gvasalia’nın gündelik olanı kutsallaştıran tasarımları, sadece estetik değil; sosyal, kültürel ve ekolojik düzeyde de tartışmaya açık sorular ortaya koyuyor:Lüks nedir? İsraf nerede başlar? Moda neyi dönüştürür, neyi tekrar eder? Ve en önemlisi: Moda, geçmişe mi aittir yoksa geleceğe mi şekil verir? Sergi, bu soruların cevabını, ziyaretçinin zihninde bırakıyor.

Moda endüstrisinin iklim kriziyle yüzleştiği bugünlerde, Londra İklim Eylem Haftası (LCAW) kapsamında düzenlenen etkileyici bir sergi, dikkati küresel kuzeyden Amazon’un kalbine çevirdi. Örneğin Amazonia , 25-29 Haziran tarihleri arasında King's Cross'taki Coal Drops Yard’da ziyaretçilerini ağırladı. Sergi, yalnızca bir tasarım vitrininden öte, Amazon havzasındaki kültürel, biyolojik ve zanaatkâr zenginliği sürdürülebilirlik merceğinden ele alan deneyimsel bir alan olarak öne çıkıyor. Brezilya'nın Belém kentinde gerçekleşecek olan 2025 COP30 Zirvesi'ne sembolik bir gönderme yapan bu edisyon, dikkatleri gezegenin akciğerlerinden biri olan Amazon’un yalnızca korunması gereken bir ekosistem değil, aynı zamanda yaratıcı üretimin ilham kaynağı olduğuna çekiyor. Brezilya Yarının Modasını Yaratıyor (BCFT)  girişimi kapsamında hayata geçirilen sergi; yerli zanaatkârlar, diasporik yaratıcılar ve yeni nesil tasarımcıları bir araya getirerek, atalardan kalma bilgiyle şekillenen alternatif estetik ve üretim modellerini ziyaretçilerle buluşturuyor. Sergide yer alan tasarımlar, dairesellik, biyolojik çeşitlilik ve yerel bilgi temelli sürdürülebilirliğin moda alanında nasıl somutlaştığını gösteriyor. Proje; Instituto Arapyaú, Amazon Concertation, The Nature Conservancy, Apex Brasil  ve Brezilya'nın Londra Büyükelçiliği  gibi çok paydaşlı bir koalisyon tarafından destekleniyor. Bu güçlü iş birliği, Amazon'u yalnızca çevresel bir kriz alanı olarak değil, aynı zamanda teknolojik ve kültürel inovasyonun küresel merkezlerinden biri olarak konumlandıran Brezilya menşeli yeni bir hareketin yükseldiğini gösteriyor. Moda dünyasında sürdürülebilirlik adına yapılan çalışmalarda sıkça karşılaşılan “yeşil aklama” sorununa karşı bu sergi, yerelden beslenen, anlamlı ve uygulanabilir modellerle sağlam bir alternatif sunuyor. Aynı zamanda, BM İklim Eylemi için Moda Sözleşmesi ve ChangeNOW gibi uluslararası girişimlerin çağrılarına yanıt veriyor; özellikle de Yerli toplulukların sürdürülebilirlik söylemindeki temsiline daha fazla alan açılması yönündeki taleplerle örtüşüyor. Amazonia , moda sektörüne önemli bir mesaj veriyor: Geleceğin çözümleri zaten var—ancak onları bulmak için bakış açımızı genişletmemiz ve farklı coğrafyaların bilgeliğini ciddiyetle dinlememiz gerekiyor.

