İsviçre merkezli Haelixa ve New Focus Textiles, geri dönüştürülmüş pamuğun gerçekliğini bilimsel düzeyde doğrulayan bir sistem geliştirerek döngüsel moda alanında güvenilirlik açısından yeni bir ölçüt oluşturuyor. Geri dönüştürülmüş malzemelerde şeffaflığın artırılması açısından önemli bir adım olan bu iş birliği, tekstilden tekstile (T2T) süreçlerde kullanılan geri dönüştürülmüş pamuğun kaynağını adli yöntemlerle kanıtlamayı mümkün kılıyor. Moda sektöründe giderek daha sık vurgulanan bir gerçek de böylece güç kazanıyor: geri dönüştürülmüş pamuk iddiaları, ancak onları destekleyen somut kanıtlar kadar sağlamdır. Dairesel pamukta DNA izleme neden önemli? Hem endüstriyel hem de tüketim sonrası pamuk atıklarını GRS sertifikalı kumaşlara dönüştüren New Focus Textiles, geri dönüşüm süreci başlamadan önce hammaddesine Haelixa’nın DNA işaretleyicisini uyguluyor. İsviçre Alp bitkilerinden elde edilen, toksik olmayan bu DNA izleri; eğirme, boyama, dokuma ve terbiye dahil tüm üretim aşamalarında kumaşın üzerinde kalıcı şekilde varlığını sürdürüyor. Bu yöntem sayesinde, üretimin herhangi bir noktasından alınan bir numune akredite laboratuvarlarda PCR analiziyle test edilebiliyor. Sonuç, yalnızca bir evrak akışı değil; geri dönüştürülmüş içeriğin gerçekten var olduğunu kanıtlayan fiziksel bir “parmak izi” niteliği taşıyor. Haelixa CEO’su Patrick Strumpf’un da ifade ettiği gibi, geri dönüştürülmüş içerik iddialarının artık somut delillerle desteklenmesi gerekiyor. Böylece üreticiler, geri dönüştürülmüş materyalin gerçekten üründe yer aldığını bilimsel şekilde gösterebiliyor ve müşterilerinde güven oluşturabiliyor. Bilimsel doğrulamadan bütünsel güvene New Focus Textiles’ın hâlihazırda sunduğu GRS sertifikalı geri dönüştürülmüş pamuk, DNA işaretleme teknolojisiyle artık ikinci bir doğrulama katmanına sahip. Böylece her parti sadece belgeler üzerinden değil, laboratuvar analiziyle de takip edilebiliyor. Şirketin ortaklarından Dr. Jennie Peterson, bu sistemin alıcılar açısından güveni güçlendirdiğini vurguluyor: Artık müşteriler yalnızca beyana dayanmak zorunda kalmıyor; geri dönüştürülmüş ürünlerin kaynağını adli delillerle doğrulama imkânı buluyor. DNA tabanlı doğrulama sistemi, TextileGenesis gibi dijital izlenebilirlik platformlarıyla da entegre çalışarak markalara ve tedarik zinciri paydaşlarına hem fiziksel kanıt hem de dijital veri sunan kapsamlı bir görünürlük sağlıyor. Artan düzenlemeler karşısında stratejik bir avantaj Bu yenilik, özellikle AB’de Dijital Ürün Pasaportu ve yeşil iddialara yönelik sıkı denetimlerin gündemde olduğu bir dönemde kritik önem taşıyor. Geri dönüştürülmüş içeriğin bilimsel olarak doğrulanabilmesi, markaların hem uyumluluk hem de itibar risklerini azaltmasına yardımcı oluyor. Haelixa’nın kendi açıklamalarında da belirtildiği gibi, bu teknoloji tedarik zincirinin her aşamasında menşe doğruluğunu kanıtlıyor ve markaların AB’nin yeni düzenlemelerine daha güçlü şekilde uyum göstermesini sağlıyor. Haelixa’nın büyüyen etkisi ETH Zürich’ten doğan Haelixa, ham maddelere uygulanan kurcalamaya dayanıklı DNA etiketleriyle tanınıyor. Vegan, biyolojik olarak parçalanabilir ve GOTS ile OEKO-TEX Standard 100 uyumlu olan bu işaretleyiciler, yüksek güvenilirlik gerektiren tekstil uygulamaları için ideal bir çözüm sunuyor. Şirket, C&A ile yürüttüğü organik pamuk takibi ve OVS ile gerçekleştirdiği tam üretim süreci izleme projeleriyle de biliniyor. Sektör için olası etkiler Güvenin bilime dayanması: DNA izleme teknolojisini benimseyen markalar, artık geri dönüştürülmüş içeriği kâğıt üzerindeki belgeler yerine fiziksel kanıtlarla destekleyebiliyor. Rekabet avantajı: Dairesel moda alanı yoğunlaşıyor. Bu ortamda, laboratuvarla doğrulanabilir şeffaflık önemli bir farklılaşma unsuru haline geliyor. Düzenleyici uyum: Yaklaşan mevzuatlar, markaların yalnızca iddialarla değil, somut kanıtlarla hareket etmesini zorunlu kılıyor. Bu sistem markaların risk yönetimini güçlendiriyor. Ölçeklenebilir dönüşüm: Teknolojinin yaygınlaşması hâlinde, geri dönüştürülmüş pamuktan üretilen her kumaş benzersiz bir DNA imzasına sahip olacak ve dairesel tekstil modeli daha güvenilir biçimde büyüyebilecek. Geleceğe dair bir yol haritası Haelixa ve New Focus Textiles iş birliği, döngüsel modanın geleceğine dair yalnızca bir konsept değil; sektörün güvenilirlik beklentilerini nasıl karşılaması gerektiğini gösteren somut bir örnek sunuyor. Sürdürülebilirlik standartlarının giderek sertleştiği ve tüketicilerin daha gerçekçi bilgiler talep ettiği bir ortamda, DNA tabanlı izlenebilirlik kısa süre içinde sektörün vazgeçilmez araçlarından biri haline gelebilir. Bu teknolojinin gelecekte sektörde genel standart olup olmayacağı henüz bilinmese de, geri dönüştürülmüş tekstillerde güvenilirlik çıtasını şimdiden yukarı taşımış durumda. Kaynak: fashionunited

