Sürdürülebilirlik artık moda ve sanatta bir niyet değil, üretimden tasarıma sistemi dönüştüren bir gündem.
Eylül 2026’da döngüsel moda, yapay zekâ destekli tasarım, tekstilden tekstile geri dönüşüm, ikinci el sisteminin sorunları, kürksüz moda haftaları ve sürdürülebilir sanat pratikleri öne çıktı.
BiModaHayat olarak ayın dikkat çeken gelişmelerini bir araya getirdik.
Gelin detaylara birlikte bakalım.
Her hafta, bilinmesi gereken sürdürülebilir moda haberlerini, ardındaki bağlamı ve sürdürülebilir moda ve sanatta en merak edilenleri e-posta ile almak istersen web sitemize
Dünyada Sürdürülebilir Moda ve Tekstil Gündemi
Canan Dağdeviren New York’ta Mor Cepken’le Yürüdü
Geçtiğimiz hafta New York’ta podyumlarda alışıldık moda hikâyelerinden oldukça farklı bir karşılaşma yaşandı.
Bir tarafta Canan Dagdeviren Bir tarafta bilim. Diğer tarafta moda, sanat, zanaat ve kumaşların üzerinde taşınan kadın hafızası vardı.
Moda devleri ikinci el giysi ihracatının yarattığı atık sorununa ortak model arıyor
adidas , BESTSELLER , H&M Group ve Inditex , Gana merkezli The Or Foundation ile Apparel Recovery Coalition’ı başlattı. İki yıllık çalışma, Avrupa ve diğer pazarlardan ihraç edilen ikinci el kıyafetlerin atık yükünün yalnızca alıcı ülkelere bırakılmaması fikrinden hareket ediyor. Amaç; yeniden kullanım, ileri dönüşüm, geri dönüşüm ve atık yönetiminin finansmanında üretici sorumluluğunu sınır ötesine taşıyabilecek bir model geliştirmek. circle-economy.com
Tekstil geri dönüşümünde büyüme var, ancak hammadde sorunu çözülmüş değil
Fashion for Good , 10 Eylül’de yayımladığı The State of Textile Recycling H1/2026 değerlendirmesiyle tekstilden tekstile geri dönüşüm yatırımlarının ilerlediğini ancak sektörün ölçeklenmesinin hâlâ kaliteli post-consumer tekstile erişim, ayıklama ve ön işleme kapasitesine bağlı olduğunu ortaya koydu. Başka bir deyişle geri dönüşüm teknolojisinin gelişmesi tek başına yeterli değil; atığın doğru biçimde sisteme girebilmesi gerekiyor. Fashion for Good
Avrupa’da tekstil döngüselliği “geri dönüşümden fazlası” olarak ele alındı
22–24 Eylül’de Antwerp’te gerçekleştirilen ECOSYSTEX Conference 2026, altı AB destekli projeyi bir araya getirerek tekstil döngüselliğini yalnızca geri dönüşüm üzerinden değil; tasarım, yeniden kullanım, tüketici davranışı, malzeme verisi ve iş modelleri üzerinden tartıştı. Aynı dönemde dört yıllık CISUTAC projesi de test edilmiş teknolojiler, açık veri ve politika önerilerinden oluşan sonuçlarını açıkladı. Textile Platform
Döngüsel moda artık tasarım kararlarını doğrudan finansal kararlara bağlıyor
Ellen MacArthur Foundation , Eylül ayında moda ve tekstil sektörüne ilişkin yeni değerlendirmesinde Avrupa’daki EPR sistemleri, eko-modülasyon ve yaklaşan eko-tasarım düzenlemelerinin markalar için tasarım kararlarını giderek ekonomik bir meseleye dönüştürdüğünü vurguladı. Bir ürünün tamir edilebilirliği, dayanıklılığı veya geri dönüştürülebilirliği artık yalnızca sürdürülebilirlik departmanının konusu değil; doğrudan maliyet ve mevzuat konusu haline geliyor. Ellen MacArthur Foundation
Londra Moda Haftası’nda ikinci el malzeme podyuma taşındı
Oxfam ’ın Second Hand September kampanyası kapsamında Eunice Olumide , London Fashion Week sırasında bağışlanmış kıyafetler, kumaş artıkları ve yeniden değerlendirilmiş malzemelerden oluşan bir koleksiyon sundu. Buradaki önemli nokta yalnızca ikinci el kıyafetin yeniden giyilmesi değil; mevcut tekstil stokunun tasarım için bir hammadde olarak görülmesi. Oxfam GB
Satılamayan ikinci el kıyafetler tasarımcılara teslim edildi
İngiltere merkezli Crisis , UNSOLD. RETOLD projesinde LUEDER dahil 12 tasarımcı ve üreticiyi, satılamadığı için geri dönüşüme gönderilecek bağışlanmış kıyafetlerle buluşturdu. Proje ikinci el ekonomisindeki az konuşulan bir soruya odaklanıyor: Bağışlanan ama yeniden satılamayan giysilere ne oluyor? Crisis
Sürdürülebilir tekstil inovasyonunda odak artık “çalışıyor mu?” değil, “ölçeklenebilir mi?”
