Sürdürülebilirlik vitrinden çıktı, sistem tartışmasına dönüştü
13–20 Nisan 2026 haftasında sürdürülebilir moda ve sürdürülebilir sanat gündemi, “iyi niyetli marka anlatıları”ndan çok daha sert başlıklarla gündeme geldi. Atık yakmanın karbon fiyatlandırmasına dahil edilmesi, satın alma pratiklerinin ücretleri nasıl belirlediğinin yeniden açığa çıkması, PFAS soruşturmaları, tedarik zinciri denetimleri, döngüsel tasarım standartlarının güncellenmesi ve sanatın iklim ile ekolojik yıkımı görünür kılan bir araç olarak daha net konumlanması. Türkiye tarafında ise gündem daha çok dönüşüme hazırlık, eğitim ve ekolojik farkındalık üreten kültür-sanat işleri etrafında şekillendi. Gelin detaylara birlikte bakalım.
Türkiye’de ve Dünya’da Sürdürülebilir Moda
İTHİB, tekstilden tekstile döngüsel dönüşümü daha sistemli bir hazırlık alanına taşıdı.
İTHİB’in 22 Nisan itibari ile başlayacak beş modüllü “Tekstilden Tekstile Döngüsel Dönüşüm” eğitim serisini duyurdu. Her Çarşamba online olarak gerçekleşecek program; mevzuat hazırlığı, T2T inovasyonu, polyester atık yönetimi, rejeneratif denim ve marka perspektifi gibi başlıklarla sektörün dönüşümünü yakından ele alacak. Detay
Zero Waste Europe, atık yakmanın karbon fiyatına bağlanmasının depolamayı otomatik olarak artırmayacağını savundu.
16 Nisan’da yayımlanan değerlendirme, atık yakmanın AB Emisyon Ticaret Sistemine dahil edilmesinin çöpün yeniden depolama alanlarına kaymasına yol açacağı endişesini zayıflatıyor. Rapora göre birçok üye devlette depolama zaten ciddi biçimde kısıtlı; asıl etki, fosil bazlı atıkların emisyonlarını daha görünür kılmak ve ayrıştırma ile geri dönüşüm için daha güçlü ekonomik teşvik yaratmak olabilir. Detay
Primark, döngüselliği söylemden standartlaştırılmış ürün kuralına çevirmeye çalıştı.
Primark 13 Nisan’da Circular Product Standard 2.0’ı yayımladı. Yeni çerçeve dayanıklılık, daha sürdürülebilir veya geri dönüştürülmüş lif kullanımı ve ürünün yaşam sonu geri dönüştürülebilirliğini merkeze alıyor; şirket ayrıca 2024/25 döneminde sattığı giyim adetlerinin yüzde 5’inin “circular by design” olduğunu bildirdi. Detay
ACT raporu, modada ücret krizinin yalnızca fabrika değil satın alma pratiği meselesi olduğunu yeniden gösterdi.
15 Nisan’da duyurulan ACT 2025 Accountability and Monitoring Report, 18 imzacı markadan 1.049 marka çalışanı ve 70’ten fazla üretim ülkesinden 1.055 tedarikçinin yanıtlarına dayanıyor. Bulgular, bazı planlama ve sorumlu çıkış alanlarında ilerleme olsa da fiyatlama, sipariş değişiklikleri ve ödeme koşullarında markaların anlattığı ile tedarikçilerin yaşadığı arasında hâlâ ciddi bir boşluk bulunduğunu gösteriyor. Detay
Reformation’ın beş yıllık iklim yol haritası, başarı ile sınırın aynı dosyada durduğunu gösterdi.
Marka, 2021–2025 arasında ürün başına emisyon yoğunluğunu 37 pound’dan 26,3 pound’a indirerek yaklaşık yüzde 29 düşüş sağladığını, Scope 3 tarafında 2025 sonu itibarıyla yüzde 25 azaltım yakaladığını ve liflerinin yüzde 97,5’ini geri dönüştürülmüş, rejeneratif ya da yenilenebilir girdilerden sağladığını açıkladı. Ancak Vogue’un analizine göre Reformation, büyüme ve başlangıç yılındaki yenilenebilir elektrik yapısı nedeniyle Scope 1 ve 2 hedeflerini tutturamadı; yani tablo, ilerlemenin gerçek ama “iklim pozitif” anlatısının daha tartışmalı olduğunu söylüyor. Detay
Loro Piana dosyası, lüks modada “Made in Italy” imajının denetim baskısıyla yeniden yazıldığını gösterdi.
Reuters’in 17 Nisan tarihli haberine göre İtalyan mahkemesi, tedarik zincirindeki işçi sömürüsü iddiaları sonrası uygulanan yargı gözetimini erken kaldırdı. Şirket 2024’ten bu yana 2.400 denetim yaptığını, standartları karşılamayan 100’ü aşkın tedarikçi ve alt tedarikçiyle bağını kestiğini ve bağımsız denetçi kullanımını artırdığını açıkladı. Detay
Lululemon, kimyasal şeffaflık cephesinde yeni bir baskıyla karşı karşıya kaldı.