Bain & Company ile İtalyan lüks eşya üreticileri birliği Altagamma’nın ortak yürüttüğü araştırma, küresel lüks pazarlarının 2025 yılında ekonomik ve jeopolitik belirsizliklere ve tüketici tercihlerindeki değişimlere rağmen dirençli olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre, genel lüks harcamaları geçen yıla benzer seviyelerde istikrar kazanıyor. Lüks harcamalarda istikrar, yapısal değişimi gizliyor Bain-Altagamma Lüks Ürünler Dünya Çapında Pazar Araştırması’na göre, lüks sektöründeki tüketici harcamalarının 2025 yılında 1,44 trilyon avroya ulaşması bekleniyor. Bu rakam, sabit döviz kurlarında geçen yıla göre büyük ölçüde aynı kalacak (%1 artış ile %1 düşüş arasında). Araştırma, genel harcamalardaki bu istikrarın, tüketicilerin artık lüks ürünler yerine deneyimlere yönelmesiyle birlikte lüks pazarında derin bir dönüşüm yaşandığını maskelediğini vurguluyor. Tüketiciler, statünün yeni sembolleri olarak gösterişli tüketim yerine sağlık, bağ kurma ve kendini ödüllendirme odaklı deneyimsel şımartmayı tercih ediyor. Bain-Altagamma araştırması, geleneksel lüks ürünlerden (ör. lüks otomobil) uzaklaşma ve konaklama, gurme yemek gibi deneyimsel alanlara yönelmenin, genel lüks pazarının büyümesini desteklediğini ve sektörü yeniden şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Kişisel lüks ürünler pazarı olgunlaşmaya işaret ediyor Kişisel lüks tüketim malları pazarının 2025’te geçen yıla benzer şekilde 358 milyar avro seviyesinde istikrar göstereceği öngörülüyor (2023: 369 milyar avro, 2024: 364 milyar avro). Mevcut döviz kurlarında yaklaşık %2 düşüş öngörülürken, sabit kurlarda pazar sabit kalıyor; bu durum, pandemi sonrası toparlanmanın ardından yenilenen bir ivmeden ziyade olgun bir yapıya işaret ediyor. Ultra zengin alıcılar talebi sürdürürken, hırslı tüketicilerin geri çekilmesi geleneksel lüks üzerindeki baskıyı artırıyor. Claudia D’Arpizio, Bain & Company kıdemli ortağı ve çalışmanın başyazarı, “Alışveriş çılgınlığının ardından, deneyimler ve duygular lüksün büyümesinin gerçek motoru haline geldi,” diyor. “Pazar, kırılgan bir küresel dengede dayanıklılığını korusa da makroekonomik karmaşıklıklara karşı bağışık değil. Önümüzde, disiplin, etik ve inovasyonla beslenen kalite odaklı bir büyüme aşaması var.” Segmentlere göre farklılıklar Otomobiller, fiyat aralıklarındaki düşüşler nedeniyle sınırlı büyüme gösterirken, yat ve jetler güçlü bir performans sergiliyor. Tasarım mobilyalar istikrarını korurken, güzel sanatlar duraklıyor; kaliteli şarap ve içkilerde ise birinci sınıf köpüklü şaraplar ve İtalyan kırmızı şarapları öne çıkıyor. Asya, Orta Doğu ve tatil merkezlerinde gurme yemekler genç ve deneyime açık gezginler sayesinde hızla yayılıyor. Seyahat aktiviteleri, safariler ve elit sporlar ise modern lüksü “anında ayrıcalıklı olma” olarak yeniden tanımlıyor. Lüks harcamalar fiyat kademesine göre kutuplaşıyor. Üst segment (pazarın %40’ı), 2023–2025 arasında bileşik yıllık %1–%3 daralma yaşarken, erişilebilir segment sabit kalıyor. Üst segment otomobil, konaklama, kaliteli şarap ve alkollü içecekler, gurme yiyecek ve kaliteli yemek alanlarında pay kazanıyor; kişisel lüks ürünlerde ise Z Kuşağı ve değer odaklı tüketiciler ön planda. Kişisel lüks ürünler pazarındaki yeniden yapılanma Kişisel lüks ürünler pazarının 2025’te genel olarak istikrarlı olması beklenirken, makroekonomik ve jeopolitik belirsizlikler dördüncü çeyrek performansının kritik olacağını gösteriyor. Mücevher sektörü %4–%6 büyüme ile öncü; talep, duygusal çekicilik ve kişiselleştirilebilir tasarımlar bu büyümeyi destekliyor. Gözlük sektörü %2–%4 büyüme öngörülüyor; tasarım inovasyonu, çok yönlülük ve dijital entegrasyon etkili. Güzellik sektörü istikrarlı; parfümler en dinamik alt kategori. Yapay zekâ destekli kişiselleştirme ivme kazanıyor. Saat pazarında kutuplaşma artıyor; gümrük vergileri ve fiyat baskıları yeniden satış pazarını destekliyor. Giyim ve deri ürünler istikrarlı; ayakkabılar fiyat hassasiyeti ve spor giyim rekabeti nedeniyle geride kalıyor. Erişilebilir lüks moda, markaların tüketicilerle etkileşim kurma, geleneksel müşterileri yeniden harekete geçirme ve değer odaklı Z Kuşağı’nı çekme konusundaki başarılarıyla toparlanıyor. Perakende kanallarında değişim Outlet mağazalar değer arayışındaki tüketiciler sayesinde iyi performans gösteriyor, çevrimiçi kanallar istikrarlı. Monobrand mağazalar son altı ayda toplam 25.000 m² küçülürken, ABD’de mağaza alanı 2024’ten bu yana yaklaşık %10 azaldı. Bain-Altagamma, fiziksel perakendenin daha az sayıda ama daha büyük ve etkileşimli amiral mağazalar üzerinden yeniden tasarlanması gerektiğini belirtiyor. Bölgesel farklılıklar 2025’te Çin’de lüks harcamaların %3–%5 