23 Eylül’de Londra’da düzenlenen UKFT Sustainability Conference, deniz yosunu bazlı elastik liflerden tarımsal atıklardan geliştirilen tekstillere, PFAS içermeyen kaplamalardan yapay zekâ destekli tasarıma kadar farklı teknolojileri bir araya getirdi. Programın ortak sorusu ise oldukça netti: Laboratuvarda başarılı olan sürdürülebilir çözümler ticari ölçekte nasıl uygulanacak? UKFT
Otel Tekstilleri İkinci Hayatını Sanatta Buluyor
Kapadokya, İstanbul ve Ankara’daki otellerden toplanan tekstillerin dönüştürüldüğü çalışma; döngüsel ekonomi, yerel üretim bilgisi ve sanatı aynı süreçte buluşturuyor. Ortaya çıkan eser, 23–27 Eylül 2026 tarihleri arasında Tersane İstanbul’da düzenlenen Contemporary Istanbul’un 21. edisyonunda izleyiciyle buluşuyor.
AB’de “yeşil”, “çevre dostu” gibi ifadeler için yeni dönem başladı
27 Eylül 2026 itibarıyla AB'nin Empowering Consumers for the Green Transition kuralları uygulanmaya başladı. Genel ve kanıtlanmamış “yeşil”, “çevre dostu” gibi ifadeler kısıtlanırken; yalnızca karbon dengelemesine dayanarak ürünlerin “karbon nötr” olarak sunulması ve doğrulanmamış sürdürülebilirlik etiketlerinin kullanılması da yasak kapsamına giriyor. Moda markaları açısından bunun anlamı açık: çevresel iddia artık yalnızca yaratıcı bir pazarlama söylemi değil, kanıtlanması gereken bir tüketici hukuku meselesi. Energy
Eylül 2026’da sürdürülebilir sanat dünyasında öne çıkanlar
Bir Sanat Fuarından Geriye Kalan 10 Ton Malzeme Yeniden Sanata Dönüştürülüyor
Contemporary Istanbul’un 21. edisyonunda binlerce ziyaretçi, yüzlerce sanatçı ve binden fazla eser Tersane İstanbul’da bir araya geldi. Ancak büyük ölçekli bir sanat organizasyonunun geride bıraktıkları yalnızca sergiler, yeni karşılaşmalar ve sanat piyasasına ilişkin tartışmalar değil. Fuar sırasında ortaya çıkan yaklaşık 10 ton atığın ayrıştırılarak yeniden değerlendirilmesi ve bir bölümünün sanat üretiminde kullanılması planlanıyor.