Koton, kumaş atıklarını inovatif süreçlerle elbise askısına dönüştürerek sürdürülebilir inisiyatiflerine bir yenisini daha ekledi. Polyamid bazlı mayo kumaşlarının kesim atıklarını özel bir üretim süreciyle giysi askısına dönüştüren proses hem atık miktarını azaltıyor hem de kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlıyor. Moda endüstrisinin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri olan atık yönetimi, Koton’un yenilikçi projesiyle yeni bir boyut kazandı. Proje kapsamında, üretim sırasında ortaya çıkan kumaş kesim atıkları, özel bir süreçten geçerek elbise askısına dönüştürülüyor. Bu yaklaşım ile atık azaltımı sağlanırken aynı zamanda karbon ayak izinin azaltılması yönünde önemli bir adım atılıyor. Sürdürülebilirlik çalışmalarını Yaşama Saygı başlığında sürdüren Koton, atık kumaşlardan giysi askısı ürettirdi. Kumaşların kesim atıkları ile yapılan AR-GE çalışmaları sonucunda yaklaşık 1 ton atık kumaş plastik granül haline dönüştürüldü. Elde edilen granüller, askı üretim sürecinde kullanılarak 15 bin adetten fazla askı elde edildi. 2024 Kasım ayından itibaren 87 Koton mağazasında Şahika Ercümen x Koton Suya Saygı koleksiyonunda kullanılan askılar, markanın döngüsel ekonomi vizyonunu müşterisiyle buluşturuyor. Koton Yönetim Kurulu Üyesi Gülden Yılmaz,  “Bu proje, yalnızca çevresel etkilerimizi azaltan   bir geri dönüşüm örneği değil; aynı zamanda Koton’un sürdürülebilir moda anlayışının, üretimden vitrine kadar tüm süreçlere entegre edilmesi anlamına geliyor. Bu yeni nesil askılar mevcut askılarla eşdeğer. Ayrıca ömürlerini tamamlamaları durumunda yeniden geri dönüşüme alınabiliyor. Bu proje ile mayo üretiminden gelen kalan yaklaşık 1 ton fire kumaşın çevreye atılmasını engellemiş olduk”  dedi . “Amacımız hem moda sektöründe hem de toplum genelinde sürdürülebilirliğe dair farkındalığı artırmak, tedarikçilerimizi ve müşterilerimizi bu dönüşüme ortak etmek. En önemlisi de mümkün olan her noktada sürdürülebilir aksiyonlar almayı bir davranış olarak benimsemek. Müşterilerimize ve iş ortaklarımıza, sürdürülebilirliğin soyut bir kavram değil, somut bir üründe yaşamımızın bir parçasına dönüşebildiğini gösteriyoruz. Sürdürülebilirlik bizim iş yapış biçimimizin ayrılmaz bir parçası. 2020 yılında ‘Yaşama Saygı’ manifestomuzu yayınlayarak bu alanda önemli adımlar attık. Moda dünyasında sürdürülebilir dönüşümün bir parçası olmaktan büyük gurur duyuyoruz.” Koton, sürdürülebilirlik çalışmalarını Yaşama Saygı manifestosu çerçevesinde “Dünyamıza Saygı”, “İnsana Saygı”, “Topluma Saygı” ve “İşimize Saygı” başlıkları altında yürütüyor. Dünyamıza Saygı anlayışı altında 2021 yılında Şahika Ercümen ile birlikte Suya Saygı Koleksiyonu’nu hayata geçirdi.. Aynı yıl ilk sürdürülebilirlik raporunu yayınlayan Koton, Türkiye’de sürdürülebilir pamuk üretimini teşvik eden Better Cotton girişiminin ilk imzacılarından biri.

Dünyanın dört bir yanındaki tüketiciler, iklim değişikliğinin etkilerini artık yalnızca haberlerde değil, günlük yaşamlarında da doğrudan hissediyor. Getty Images’ın Temmuz 2022 ile Temmuz 2024 arasında dünya çapında 5.300 ila 7.000 katılımcıyla yapılan anketlere dayanan yeni rapor, tüketicilerin çevreye karşı olan kaygılarının hiç olmadığı kadar yüksek olduğunu ve markalardan bu krize karşı daha şeffaf, anlamlı ve gerçekçi adımlar beklediklerini ortaya koyuyor. Rapora göre tüketicilerin %82’sinin şirketlerin net ESG yönergelerine ve uygulamalarına sahip olmasını istediğini belirtiyor. İklim Krizi Tüketicilerin Gündeminde İlk Sırada Rapora göre küresel tüketicilerin %69'u iklim değişikliğinin yaşamlarını doğrudan etkilediğini  düşünüyor. Katılımcıların %95’i çevre krizinden ciddi şekilde endişe duyuyor.  