daralması, Japonya’da turizm durgunluğu nedeniyle yavaşlama bekleniyor. Avrupa, turist akışının azalması nedeniyle %1–%3 düşüşle yumuşuyor. Amerika kıtası ise ABD’de iç talep ve Meksika/Brezilya’daki büyüme sayesinde %0–%2 arasında artış gösteriyor. Orta Doğu, Dubai, Abu Dabi ve Suudi Arabistan’daki güçlü talep ile %4–%6 büyüme ile öne çıkıyor. Yeni pazarlar (Orta Doğu, Latin Amerika, Güneydoğu Asya, Hindistan, Afrika) toplamda 45 milyar avroya ulaşarak Çin Anakarası ile eşit büyüklüğe sahip olacak. Z Kuşağı’nın Güneydoğu Asya’da erişilebilir lüksü benimsemesi, Hindistan’ın orta sınıfının yükselmesi ve Afrika’nın yerel oyuncularının büyümesi, yeni pazar potansiyelini gösteriyor. Tüketici tabanı daralıyor, marjlar düşüyor Lüks tüketici sayısı 2022’de 400 milyondan 2025’te 340 milyona geriledi. Yeni müşteri kazanımı %5 azaldı, aktif lüks alışverişçilerin oranı %60’tan %40–45’e düştü. Harcamalar daha küçük zevklere, indirimli kanallara ve deneyimlere kayıyor. Marjlar 2009 seviyelerine gerileyerek %15–16 civarında tahmin ediliyor; son 12 ayda sektörün toplam kurumsal değerinde yaklaşık 100 milyar avroluk kayıp yaşandı. Federica Levato, Bain & Company kıdemli ortağı, “Markalar, yiyecek, yemek ve sağlık gibi alanlara genişleyerek erişimlerini yeniden tanımlıyor. Geleceğe hazır olmak için markaların erişimden hassasiyete, trendlerle uyum sağlamaktan onları şekillendirmeye evrilmesi gerekiyor. Uzun ömürlülük, etik değerler, samimiyet ve dürüstlükle harmanlanan markaları ödüllendirecektir,” diyor. 2035’e kadar öngörüler Kişisel lüks ürünlerde yıllık %4–%6 büyüme öngörülüyor. Bain-Altagamma tahminine göre, 2035’te kişisel lüks ürünler pazarı 525–625 milyar avroya, toplam lüks harcamalar ise 2,2–2,7 trilyon avroya ulaşabilir. Claudia D’Arpizio, “Lüks bir dönüm noktasında: Eşitsiz bölgesel büyüme, fiyat baskısı ve parçalanmış tüketici profilleri özünü sınamaktadır. Kazananlar, kârı, yaratıcılığı ve vicdanı dengeleyen markalar olacaktır,” diyor. Kaynak KAYNAK Bain & Company

İngiltere’de moda perakendecileri, uzun süredir bekledikleri işletme vergisi reformunun belirsizliğiyle karşı karşıya. Bütçe açıklamalarına yaklaşılırken, sektör büyük umutlar beslese de hükümetin atacağı adımların sınırlı ve geçici olabileceğine dair işaretler güçleniyor. Bu belirsizlik, kira, işçilik ve lojistik maliyetleriyle zaten baskı altında olan perakendeciler için kritik bir risk oluşturuyor ve yılın en kârlı döneminde stratejik planlama gerektiriyor. Peki, moda perakendecileri bu ortamda nasıl ayakta kalmayı planlıyor ve reform beklentileri gerçekçi mi? 1. İşletme Vergisi Reformu Umudu ve Gerçekçilik Arasında İngiltere’de moda perakendecileri, 2025 Sonbahar Bütçesi’ne yaklaşırken uzun süredir talep ettikleri işletme vergisi (business rates)  reformunun kapsamlı bir şekilde hayata geçip geçmeyeceğini merak ediyor. Sektör, temel beklentisini “kalıcı ve geniş kapsamlı değişiklikler” yönünde kurarken, haberlerde öne çıkan iyimserliğin sınırlı olduğu  yönünde. RSM UK’den Jacqui Baker’in ifadesiyle: “kalıcı olarak daha düşük bir çarpan (multiplier) gibi köklü bir reform değil, hükümetin kenardan oynamaları tercih edebileceği” öngörülüyor. Bu da perakendeciler için kısa vadeli “geçici indirimler” ya da “seçici destek” anlamına geliyor; ancak bunun, sistemin yapısal sorunlarını çözmede yetersiz olduğu vurgulanıyor. 2. Yüksek Mağaza Maliyetleri ve Marjin Baskısı Fiziksel mağazalara sahip büyük moda perakendecileri, işletme vergileri nedeniyle kar marjlarının ciddi şekilde erozyona uğradığını belirtiyor. Özellikle büyük metrekareli mağazalar ya da zincir işletmeler, kira, işçilik ve lojistik maliyetler ile birlikte bu vergi yükünü “mezuniyet yapısal bir baskı” olarak tanımlıyor. Sainsbury’s CEO’su da benzer eleştirilerde bulunarak, mevcut sistemin “değişen perakende gerçekleriyle uyumlu olmadığını” ve işletme vergilerinin iş yerlerinin kapanmasına yol açabileceğini belirtiyor. 3. İşgücü Maliyeti Riskleri: Asgari Ücret ve Vergi Yükü Moda perakendecileri yalnızca kira ve işletme vergisiyle değil; işgücü maliyetleriyle de önemli bir baskı altında. Ulusal asgari ücret (NMW) artışı, perakende sektöründe geniş istihdam yaratımı yapılan mağazalarda ciddi bir maliyet kalemi. RSM UK yetkilileri, eğer asgari ücrette ek artışlar ya da yaş gruplarına göre ücret yapılandırmasında değişiklik olursa, bunun enflasyonu da tetikleyebileceği uyarısını yapıyor. Ayrıca, İngiltere Perakende Konsorsiyumu (BRC) vergi yükündeki artışların perakendecilerin “yatırım, işe alım ve büyüme” kararlarını olumsuz etkileyebileceğini söylüyor. 