Teksas Başsavcılığı 13 Nisan’da Lululemon hakkında, ürünlerinde PFAS bulunup bulunmadığı ve şirketin güvenlik/sağlık etkileri konusunda tüketiciyi yanıltıp yanıltmadığına ilişkin soruşturma başlattı. Reuters’e göre inceleme; test protokolleri, restricted substances list ve tedarik zinciri uygulamalarını kapsıyor; şirket ise PFAS kullanmadığını ve sınırlı kullanımı 2023 mali yılında aşamalı olarak kaldırdığını söylüyor. Detay
Lululemon üzerindeki baskı yalnızca regülasyondan gelmedi; aktivizm de markayı hedef aldı.
Aynı dönemde aktivistlerin yarattığı parodi marka “Mumumelon”, Lululemon’un artan emisyonları ve fosil yakıtla çalışan üretim yapısına dikkat çekmek için kullanıldı. Bu başlık, sürdürülebilirlik tartışmasının artık yalnızca raporlarda değil, marka kültürünü hedef alan yaratıcı kamuoyu kampanyalarında da büyüdüğünü gösteriyor. Detay
Uber Eats’in iade hizmeti, moda-perakende tarafında tersine lojistiğin yeni bir kullanıcı deneyimi alanına dönüştüğünü gösterdi.
Uber, 17 Nisan’da Uber Eats üzerinden alınan 20 dolar ve üzeri uygun perakende ürünlerinin kurye ile evden iade edilebildiğini duyurdu. İlk aşamada Best Buy, DICK’S Sporting Goods, Pet Food Express, Pacsun ve Petco gibi binlerce satış noktası sisteme dahil edildi; ücretli olsa da bu model, özellikle moda ve lifestyle perakendesinde iade sürecinin artık sürdürülebilirlik, konfor ve lojistik verimlilik üçgeninde yeniden tasarlandığını düşündürüyor. Detay
Dünya’da ve Türkiye’de Sürdürülebilir Sanat
İstanbul’da ekolojik hafıza öne çıktı.
Büyükada Taş Mektep’te 19 Nisan 2026’ya kadar açık kalan SUFOD’un “Dokuz Ada: İstanbul’un Dokuz Canı” sergisi, Adalar’ın su altı yaşamını görünür kılarken müsilaj ve hayalet ağlar gibi çevresel tehditleri de belgeledi. Ekolojik farkındalık ve yerel doğal mirasın görünür kılınması konusunda önemli bir sergi. Detay
Los Angeles’ta Earth Month, müzeleri doğrudan sürdürülebilirlik anlatısının sahnesine çevirdi.
LAist’in 16 Nisan tarihli derlemesine göre Hammer Museum’daki “Several Eternities in a Day” sergisi; avokado, kakao, çiçek, kil, kum ve doğal boyalar gibi yaşayan/organik malzemelerle üretilmiş işlere odaklandı. Craft Contemporary’nin sürdürülebilir sergileme tasarımı da kurumun çekirdek yaklaşımı hâline getirdiğini ve Getty’nin 2025 Climate Action Report’unda bir vaka çalışması olarak yer aldığını aktardı. Detay
UNESCO, iklim yaratıcılığını genç sanatçılar için doğrudan bir çağrı alanına dönüştürdü.
UNESCO’nun “Art for Earth: Climate Creativity Lab 2026” çağrısı 14 Nisan güncellemesiyle yeniden görünürlük kazandı. Çağrı, sanatı yalnızca temsil aracı değil; farkındalık yaratma, davranış değişimi tetikleme, topluluk direncini güçlendirme ve kapsayıcı sürdürülebilir kalkınmayı destekleme zemini olarak tanımlıyor. Detay
NGV Triennial 2026 duyurusu, büyük ölçekli sergilerin iklim ve tüketim eleştirisini ana akıma daha açık taşıdığını gösterdi.
15 Nisan’da duyurulan NGV Triennial 2026’nın dikkat çeken işlerinden biri, Benedikte Bjerre’nin tüketim kültürü ile çevresel kriz arasındaki ilişkiyi sorgulayan penguen yerleştirmesi oldu. Bu başlık, “sürdürülebilir sanat”ın artık yalnızca çevre temalı küçük yan programlarda değil, büyük kurumların merkez sergilerinde de belirginleştiğine işaret ediyor. Kaynak
Genel tablo olarak bu hafta sürdürülebilirlik, modada “daha iyi malzeme” söyleminden çıkıp fiyatlama, kimyasal şeffaflık, iade lojistiği, denetim ve ücret politikaları gibi yapısal alanlara kaydı; sanatta ise iklim ve ekoloji daha görünür, daha kamusal ve daha programatik bir eksen hâline geldi.
Yorumlar