Bu durum, sürdürülebilirlik konusunun artık bir tercihten çok zorunluluk haline geldiğini açıkça gösteriyor. Tüketicilerin Markalardan Beklentisi Samimiyet ve Eylem Ankete katılanların %86’sı , işletmelerin kaynaklarını yalnızca kâr amacıyla değil, aynı zamanda toplumu ve çevreyi iyileştirmek için kullanması gerektiğine inanıyor. Bununla birlikte, katılımcıların üçte ikisi , şirketlerin sürdürülebilirliğe olan bağlılığının samimi olmadığından şüphe ediyor. Özellikle ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) uygulamalarına olan ilgi artıyor. Tüketicilerin %82’si , şirketlerin net ESG hedefleri ve uygulamalarına sahip olmasını bekliyor. Yeşil Sessizlik Dönemi ve Görsel Temsil Krizi Raporda dikkat çeken bir başka konu ise “ yeşil sessizlik ” kavramı. Şirketler, yeşil aklama suçlamalarından kaçınmak adına sürdürülebilirlik mesajlarını daha soyut ve dolaylı yollarla vermeye başlamış durumda. Ancak bu yaklaşım, tüketicilerin güvenini kazanmakta yetersiz kalıyor. Katılımcıların %81’i , iklim krizinin doğrudan çevresel etkilerini gösteren şeffaf ve gerçekçi görseller  görmek istiyor. Üstelik tüketicilerin %55’i , görsellerin ve mesajların iyimser vaatler yerine, hareketsiz kalmanın yaratacağı olumsuz sonuçlara odaklanmasını tercih ediyor. Araştırmaya katılanların %75 ‘i ise ş irketlerin ve hükümetlerin iklim değişikliğine nasıl müdahale ettiğini gösteren görseller talep ediyor Görsel Dil Nasıl Değişiyor? 2000'li yılların başında buzullar ve kutup ayıları ön plandayken; 2018-2022 arasında sel, yangın ve göç temaları baskın hale geldi. Son dönemde ise yeşil enerji, teknoloji ve iklim çözümlerine yönelik daha soyut imgeler ön plana çıkıyor. Getty Images verilerine göre, 2024 yılında “ sürdürülebilirlik ” aramaları %21 azalırken, “ çevre koruma ” aramaları %12 arttı. Yenilenebilir enerjiye yönelik aramalar, özellikle “ enerji verimliliği ”, “ enerji dönüşümü ” ve “ hidrojen enerjisi ” terimlerinde ciddi artış gösterdi. Bu artışın özellikle son 10 yılda yaklaşık %300 arttığını belirtiyor. Yeşil Aklamaya Karşı Artan Tepkiler Raporda çarpıcı bir bulgu daha var: Tüketicilerin %76’sı , “yeşil” etiketinin yalnızca bir pazarlama taktiği olduğuna inanıyor. Bu, markaların yalnızca söylemle değil, somut eylemlerle sürdürülebilirliği sahiplenmesi gerektiğini açıkça gösteriyor. Yapay Zeka: İklim Krizinin Çözümünde Umut ve Endişe İlginç bir şekilde, tüketiciler yapay zekanın sürdürülebilirlikte oynayacağı rol konusunda iyimser. Katılımcıların %83’ü , yapay zekanın iklim krizine çözüm sunabileceğine inanıyor. Özellikle: Kişiselleştirilmiş öğrenme ve bilinçlendirme (%43) Enerji verimliliği sağlama (%41) İklim tahminleri (%40) gibi alanlarda AI’dan umutlular. Ancak burada da çelişki var. Ancak raporda Raporda AI’nın büyük karbon ayak izi  yarattığına dikkat çekiliyor ve şirketleri uyarıyor: "AI destekli çözümleri anlatırken teknolojinin çevresel maliyetini de göz önünde bulundurun." Sonuç: Samimiyet ve Eylem Çağrısı Getty Images’ın kreatif başkan yardımcısı Rebecca Swift’in de belirttiği gibi: " Ticari sürdürülebilirlik, kültürel aciliyet dönemlerinde yükselir, ekonomik belirsizlik dönemlerinde geri çekilir. Şu anda geri çekilme dönemindeyiz, ama tüketici beklentileri hiç olmadığı kadar yüksek. " Bu nedenle Tüketicilerin beklentisi net. Tüketiciler, artık çevre dostu söylemlerle kandırılmak istemiyor. Marka imajının sürdürülebilir olabilmesi için, yalnızca doğa temalı reklamlar yetmiyor. Somut veri , görünür değişim  ve gerçek katkı bekleniyor. Gerçekçi, şeffaf ve etkili bir sürdürülebilirlik anlatısı, markaların hem güven kazanmasını hem de kalıcı bir etki yaratmasını sağlayacak. Peki Marka Olarak Ne Yapabilirsiniz? ·         Eylemlerinizi ölçün ve raporlayın. ·         Görsel iletişimde soyut imgeler yerine somut çözümleri vurgulayın. ·         Yeşil aklamadan kaçının, ama yeşil sessizliğe de gömülmeyin. ·         Yapay zekayı kullanırken karbon ayak izini minimize eden yöntemlere yatırım yapın.   Kaynak: http://reports.gettyimages.com/VisualGPS-Visualizing-Sustainability-Report.pdf