Varşova’da bir çeşme, iklim krizinde suyun anlamını sorguluyor
Varşova Modern Sanat Müzesi, Dominika Olszowy’nin Sand Fountain adlı yeni kamusal sanat müdahalesini 10 Eylül’de açtı. Çalışma, giderek sıklaşan sıcak hava dalgaları çağında çeşmeyi yalnızca dekoratif bir kent nesnesi değil, serinleme ve suya erişim meselesinin sembolü olarak ele alıyor. artmuseum.pl
New York’ta sanat yalnızca iklim krizini anlatmıyor, çözüm aracına dönüşüyor
Climate Week NYC kapsamında açılan ReTooling: Art, Ecology, and Climate Adaptation, sanatın çevresel sorunları temsil etmekten çıkıp doğrudan bir ekolojik araç haline gelip gelemeyeceğini sorguluyor. Sergide gölge eşitsizliğinden güneş ışığından su üretmeye, görünmeyen çevresel sistemlerin görünür kılınmasından iklim adaptasyonuna uzanan işler yer aldı. MESH_arts
Hindistan’da bitkiler sanatın fonu değil, ana karakteri oldu
Yeni Delhi’deki Kiran Nadar Museum of Art , Inheritors of Earth sergisini 9 Eylül’de açtı. Sergi bitki yaşamını insanların kullandığı veya koruduğu pasif bir kaynak olarak değil, insanla aynı dünyayı paylaşan bağımsız aktörler olarak ele alıyor. Ekolojik sanatın giderek daha fazla insan-merkezli bakışın dışına çıktığını gösteren örneklerden biri. KNMA
Zeliha Sunal'dan Dünya Temizlik Günü Etkinliği ve İzmir'de Kitap İmza Günleri
Sanatçı Zeliha Sunal, 20 Eylül Dünya Temizlik Günü kapsamında Küçükçekmece Belediyesi Kent Konseyi ile İstanbul Aydın Üniversitesi öğrencilerinin birlikte gerçekleştirdiği etkinliğe katıldı. Katılımcılar, Küçükçekmece Gölü çevresinin temizliği için birlikte harekete geçti. Etkinliğe göl kenarında piknik yapan ailelerin de katılmasıyla çevreye sahip çıkma çağrısı daha geniş bir buluşmaya dönüştü.
ABD’de iklim krizi bölgesel sanat pratiğinin merkezine yerleşti
10 Eylül’de başlayan Eco-Social Realism, Philadelphia çevresindeki birçok sanat kurumuna yayılan çok mekânlı bir sergi. Proje iklim krizinin yalnızca görsel temsilini değil; altyapı, bölgesel ekoloji, üretim biçimleri ve toplulukların çevreyle kurduğu ilişkileri sanat üzerinden araştırıyor. exhibits.haverford.edu
Slovakya’da çevre hareketinin kendisi bir sanat sergisinin konusu oldu
Avrupa Kültür Başkenti Trenčín 2026 programındaki The Thin Green Line, iklim krizi, biyolojik çeşitlilik kaybı, kirlilik ve çevre aktivizmini bir araya getiriyor. Sergi yalnızca doğayı konu alan eserlerden oluşmuyor; çevre hareketinin son yıllardaki yükselişini, kırılmalarını ve politik koşullarla ilişkisini de sorguluyor. Trenčín 2026
Toronto’da endüstrinin doğa ve kültür üzerindeki kesintileri sanatın konusu
Suudi Arabistan’da müzenin sergi duvarları bile yeniden kullanımın parçası
Ithra’nın Net Zero sergisi, 17 uluslararası ve iki Suudi sanatçının sürdürülebilirlik ve küresel ısınmaya odaklanan işlerini bir araya getirdi. Serginin ilginç yanı yalnızca içeriği değil: 3D baskılı galeri duvarlarının sergi sonrasında yeniden kullanılması, onarılması veya başka işlevlere dönüştürülmesi için ziyaretçilerden fikir toplanıyor. Böylece sürdürülebilirlik serginin temasından serginin fiziksel üretimine taşınıyor. ithra.com
“Küresel ısınma gerçektir” temalı sergi ABD’de açıldı
New Mexico’daki Museum of Encaustic Art, Global Warming is REAL: Resilience sergisini 12 Eylül’de açtı. Jürili sergi, sanatçıların iklim krizine dayanıklılık kavramına nasıl yaklaştığını farklı balmumu ve encaustic teknikleri üzerinden görünür kılıyor. eainm.com
Sürdürülebilirlik artık moda ve sanatta yalnızca “daha çevreci ürünler” üretmekten ibaret değil. Eylül ayında gördüğümüz tablo; mevzuatın sertleştiği, tekstil atığının kimin sorumluluğunda olduğunun yeniden tartışıldığı, geri dönüşümün altyapıya dönüştüğü ve sanatın ekolojik krizi yalnızca temsil etmek yerine onunla doğrudan ilişki kurmaya başladığı bir döneme işaret ediyor.