4. “Altın Çeyrek” ve Tüketici Güveni Üzerinde Gölgeler Moda perakendecileri için yılın son çeyreği (“Golden Quarter”), satışların yoğunlaştığı ve en kârlı dönemlerden biri. Ancak bütçe öncesi belirsizlikler, tüketici harcamalarını olumsuz etkileyebilir: bazı müşteriler, mali baskılar ya da geleceğe dair vergi beklentileri nedeniyle harcamayı erteleyebilir. Bu durum, özellikle orta pazar segmentinde faaliyet gösteren perakendeciler için risk teşkil ediyor, çünkü lüks segmentdeki mağazalar daha iyi performans gösterirken orta segment mağazalar daha kırılgan kalıyor. 5. Turizm Alışverişi ve KDV Sorunu Uluslararası turistlerden moda perakendeciler önemli gelir elde ediyor; ancak İngiltere’de şu anda KDV Geri İade (VAT Retail Export Scheme) sistemi aktif değil. Baker’a göre, bu durum İngiltere’yi Fransa, İtalya ya da İspanya gibi ülkelerle rekabet açısından dezavantajlı konumda bırakıyor. Moda markaları, KDV geri iade sisteminin yeniden canlandırılmasını talep ediyor, böylece turist harcamalarını artırarak hem perakende satışlarını hem de genel ekonomik hareketliliği destekleyebilirler. 6. Gümrük Vergi Tehdidi Haberde dikkat çeken bir diğer risk de küçük paketlerde uygulanan düşük değerli gümrük muafiyetiyle ilgili spekülasyonlar. Hükümet, değerleri 135 £ altındaki küçük gönderiler için uygulanan duty (gümrük) muafiyetini kaldırma olasılığını değerlendiriyor. Bu değişiklik, ucuz ithal moda ürünlerinin akışını sınırlayabilir ve yerli perakendecilerin rekabet gücünü artırabilir. Ancak, Baker uyarıyor ki “sınırda çok fazla sürtünme olursa” (örneğin gümrük kontrolleri, gecikmeler) e-ticaret siparişleri özellikle yoğun dönemde olumsuz etkilenebilir. 7. Büyüme ve Yatırım İçin Belirsizlik Yaratılıyor Moda perakendecileri, bütçeden somut ve yapısal reformlar beklerken, haberler “geçici desteklerden” ibaret tedbirlerin öne çıkacağı yönünde. Bu da yatırım planlarını, mağaza açılış stratejilerini ve istihdam kararlarını doğrudan etkileyebilir. Büyük zincirler ve “anchor tenant” mağazalar (yüksek kira-değerine sahip mağazalar), yeni vergi yüküyle kapanma riskiyle karşı karşıya. Öte yandan, hükümet küçük mağazalara kalıcı indirimler sunmayı hedefliyor olabilir, ancak bu adımın dengeleme maliyeti büyük mağazalara yansıtılacak. Bu dengeleme yaklaşımı, “sistemin adil hale getirilmesi” amacı güdülse de, perakendeciler için riskli: çünkü yük büyük oyunculara kaydırılıyor ve bu da merkezi caddelerde, alışveriş merkezlerinde mağaza kapanmalarını tetikleyebilir. BiModaHayat Yorumu Moda perakendecileri açısından, işyeri vergisi reformu hâlâ sektörün kaderi üzerinde belirleyici bir faktör. Ancak mevcut haberler, perakendecilerin tam bir kazanım beklemesinin zor olduğunu gösteriyor. Reformun daha ziyade sınırlı, kısa vadeli ve seçici tedbirlerle sınırlı kalabileceği yönünde güçlü bir beklenti mevcut. Bu durumda perakendecilerin stratejisi şu şekilde olmalı: Hükümete baskı yapmaya devam etmek: Özellikle SGA (BRC gibi sektör konsorsiyumları) aracılığıyla, “kalıcı vergi reformu” taleplerini güçlü şekilde dile getirmek. Alternatif gelir kaynaklarına yönelmek: Turist KDV’si, online kanallar, deneyim tabanlı mağazacılık gibi alanlarda çeşitlenmek. Maliyet yönetimini sıkı tutmak : İşçilik, lojistik ve enerji maliyetlerini optimize ederek marj baskısını hafifletmek. Risk senaryoları hazırlamak : Gümrük muafiyetinin kaldırılması veya büyük mağazalara ek vergi yükü gibi senaryolara karşı finansal planlama yapmak.

İsveçli sürdürülebilir teknoloji şirketi Circulose , İngiliz perakendeci Marks & Spencer (M&S) ile iş birliği kurduğunu duyurdu. Bu ortaklık, M&S’yi Circulose’un Birleşik Krallık’taki ilk “Ölçeklendirme Ortağı” yaparken, moda endüstrisinde döngüsel malzemelerin kullanımını yaygınlaştırma hedefinde önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Ortaklık kapsamında M&S, koleksiyonlarına CIRCULOSE®  entegre ederek döngüsel malzemelerin sektörde daha geniş çapta benimsenmesine destek olacak. Tamamen tekstil atıklarından üretilen CIRCULOSE®, markaların ağaçlardan elde edilen saf elyaflara olan bağımlılığını azaltırken, aynı kalite ve performansı sunuyor. Atık tekstilleri yeni, yüksek kaliteli malzemelere dönüştüren Circulose, böylece atıkları minimize ediyor, karbon emisyonlarını azaltıyor ve arazi ile ormanlara olan baskıyı hafifletiyor. Circulose CEO’su Jonatan Janmark , “M&S’yi Birleşik Krallık’taki ilk Ölçeklendirme Ortağımız olarak aramızda görmekten büyük mutluluk duyuyoruz. Sürdürülebilirlikteki liderlikleri ve döngüsel modaya olan bağlılıkları, yeni nesil elyafların yaygınlaşmasında kritik bir rol oynuyor. Bu, önde gelen küresel markalarla gerçekleştirdiğimiz birçok iş birliğinden sadece biri; yakında daha fazlasını duyuracağız,” dedi. M&S Malzeme ve Sürdürülebilirlik Başkanı Katharine Beacham  ise, “Circulose ile kurduğumuz bu ortaklık, dairesel tasarım konseptini pratiğe dökme fırsatı sunuyor. Sektörün, küçük pilot projelerden yola çıkarak yeni nesil malzemeleri daha geniş ölçekte