Az Ama Derin Milano sokakları geçtiğimiz hafta bir kez daha modanın nabzını tuttu. Ancak bu sezon diğerlerinden biraz farklıydı. SS26 sezonunda sokak stili, minimalizmin dingin çizgileriyle sade formların bir araya geldiğini gördük. Biraz da ev halinin sokağa yansımış halini... Doğal tonların hâkimiyetinde; kahve, taş grisi, zeytin ve krem gibi renkler kombinlerde sıkça tercih edildi. Amaç hem dingin hem de bu renklerin doğallığı ile zamansız modaya atıfta bulunmak içindi. Fakat bu sadelik, asla sıkıcı değildi. Aksine, dengeli desen kullanımı ile hareket, rahatlık, ve şıklığı da yansıtıyordu. Sokaklarda özgürce giyinmenin rahatlığını, modanın kalıplara sığmayan ve yaşam biçiminin dışa vurumunu renklerde ve kombinlerde görmek de ayrıca çok keyifliydi. Pijama partisi: Haziran ayında Milano'da bir sokakta Dolce & Gabbana defilesine katılan modeller © Carlo Scarpato Andrè Lucat/gorunway.com Desenin Yeniden Tanımı Bu sezonun en çarpıcı detaylarından biri, çizgi ve ekose desenlerinin beklenmedik kombinasyonlarla hayat bulması oldu. Geniş çizgili gömlekler, hafif oversized formlarda, genellikle minimal pantolonlarla eşleşiyordu. Baştan aşağı ekose takımlar ise, cesur ama kontrollü bir şıklığı sundu. Burada desen, kıyafetin tamamlayıcı unsuru değil; başrol oyuncusu oldu. Jonathan Daniel Pryce/WWD (Görsel kredisi: Paul Smith) @Jimin Jeon/Hypebeast Ceket Yerine Gömlek Takımlar SS26 sokak stilinin bir diğer sürprizi ise ceketlerin yerini alan gömlek-pantolon kombinasyonları oldu. İpeksi dokular, dökümlü kesimler ve pijama şıklığını andıran rahat formlar, konfor ve estetik arasında kusursuz bir denge kurdu. Ton sür ton gri, beyaz ve bej kombinasyonlarına zaman zaman bordo ya da açık mavi gibi sofistike dokunuşlar eşlik etti.   Jonathan Daniel Pryce/WWD Aksesuarların Sessiz Gücü Dönemin favori aksesuarı: ince ve uzun atkılar. Minimal kombinlere eşlik eden bu zarif parçalar, sadeliğiyle bile dikkat çekiyor. Siyah, gri ve kemik beyazı gibi nötr renklerde; bazen desenli, bazen düz… Ama her zaman iddialı. Cesur Bir Geri Dönüş: Kısa Şortlar Pantolonun mutlak hakimiyeti yerini, gözü daha yüksek seviyelere taşıyan kısa şortlara bıraktı. Prada etkisini açıkça hissettiren bu trend, ister klasik ister spor formlarda karşımıza çıkıyor. Deri kemer detayları veya mikro desenlerle hareketlendirilmiş şortlar, yazın vazgeçilmez parçası olacağa benziyor. (Image credit: Launchmetrics) Sezonun Manifestosu: “Az ama derin. Sade ama anlatacak çok şeyi var.” Milano sokaklarında bu sezon, gösterişli olmadan dikkat çekmek mümkündü. Minimalizmin saflığını sevenler için desen; deseni sevenler için sadelik, birbirini tamamlayan iki anahtar haline geliyor. Bu sezon moda, gürültüyü değil, dinginliği anlatıyor.

Moda ile olan ilişkimiz çoğu zaman bir aşk hikâyesine benzer: ilk görüşte tutku, sürekli yenilik, tatmin ve zamanla gelen doyumsuzluk. Fakat tıpkı biten bir ilişkiden sonra yaşanan hızlı ve yüzeysel ilişkiler gibi, bugün tüketicilerin hızlı modayı terk ederken yöneldiği sürdürülebilirlik arayışı da çoğu zaman benzer bir geçicilik ve yüzeysellik barındırıyor. "Rebound ilişki" kavramı, bireylerin bir duygusal boşluğu doldurmak amacıyla, henüz önceki ilişkilerinin duygusal etkilerini tam olarak sindirmeden yeni bir ilişkiye başlamalarını tanımlar. Psikolojik literatürde bu tür ilişkiler genellikle geçici, yüzeysel ya da telafi edici nitelikte olur. Eski ilişkideki boşluğu doldurma, benlik saygısını onarma ya da acıyı bastırma gibi motivasyonlara dayanır. Bu nedenle temelinde iyileşme yoktur. Bu kavramı tüketici davranışları ve özellikle hızlı giyimden sürdürülebilir modaya geçiş  çerçevesinde düşündüğümüzde, oldukça çarpıcı bir analoji ortaya çıkar: Rebound İlişki ve Tüketici Davranışları Arasındaki Paralellik Benzer bir dinamik, modada da karşımıza çıkıyor. Hızlı modanın çevresel ve etik açıdan sürdürülemez doğası artık geniş kitlelerce sorgulanırken, tüketiciler bu toksik ilişkiyi bitirme çabasına giriyor.  Alıştıkları "ani haz", "uygun fiyat", "sık değişen ürünler" gibi özellikler bir tür bağımlılık yaratır. Bu sistemin sürdürülemez olduğunu fark ettiklerinde ya da çevresel bilinçle yüzleştiklerinde, hızlı modayı terk etmeye çalışsalar da bu boşluğu doldurmak için yeni “ilişkiler” kurarlar. İşte burada rebound davranış  devreye girer: Sürdürülebilir Moda Yeni Bir Başlangıç mı, Vicdan Rahatlatan Bir Yama mı? Sürdürülebilir moda markaları, geri dönüştürülmüş kumaşlardan yapılmış koleksiyonları, şeffaf tedarik zincirleri ve sosyal etki vaatleriyle tüketicilere "iyi" hissettirmeyi başarıyor. Ancak bu iyi his çoğu zaman yüzeyde kalıyor. Nitekim araştırmalar da bu durumu destekliyor. Deloitte’un 2024 Tüketici Eğilimleri Raporu ’na göre, tüketicilerin %65’i sürdürülebilirliğe önem verdiğini söylese de, bu kitlenin yalnızca %18’i alışveriş davranışlarında tutarlı bir çevresel duyarlılık gösteriyor. Second-hand alışverişlerdeki artış , sıklıkla hızlı modadaki alışveriş reflekslerinin aynen taşındığı yeni bir alana dönüşüyor. “Kendim için değilse bile başkası alır” mantığıyla yapılan alışverişler, dönüşümden çok kaçışa işaret ediyor. Bu veriler bize şunu gösteriyor: Eski ilişkiyi bitirdik, ancak acısıyla yüzleşmeden yeni bir bağ kurduk. Tüketici, sürdürülebilir moda ile “yarayı kapattığını” sanıyor ama aslında iyileşmiyor, sadece bastırıyor. Tüketici Rebound’larındaki Davranışları Ele Alırsak, Trend temelli sürdürülebilir markalara yönelme , ama bu yönelimin yüzeysel olması (etiket okuma yerine sadece “eko” yazısına güvenerek alışveriş yapmak gibi). Hızlı modadan vazgeçemeyip  bu kez ikinci el alışverişi, tıpkı eski tüketim ritmiyle kullanma (çok sık alışveriş yapma, duygusal tatmin arama). Sürdürülebilir moda kavramını anlamadan ya da içselleştirmeden, sadece “alışverişin vicdan azabını azaltma” amacıyla tüketmeye devam etme. Tıpkı bir rebound ilişkide olduğu gibi, bu tür tüketici davranışlarında da duygusal boşluğu hızla doldurma , alışkanlıktan doğan reflekslerle hareket etme  ve yüzeysel tatmin arayışı  ön plandadır. Neden Hızlı Moda ile Gerçekten Vedalaşamıyoruz? Rebound etkisi, bu geçişin neden zor olduğunu da açıklar. Tüketim, sadece bir alışkanlık değil, aynı zamanda bir kimlik inşası aracı . Hızlı moda; değişim hissi, anlık tatmin ve sosyal medya çağında görünürlük için hızlı çözümler sunar. Anlamlı bir değişim  için zamana, sorgulamaya ve içselleştirmeye ihtiyaç vardır. Ama tüketici bu süreci atlayarak "hızlıca bir çözüm" arar. Bu sistemin yerini sürdürülebilirliğin alabilmesi için sadece ürünlerin değil, tüketici psikolojisinin ve değer sisteminin de değişmesi gerekir. Tıpkı biten bir ilişkinin ardından gelen hızlı ve sağlıksız yeni bağ gibi, tüketici de sürdürülebilirliği pazarlama diliyle “çabuk ilişki kurulabilir” hale getiren markalara yönelir. Gerçek bir dönüşüm için sadece alışveriş biçimi değil, tüketim felsefesinin, gardırop alışkanlıklarının ve kimlik temsillerinin de yeniden tanımlanması gerekir. Rebound Davranışlardan Sağlıklı İlişkilere Geçiş Mümkün mü? Sürdürülebilir moda, bir “yarayı saran hızlı ilişki” değil, uzun vadeli ve anlamlı bir bağlılık ister. Bu nedenle: Sürdürülebilirlik sabır gerektirir.  Hızlı moda ise sabırsızlıktan beslenir. Gerçek dönüşüm bilgiyle başlar.  Oysa çoğu tüketici, "eko", "organik", "doğa dostu" gibi kavramları sorgulamadan tüketiyor. Sürdürülebilir moda bir hız değil, ritim meselesidir.  Tüketici ise hâlâ tempoyu hızlı moda alışkanlıklarına göre ayarlıyor. Tüketicinin önce kendi tüketim alışkanlıklarını sorgulaması  gerekir. Sonra moda ile kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlaması gerekir. En nihayetinde ise tüketiminin sosyal, çevresel ve kişisel etkilerini anlayarak  daha bilinçli seçimler yapması beklenir. Gerçek Aşk Zamana İhtiyaç Duyar Moda ile sağlıklı bir ilişki kurmak, hızlı çözümlerle değil, bilinçli dönüşümlerle mümkün. Sürdürülebilirlik, yeni bir pazarlama trendi değil, yaşam biçimi olarak içselleştirilmesi gereken bir değer. Tüketici olarak eski alışkanlıklarımızla yüzleşmeden, kendimize yeni alışveriş bahaneleri üretmeden, gardırobumuzu iyileştirmemiz mümkün değil. Bu sefer, modayla gerçek bir ilişki kurmayı deneyelim. Yarayı kapatmak için değil, gerçekten iyileşmek için.