nasıl entegre edebileceğine dair örnek oluşturacak. Tedarik stratejimize dairesel malzemeleri dahil ederek, saf elyaf kullanımını azaltacak, atığı düşürecek ve geleceğe uygun bir moda endüstrisinin inşasına katkı sağlayacağız,” ifadelerini kullandı. Ortaklık, Circulose’un küresel markalarla yakın iş birliği ve uygulamalı destek üzerine kurulu ticari stratejisini de pekiştiriyor. Yeni lisanslama modeli ve özel uygulama desteği sayesinde, markalar kapsül koleksiyonların ötesinde tüm tekstil değer zincirinde döngüsel malzemeleri ölçeklendirme fırsatı buluyor. Circulose Hakkında 2012 yılında Stockholm’de KTH Kraliyet Teknoloji Enstitüsü’nden yenilikçiler tarafından kurulan Circulose, tekstil atıklarını CIRCULOSE® adı verilen yeni malzemelere dönüştüren patentli bir süreç geliştiriyor. Şirket, Fast Company tarafından 2021’de Dünyanın En Yenilikçi Şirketleri arasında gösterildi ve 2023 Dünyayı Değiştiren Fikirler Ödülü’nü kazandı. CIRCULOSE®, ayrıca TIME dergisinin 2020’nin En İyi 100 İcadı listesinde yer aldı. Marks & Spencer Hakkında Birleşik Krallık ve 32 uluslararası pazarda faaliyet gösteren M&S, her yıl yaklaşık 32 milyon müşteriye ürün sunuyor. 63.000’in üzerinde çalışanıyla uzun yıllardır güven inşa eden marka, Plan A stratejisiyle ürünlerini sürdürülebilir ve etik bir şekilde tedarik etmeyi taahhüt ediyor. Plan A, M&S’nin 2040 yılına kadar değer zincirinde net sıfır emisyon hedefi doğrultusundaki sürdürülebilir büyüme stratejisinin de temelini oluşturuyor.   Kaynak: https://www.circulose.com/en/circulose-partners-with-marks-spencer-to-accelerate-circular-fashion/?utm_source=substack&utm_medium=email

Küresel moda sektörü uzun zamandır iklim taahhütleriyle gerçek emisyon performansı arasındaki uçurumu kapatmaya çalışıyor. COP30 gerçekleşirken bu uçurum artık sadece rakamlarda değil, sektörün geleceğine dair politik mücadelede de görünür durumda. Aynı masanın etrafında toplanan BM Moda Sözleşmesi imzacısı markalar ile Action Speaks Louder, Stand.earth ve Fashion Revolution gibi iklim örgütleri, aynı hedefe, daha hızlı ve adil bir temiz enerji geçişine, işaret ediyor. Ancak iki tarafın yol haritası arasında keskin bir fark var: Sektör, küresel ve genel ifadelerin yeterli olduğunu düşünürken, STK’lar tam tersine, bu yaklaşımların artık sonuç doğuramayacak kadar soyut kaldığını savunuyor. Özetle, COP30 moda için bir vitrin değil; sektörün hem gücünü hem de sorumluluğunu sınayan bir stres testi niteliğinde. Moda Sektörü Emisyonlarını Artık Gizleyemiyor Fashion Charter’ın yayımladığı komünike, yenilenebilir enerjiye geçiş, finansman mekanizmaları ve raporlama zorunlulukları için kamu politikası desteğini talep ediyor. Bu çağrı önemli, ancak sektörün bugünkü emisyon tablosu daha fazlasını gerektiriyor. Moda sektörünün yıllık karbon ayak izi 944 milyon ton CO2e  ile rekor seviyede. Mevcut büyüme trendi devam ederse bu rakam 2030’da 1,24 milyar tona ulaşacak. 1,5°C sınırında kalmak için sektörün 2030’a kadar en az %45 azaltım yapması gerekiyor; ancak büyük markaların yolu bunun çok uzağında. Fashion Charter’ın açık mektubu bu başarısızlığı kısmen politika eksikliğine bağlıyor. Zorunlu raporlama olmaması, yenilenebilir enerjiye erişimde zorluklar ve karbon finansmanına sınırlı erişim. Ancak STK’lar daha net bir gerçekliğin altını çiziyor. Tedarikçi ülkelerde hedefli politika baskısı olmadan, markalar ne kadar çağrı yaparsa yapsın somut dönüşüm gerçekleşmeyecek. STK’ların Sert Eleştirisi: “Genel ifadelerle hiçbir şey değişmez” Kampanya yürütücülerinin ortak mesajı açık: Moda sektörünün iklim savunuculuğu hâlâ fazlasıyla belirsiz, fazlasıyla diplomatik ve fazlasıyla risksiz. Eleştiriler üç ana başlıkta toplanıyor: 1. Ülkeye özgü politika baskısının yokluğu Vietnam, Bangladeş, Çin gibi temel üretici ülkelerde politika değişikliği, birkaç markanın cılız çağrılarıyla değil; güçlü, koordineli ve sürekli savunuculuk kampanyalarıyla mümkün. H&M ve Nike’ın Vietnam’da doğrudan enerji satın alımını (DPPA) mümkün kılan politika için yaptığı lobi buna bir örnek. Ancak bu tür örnekler hâlâ istisna ve büyük markaların yalnızca %7’si  yenilenebilir enerji savunuculuğunu şeffaf şekilde açıklıyor. 2. İşçilerin tamamen görünmez olması İklim krizi en çok tedarik zincirindeki işçileri etkiliyor. Aşırı sıcaklar, sel, tayfun, gıda güvensizliği. Buna rağmen büyük markaların iklim planlarında işçiye yönelik destek neredeyse yok. Stand.earth ’ün “Fossil Free Fashion Scorecard” raporuna göre; Büyük markaların hiçbiri , iklim uyumunda işçilere destek için somut kanıt sunmuyor. STK’ların talebi net: İşçi liderliğinde, bölgesel uyum planları, fonlanmış şekilde marka taahhütlerinin parçası olmalı. 