İtalya'nın moda devi Camera Nazionale della Moda Italiana (CNMI), Teatro alla Scala'da düzenlenen görkemli bir törenle, 2024 Sürdürülebilir Moda Ödülleri'nin sahiplerini açıkladı. Zanaatkarlıktan döngüsel ekonomiye, inovasyondan sosyal etkiye kadar geniş bir yelpazede sürdürülebilirlik alanlarındaki başarıları nedeniyle 10 ödül sahibine layık görüldü. Birleşmiş Milletler ITC Ajansı'nın Etik Moda Girişimi (EFI) işbirliğiyle ve Milano Belediyesi'nin desteğiyle gerçekleştirilen törende, 1000 davetli moda dünyasının en iyilerini kutlamak için bir araya geldi. Kazananlar, daha önce 10 kişilik bir jüri tarafından titizlikle değerlendirilerek belirlenmişti. Ödül alanlar arasında İtalyan lüks markası Moncler, Moncler Teknik Mükemmellik Akademisi (MATE) ile SFA Mükemmellik Eğitimi Ödülü'nü kazandı. Dirt Charity ise, Demeter International ile birlikte moda malzemeleri için 10 yeni sertifika oluşturması nedeniyle SFA İklim Eylem Ödülü'ne layık görüldü. Diesel Başkanı Renzo Rosso, Diesel ürünlerinin yeniden tasarlanmasını ve markanın döngüsel iş modellerinin genişletilmesini takdir eden Ellen MacArthur Vakfı Döngüsel Ekonomi Ödülü'nü kabul etmek üzere törene katıldı. Diğer kazananlar arasında; SFA Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Ödülü: Zazi Vintage (“sürdürülebilir lüks ve miras yaratma” nedeniyle) SFA İnsan Sermayesi ve Sosyal Etki Ödülü: Gucci (“cinsiyete dayalı şiddete karşı özerkliğe giden yollar” nedeniyle) SFA Biyoçeşitlilik ve Su Ödülü: Lenzing Grubu (“döngüsel tekstiller aracılığıyla buzulların korunmasını teşvik ettiği” için) SFA Öncü Ödülü: Golden Goose ve Yatay B (“döngüsel lüks vizyonları” nedeniyle) SFA El Sanatları ve Zanaatkarlık Ödülü: Mehdi Benabadji (“moda yavaş lüks sanatını benimsediği” için) Bicester Koleksiyonu Yükselen Tasarımcılar Ödülü: Lüks marka Escvdo (“Peru mirasıyla sürdürülebilir lüks yaratma” nedeniyle) SFA Vizyoner Ödülü: Brunello Cucinelli CNMI Sürdürülebilir Moda Ödülleri 2024, moda endüstrisinin sürdürülebilirlik yolculuğunda attığı önemli adımları ve geleceğe yönelik vizyonunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Moda dünyası, çevresel etkileri azaltma çabalarını sürdürürken, yeni nesil sürdürülebilir malzemeler büyük önem kazanıyor. Sentetik elyafların fosil yakıt bağımlılığı ve doğal elyafların su ve enerji tüketimi, sektörü daha çevre dostu alternatiflere yöneltiyor. Bu arayışın sonucu olarak, deniz yosunu bazlı biyolojik olarak parçalanabilir iplik Kelsun,  Keel Labs tarafından geliştirildi ve Outerknown markasıyla işbirliği içinde ilk kez tüketiciyle buluştu. Kelsun: Düşük Çevresel Ayak İzi ve Kolay Uygulama Kelsun, geleneksel elyaflara kıyasla çok daha düşük çevresel ayak izine sahip, deniz yosunundan elde edilen bir ipliktir. Bu yenilikçi malzeme, mevcut üretim altyapılarına kolayca entegre edilebilmesi sayesinde tekstil endüstrisi tarafından hızlı bir şekilde benimsenebilir. Keel Labs CEO'su, Kelsun'un 'tak ve çalıştır' çözümü olarak tanımlanmasının, ölçeklendirme için yeni ekipman ve tesisler gerektirmeyen yapısından kaynaklandığını belirtiyor. Bu özellik, Kelsun'u yeni nesil malzemeler arasında öne çıkarıyor. Outerknown ve Keel Labs: Ortak Sürdürülebilirlik Vizyonu Outerknown, sürdürülebilirlik konusundaki kararlılığıyla tanınan bir marka. Keel Labs ile işbirlikleri, her iki şirketin de çevresel sorumluluk konusundaki ortak vizyonunu yansıtıyor. Outerknown, tedarik zincirlerini temizleme, daha iyi hammaddeler kullanma ve 2030 yılına kadar ürünlerinde %100 döngüsellik hedefiyle sektörde öncü bir rol üstleniyor. Keel Labs CEO'su, Outerknown'un okyanusla bağlantılı hikayesinin, şirketin okyanustan elde edilen hammaddeler yaratma çabasıyla örtüştüğünü vurguluyor. Kelsun Üretim Süreci: Deniz Yosunundan Elyafa Kelsun'un üretim süreci, deniz yosunundan biyopolimerlerin çıkarılmasıyla başlıyor. Bu biyopolimerler, tescilli bir çözümle birleştirilerek bir çözelti oluşturuluyor. Çözelti daha sonra kimyasal bir işlemden geçirilerek polimer zincirleri birbirine bağlanıyor ve binlerce ince filament elde ediliyor. Bu filamentler geleneksel ıslak eğirme sürecinden geçirilerek kesiliyor, karıştırılıyor ve ipliğe dönüştürülüyor. Elde edilen iplik, örme veya dokuma yoluyla tekstil ürünlerine dönüşüyor. Kelsun gibi yenilikçi malzemelerin geliştirilmesi ve benimsenmesi, moda endüstrisinin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasında kritik bir rol oynuyor. Deniz yosunu bazlı giysiler, hem çevresel etkileri azaltma hem de tüketicilere daha bilinçli seçenekler sunma potansiyeli taşıyor. Bu gelişmeler, moda dünyasının geleceğinin daha yeşil ve sorumlu bir yöne doğru ilerlediğinin işaretlerini veriyor.

Döngüsel Modaya Giden Yol Davranışlarımızdan Geçiyor Bazen bir tişört, bazen bir jean… Onlara alışıyor, yıprandığında çekmeceye itiyor ya da çöpe yolluyoruz. Oysa her parça, arkasında su kaynaklarından iş gücüne kadar sayısız görünmez iz bırakıyor. Peki ya size, giyinme şeklimizin geleceği kurtarabileceğini söylesek? Rotterdam Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden davranış bilimci Prof. Dr. Mirella Soyer’e göre bu mümkün. Hem de düşündüğünüzden çok daha kolay bir şekilde. Yeni Normlara Giden Yol “%25’lik değişim” Araştırmalar, toplumun yalnızca dörtte birinin döngüsel davranışlara geçiş yapmasının yeni bir norm yaratmak için yeterli olduğunu söylüyor. Sürdürülebilir modayı benimseyen, daha az ama daha bilinçli tüketen bu grup, dalga etkisiyle büyük değişimlerin fitilini ateşleyebilir. Rotterdam Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden Profesör Mirella Soyer’in araştırması ortaya çarpıcı bir gerçek koyuyor: tüketicilerin sadece yüzde 25’i döngüsel davranışlara geçerse, bu değişim toplumda yeni bir standart oluşturabilir—hatta moda endüstrisi için bile Ve bu yalnızca bir ütopya değil. Profesör Soyer’in geliştirdiği Transsirküler Davranış Modeli , davranış değişimini mümkün kılan dört kilit faktöre dikkat çekiyor: Teoriden Pratiğe: Soyer’in 4 Adımlı Modeli Soyer, davranış değişimini hem şirket içinde hem de tüketicilerde tetikleyecek şu model önerisini sunuyor: R-Merdiveni : Tüketicinin neyin sürdürülebilir olduğuna dair net bir çerçeveye ihtiyacı var. Ne alınmalı? Neyi reddetmeli? Bu soruların yanıtı ilk adımı oluşturuyor. Fiziksel Çevre : Sürdürülebilir seçeneklerin ulaşılabilirliği, fiyatı, teknolojiyle desteklenmesi—örneğin daha yeşil kumaşlara erişim hâlâ zayıf. Bir ürün raflara girmezse, tercih edilmesi de mümkün değil.  Sosyal Çevre : TikTok influencer’larının ne giydiği, arkadaş sohbetlerinde hangi markaların konuşulduğu… Modada trend sadece tasarımla değil, sosyal kabulle de yazılıyor. Zihinsel Çevre : Rakamlar, istatistikler evet önemli. Ama insanlar ancak kendilerine dokunan hikâyelerle harekete geçiyor. Giysilerimizle kurduğumuz duygusal bağ, bu dönüşümün temel taşı olabilir. Uyumlu ve koordineli müdahalelerle, bu 4 bileşen döngüsel davranışın hızla yayılmasına zemin hazırlayabilir. Davranış değişikliğinin döngüsel modeli - Mirella Soyer Kredi: Mirella Soyer Moda Sektöründe Gerçekler: Dönüşüm Yavaş Tekstil atıkları hâlâ sorun AB’de yılda kişi başına yaklaşık 16 kg tekstil atığı oluşuyor; ancak yalnızca 4,4 kg’ı ayrı toplanıp değerlendiriliyor—geri kalan 11,6 kg çöpe gidiyor. Avrupa’da tekstil atığının yalnızca %12’si geri dönüşüm kotasına ulaşabiliyor . Elyaf dönüşümü ise