3. Yatırım eksikliği Markalar hâlâ “mükemmel politika ortamını” bekliyor. Oysa tedarikçilerin birçok düşük karbon çözümüne, örneğin endüstriyel ısı pompalarına, bugün erişebilmesi markaların finansman desteğine bağlı. Bağımsız gözlemciler, büyük markaların bu konuda hâlâ “seyirci kaldığını” söylüyor. BM Moda Sözleşmesi Ne Diyor? Fashion Charter’ın COP30 komünikesi, sektör adına önemli bazı noktaları gündeme getiriyor. 100% yenilenebilir elektrik ve 2030’a kadar kömürden çıkış hedefi. Tedarikçi ülkelerde PPA mekanizmalarının yaygınlaştırılması (Vietnam örneğini öne çıkarıyor). Zorunlu iklim raporlaması konusunda küresel standartların desteklenmesi. Karbon finansmanı araçlarının (yeşil tahviller, insetting vb.) genişletilmesi. Ulusal iklim planlarında (NDC 3.0) tekstil sektörünün dahil edilmesi. Bu noktalar önemli ancak STK’lara göre sorun şu: Bu taahhütler sektörün kendi gücünü kullanmasını değil, hükümetlerin sihirli bir şekilde yolu açmasını bekliyor. Gerçek Dönüşüm İçin Gerekenler ise Hesap Verebilirlik, Yerel Baskı ve Paranın Konuşması 1. Hedefli iklim savunuculuğu Moda sektörü; Vietnam, Çin, Bangladeş, Hindistan, Türkiye gibi ana üretim coğrafyalarında enerji politikalarını etkileyebilecek güce sahip az sayıdaki küresel oyuncudan biri. Bu gücün kullanılmaması artık bir ihmal değil, iklim eylemi gecikmesinin doğrudan bir nedeni . 2. İşçilerin iklim planlarına dahil edilmesi Sektör iklim uyumunu hâlâ sadece “fabrika dayanıklılığı” olarak görüyor. Oysa iklim krizinden en çok etkilenenler tedarik zincirindeki insanlar: Dikiş atölyeleri, boya evleri, pamuk tarlaları, iplik fabrikaları…İklim uyumu işçiyi merkeze almadıkça adil bir dönüşümden söz etmek mümkün değil. 3. Marka yatırımının hızlanması Kömürden çıkış için gerekli teknolojilerin çoğu zaten erişilebilir. Dolayısıyla bahane yok; eksik olan tek şey fon . Üstelik sektörün toplam değeri 1,77 trilyon dolar ; birçok imzacı markanın geliri 10 milyar doların üzerinde . STK’ların mesajı burada çok net: “En derin ceplere sahip markalar, en büyük sorumluluğa sahip olanlardır.” COP30 Moda İçin Ne Anlam İfade Ediyor? COP30, moda sektörüne üç soruyu yüksek sesle soruyor. Gerçek iklim liderliğini üstlenecek misiniz, yoksa yalnızca bildirileri mi imzalayacaksınız? Küresel çağrılardan, yerel politika baskısına geçmeye hazır mısınız? İşçileri ve tedarikçileri eşit paydaşlar olarak tanıyacak mısınız? Hem STK’ların eleştirileri hem de Fashion Charter’ın çağrıları, bir gerçeği net biçimde ortaya koyuyor: Moda sektörü iklim krizinin seyircisi değil, hızlandırıcısıdır. Dolayısıyla dönüşümde de belirleyici aktör olmak zorundadır. Bu sektör; kültürü, ekonomiyi, üretimi ve tüketimi şekillendiren küresel bir güç. Bu nedenle iklim krizinin çözümünde de sadece “destekleyen” değil, “yön veren” bir rol oynaması bekleniyor. Eğer COP30’dan sonra da sektör küresel iklim politikasının kıyısında kalırsa, bu yalnızca iş modelinin riskini artırmayacak, aynı zamanda milyonlarca işçinin yaşamını ve gezegenin geleceğini doğrudan tehlikeye atacaktır. Artık eksik olan şey teknoloji veya bilgi değil. Eksik olan şey iradedir. Kaynaklar: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/ https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Fashion%20Charter%20COP30%20Communique.pdf https://speakslouder.org/press/climate-groups-call-for-fashion-industry-action-at-cop30

McKinsey ve BoF Insights’ın “State of Fashion 2026” raporuna göre, moda liderlerinin yaklaşık %46’sı 2026’da sektör şartlarının kötüleşeceğini öngörüyor. Bu bir önceki yıla (raporda %39) göre anlamlı bir artış. Bu kötümserliğin temelinde birkaç büyük yapı taşı var. Bunlardan ilki Ticaret ve Gümrük Tarifeleri. Gümrük vergileri moda yöneticileri için en önemli risklerden biri olarak görülüyor. Rapor, 2025’te özellikle ABD’deki tarifelerdeki değişikliklerin “tanımlayıcı bir güç” olduğunu vurguluyor. Moda yöneticilerinin %76’sı, ticaret kesintilerine ve artan tarifelere yanıt vermeyi 2026’nın en kritik temalarından biri olarak görüyor. Ticaret akışlarındaki bozulma da yöneticilerin %40’ı için en büyük risklerden biri. Özellikle Kuzey Amerika pazarına yönelik olumsuz beklentiler var. “çok umut verici değil” diyen liderlerin oranı önemli. Fiyat Artışı Baskısı Maliyet artışları, fiyat artışı planlarını gündeme getiriyor. Yöneticilerin %71’i gelecek yılda fiyatları artırmayı düşünüyor; Kuzey Amerika’da %45’in üzerinde bir kısmı %5’ten fazla artış planlıyor. Bu ortamda şirketler, kaynak verimliliği, otomasyon ve dijitalleşme ile marj baskılarına yanıt vermek zorunda. Rekabetin Isınması ve Pazarda Durgunluk Büyüme beklentileri sınırlı. Tüm pazarlarda büyümenin “düşük tek haneli” seviyelerde kalması bekleniyor. Avrupa’da %1–2, ABD ve Çin’de ise %1–3 gibi büyüme öngörülüyor. Bu düşük büyüme ortamında, markalar arasında “pay kapma” rekabeti artacak. Özellikle, tüketicinin cüzdanındaki pay rekabeti kritik olacak. Rapor, birçok müşterinin değer odaklı davranmaya devam edeceğini, yalnızca “doğru” ürün için harcamaya istekli olacağını vurguluyor. Maliyet Verimliliği İhtiyacı Marj baskılarıyla başa çıkmak için şirketler kaynaklarını daha verimli yönetmek zorunda. Rapor, eski avantajların (örneğin sadece düşük maliyetle üretim) artık yeterli olmadığını; otomasyon, dijitalleşme ve kaynak ayak izi optimizasyonunun önem kazandığını söylüyor. Lüks Segmentin Yeniden Kalibrasyonu Lüks markalar, fiyat odaklı büyümeye kıyasla yaratıcılık, zanaatkârlık ve kaliteye yeniden ağırlık vermeyi planlıyor. Raporda, ultra yüksek gelirli müşteriler için “uzmanlık ve kalite”nın lüks olarak algılanmasında öne çıktığı vurgulanıyor. Ayrıca, büyük lüks evlerinde (çanta, moda evleri) kreatif direktör değişimleri yaşanıyor; bu durum 2025’in sonu ve 2026 için bir yeniden başlatma işareti olarak okunabilir. Fırsatlar ve Stratejik Uyarlanma Riskler yüksek olsa da rapor, moda sektörü için bazı önemli fırsatlara da dikkat çekiyor. Yapay Zeka (AI) / Generatif AI Rapor, AI’yı sektördeki “en büyük fırsat” olarak konumlandırıyor. Şirketlerin AI yatırımını, yalnızca pilot projelerden daha geniş bir entegrasyona taşıması bekleniyor. AI’nın iş gücünü de yeniden şekillendireceği vurgulanıyor: bazı geleneksel pozisyonlar AI odaklı hale gelirken, daha analitik ve yaratıcı rollere geçiş yaşanabilir. Tüketici alışveriş davranışı da dönüşüyor. ChatGPT, Gemini gibi yapay zeka destekli sohbet botlarına yönelme artıyor. Rapor, “generatif motor optimizasyonu (GEO)” kavramını (AI keşif odaklı içerik ve SEO) önemli bir alan olarak işaret ediyor. İlgi çekici bir veri ise, %41 tüketici, generatif AI arama sonuçlarına geleneksel reklamlardan daha fazla güveniyor; %85 ise AI destekli alışverişten daha yüksek memnuniyet bildiriyor. Takı ve Mücevher Segmenti Raporda, mücevher sektörünün özellikle 2026 ve sonrasında önemli bir büyüme potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor. Birim satışta mücevherin moda kategorileri içinde en hızlı büyüyenlerden olması bekleniyor. Hem kostüm (moda) hem de “fine (değerli)” mücevherde büyümenin paralel olacağı öngörülüyor. Özellikle laboratuvarda üretilmiş (lab-grown) elmasların benimsenmesi artacak; ve bu segment yıllık %15–16 civarı büyüme potansiyeline sahip. Akıllı Gözlük ve Giyilebilir Teknoloji Aksesuar kategorisinde, özellikle akıllı gözlüklerde güçlü bir ivme bekleniyor. Rapor, 2026’da akıllı gözlük satışlarının dört katına çıkabileceğini tahmin ediyor. Bu durum, moda markaları için teknoloji ile birleşen yeni müşteri kitleleri açma potansiyeli sunuyor. Değer Odaklı Yükseltme (“Elevation”) Rapor, markaların “yukarı yönlü strateji”lere yöneleceğini; yani daha kaliteli ürünler, daha iyi kullanıcı deneyimi ve hikâye temelli stratejilerle rekabet avantajı sağlamaya çalışacağını belirtiyor. Tüketicilerin yaklaşık %51’i, yüksek kaliteli ürünleri “lüks algısının” anahtarı olarak görüyor. Marka hikâyesi, müşteri deneyimi ve kalite, rekabetin yoğun olduğu bir ortamda daha da önemli hale gelecek. Moda Endüstrisinde Güncel Eğilimler Raporun tespitleriyle uyumlu şekilde, moda dünyasında da “türbülans” temasını yansıtan bazı güncel gelişmeler dikkat çekiyor: Birleşme ve Satınalma (M&A) Stratejileri 2025’te moda sektöründeki birleşme ve satın almalar (M&A) giderek daha çok hayatta kalma stratejisi olarak görülüyor. Yüksek faiz oranları, tedarik zinciri sorunları ve temkinli tüketici harcamaları, zayıf markaları daha güçlü olanların radarına sokuyor. Örneğin Sahneleme ve Tematik Koleksiyonlar Milan Moda Haftası’nda Francesca Liberatore, 2026 İlkbahar‑Yaz koleksiyonunu küresel kaos, kriz ve belirsizlik temalarıyla tasarladı. Modeller, acil çıkış merdivenlerinden defile alanına çıktı; bu dramatik kurgu, moda sahnesinde “türbülansın estetik temsili” olarak yorumlandı. Aksesuar Trendleri Off‑center (denge kaymış) çantalar 2026 İlkbahar‑Yaz koleksiyonlarında dikkat çekiyor: tek askılı, açık yanlı ve asimetrik çantalar, hem duygusal istikrarsızlığı hem de moda dünyasındaki düzensizliği simgeliyor. Koleksiyon Estetiği Prada’nın 2026 İlkbahar‑Yaz koleksiyonu da minimalizmden uzaklaşıp daha çarpıcı, eklektik ve dramatik bir stil benimsiyor. “Frankenstein” etekler, taş işlemeli detaylar ve katmanlı gösterişli dokular trendin “kaotik ama sofistike” yönünü yansıtıyor. 2026 İçin Stratejik Öneriler 1. Esnek İş Modelleri: Türbülansın normalleştiği bir ortamda, tedarik zinciri esnekliği ve maliyet optimizasyonu kritik. 2. Dijitalleşme ve AI Yatırımları: Hem operasyonel hem pazarlama süreçlerinde AI ve dijitalleşme yatırımına öncelik verilmeli. 3. Yenilikçi Ürün ve Segment Odaklı Büyüme: Mücevher, akıllı aksesuar ve niche kategorilerde büyüme fırsatları değerlendirilmeli. 