neredeyse yok Plastik şişe bazlı polyester haricinde, kıyafetlerden kıyafete dönüşüm %1’in altında . Piyasada Örnekler ve Engeller Hollanda merkezli Bever Sport, kiralama, geri alım ve tamir hizmetleri sunarak bu modeli başarıyla uyguluyor; fakat hâlâ yeni satış büyümenin merkezinde . “Mud Jeans”, “The New Optimist”, “Joline Jolink” gibi döngüsel moda markaları tanınıyor; ancak ölçek büyütmede zorlanıyorlar. Dev zincirler zincir modada gerekli rolü üstlenmiyor çünkü kâr baskısı çok yüksek Yıkıma değil, bakım ve onarıma yönelim, tüketimi frenleyebilir: “Eşyalarımızın ömrü bizim elimizde” bakış açısı geliştirilmeli . Politikalar ve Yasal Zemin AB, 1 Ocak 2025 itibarıyla Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) ’yi zorunlu kılacak; markalar artık tekstilin tüm yaşam döngüsünden sorumlu olacak. Bu yeni çerçeve, satılmayan ürünlerin yakılmasını yasaklayacak ve atık ihracatını sınırlayacak. Tüketici Davranışları ve Normların Evrimi Avrupa’nın 2030 hedefi yıllık 35 adet gardırop parçası ve %25 ikinci el satın alma öngörüyor. Ancak yapılan araştırmalar, “bilinçli tüketicilerin” bile çoğu zaman bu sınırı aştığını gösteriyor. Sebep mi? İkinci el ürün satın almak ya da kiralamak kimi zaman ters etki yapabiliyor—çünkü bu davranışlar daha fazla “hak edilmiş tüketim” algısı yaratabiliyor. Soyer’in de belirttiği gibi, eşyaların zamanla yıpranmasını kabullenmek, her şeyin yeni ve kusursuz olması gerektiği düşüncesini sorgulamamıza yardımcı olabilir. Bu da sürekli yenileme ve tüketme alışkanlığımızı yavaşlatabilir. Onararak Yaşamak Mümkün Mü? Giysilerin yıpranması bir kayıp değil, bir seçim olabilir. Soyer bu duruma farklı bir pencereden bakmamızı öneriyor: “Yıpranma, nesnelerin ömrü üzerindeki kontrolümüzü hatırlatabilir.” Onarmak, temizlemek, yeniden sevmek... Moda, sadece yeniyle değil, sürdürülebilir olanla da heyecan yaratabilir. Neden umut var? Davranış bilimi : %25’e ulaşan kritik kitlenin döngüsel model için dönüm noktası olabilir. Yasal düzenlemeler : AB’nin 2025 EPR hamlesi büyük bir eşik. Teknolojik ilerleme : Elyaf ayırımı ve kimyasal geri dönüşüm projeleri (Circ, Circulose, Renewcell gibi) endüstriyi yeniden şekillendiriyor Pazar dinamikleri : Rental ve ikinci el alanında artan aktivite, özellikle pandemi sonrası daha da güçlendi. Büyük Oyuncular Nerede? Mud Jeans, The New Optimist ve Joline Jolink gibi markalar sürdürülebilir modada öncüler. Ama bu isimlerin sayısı hâlâ çok az. H&M ve Zara gibi büyük zincirlerin daha cesur adımlar atması gerekiyor. Soyer’e göre, “Ticari baskılar ve hissedar beklentileri bu dönüşümün en büyük engelleri.” Öte yandan, Bever Sport gibi bazı perakendeciler geri alım, onarım ve kiralama modelleriyle fark yaratıyor. Döngüsel moda, davranış değişikliğinin dört ayağıyla (model, çevre, sosyal, zihinsel) desteklenmeli. Yasal düzenlemeler hazırlık sürecine hız veriyor, ama dönüşümün gerçekmesi için sadece sistem değil, bireysel zihniyetler de değişmeli. Küçük eylemler bir araya geldiğinde—örneğin onarım, takas, kiralama ve ikinci el satın alma—moda endüstrisinin çarkı artık dönüşebilir. Hem birey hem kurum olarak atacağımız adımlar, bu uzun yolculukta kritik rol oynayacak… Delegate Summary:  Magazine-style Turkish article integrating current data on textiles and circular economy from EU and Mirella Soyer's model, highlighting behavior-change tipping points, barriers, policy, technology, and consumer trends with citations.   Kaynaklar: https://www.eea.europa.eu/publications/management-of-used-and-waste-textiles?utm_source=chatgpt.com https://eprajournals.com/IJMR/article/16524?utm_source=chatgpt.com euric.org + 2eea.europa.eu + 2circulareconomy.europa.eu +2