4. Marka Hikayesi ve Kalite: Tüketici, anlamlı, yüksek kaliteli ve deneyim odaklı ürünler için harcamaya hazır; markalar bu değeri öne çıkarmalı. 5. Yaratıcı İfade ve Koleksiyon Drama: Koleksiyonlar, belirsizliği ve türbülansı estetik bir hikâyeye dönüştürebilir; bu hem medya görünürlüğü sağlar hem de markanın kimliğini güçlendirir. 2026, moda endüstrisi için risk ve fırsatların iç içe geçtiği bir yıl olacak. Moda sektörü liderleri için artık belirsizlik değil; istikrarlı türbülans beklentisi hâkim. Ticaret riskleri, jeopolitik gerginlikler ve tüketici güvenindeki dalgalanmalar “normal yeni hali” oluşturuyor. Ayakta kalmak isteyen markalar için strateji, yalnızca maliyet baskılarını yönetmekle sınırlı değil. Dijitalleşme, otomasyon, tedarik zinciri yeniden yapılandırması ve AI entegrasyonu gibi adımlar “esnek işletme modeli” oluşturma adına kritik. AI, akıllı aksesuarlar ve mücevher gibi kategoriler, riskli ortamda bile büyüme potansiyeli sunuyor. Bu alanlara erken yatırım yapan markalar, uzun vadeli avantaj kazanabilir. Lüks segmentte yaratıcılık, kalite ve marka hikâyesi yeniden öne çıkıyor. Artık “lüks olmanın yolu” sadece pahalıdan değil, anlamlı ve ustalıktan geçiyor. Kaynak: https://www.businessoffashion.com/reports/the-state-of-fashion-industry

Amerika Birleşik Devletleri, Endonezya’dan ithal edilen iki konteyner dolusu ayakkabıyı radyoaktif sezyum-137 (Cs-137) kirliliği şüphesi nedeniyle ülkeye iade etti. Olay, daha önce karides ve karanfil gibi ürünlerde de radyasyon bulgularının gündeme gelmesinin ardından, iki ülke arasındaki ticarette güvenlik denetimlerini yeniden tartışmaya açtı. Endonezya hükümeti, ayakkabıların ABD’de yapılan rutin radyasyon taramalarında normal seviyenin üzerinde değerler tespit edilmesi üzerine uyarıldığı bilgisini doğruladı. Söz konusu ürünlerin Batı Cava’daki bir üretim tesisinden çıktığı, bu tesisin ise bir süredir radyoaktif sızıntı iddialarıyla gündemde olan bir sanayi parkına yakın konumda bulunduğu belirtildi. Yetkililerin aktardığı bilgilere göre bölgedeki küçük bir çelik üretim işletmesinin sezyum içeren hurda metalleri işlediği ve bu süreçte çevreye yayılan partiküllerin civar fabrikalara taşındığı düşünülüyor. Endonezya yönetimi, sanayi parkındaki tesislerde temizlik ve kontrol çalışmalarının sürdüğünü, bazı işletmelerde izole edilmiş alanların detaylı taramadan geçirildiğini açıkladı. İade edilen ayakkabılarla ilgili resmi bir sağlık riski değerlendirmesi henüz paylaşılmadı. Ancak hükümet, ürünlerde tespit edilen seviyelerin kaynağın belirlenmesi açısından önemli olduğunu, tüketici güvenliği açısından ise mevcut ölçümlerin izlenmeye devam edeceğini bildirdi. Bu son gelişme, Endonezya’nın ihracat ürünlerinde izlenebilirlik ve güvenlik prosedürlerini sıkılaştırması yönündeki baskıyı artırmış durumda. ABD tarafından daha önce de bazı deniz ürünleri sevkiyatlarında radyoaktif izotop tespit edilmesinin ardından, iki ülke arasında kontrol ve sertifikasyon süreçlerinin yeniden düzenlenmesi gündeme gelmişti. Uzmanlar, olayın Endonezya’nın özellikle ayakkabı, gıda ve tekstil gibi geniş bir ihracat yelpazesine sahip sektörlerinde denetim zincirinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirtiyor. Hükümet ise hem üretim bölgelerinde hem de ihracat öncesi kontrollerde daha sıkı uygulamalara geçileceğini ifade ediyor. Vakaya ilişkin kapsamlı numune analizleri devam ederken, Endonezya yetkilileri ABD ile temas halinde olduklarını ve ticari akışın güvenlik standartlarına uygun biçimde sürdürülebilmesi için gerekli tüm adımların atılacağını vurguluyor. Kaunak: https://www.reuters.com/business/

Son dönemde lüks moda dünyasında dikkat çeken bir gelişme olarak, 2019 yılında kurulan ve moda sektöründe sürdürülebilirlik hedeflerini ileri taşımayı amaçlayan The Fashion Pact ’ın (“Moda Paktı”) yeni bir girişimi gündeme geldi: “European Accelerator”. Chanel, Prada, Moncler, Zegna ve Kering gibi dünya çapında ünlü isimleri bir araya getiren bu girişim, özellikle İtalya’da üretim yapan tedarikçileri ve diğer paydaşları kapsayan bir yol haritasıyla moda tedarik zincirini karbonsuzlaştırmayı hedefliyor.  Lüks Markalar Moda Tedarik Zincirini Karbondan Arındırmayı Hedefliyor Karbon Nötr Moda İçin Büyük Adım Avrupa moda sektörünün, 2030 yılına kadar tedarik zincirini karbonsuzlaştırmak için yaklaşık 4,4 milyar Euro  yatırım yapması gerekiyor. Ancak ekonomik baskılar ve yüksek borç seviyeleri, İtalya’daki tedarikçilerin yaklaşık %58’i için bu yatırımları zorlaştırıyor. Üstelik sürdürülebilirlik raporlamasında ortak standartların olmaması, verilerin doğru şekilde toplanmasını güçleştiriyor. European Accelerator, tam da bu noktada devreye giriyor ve markaların kolektif bir şekilde hareket etmesini teşvik ediyor. Üç İş Akışıyla Dönüşüm Hedefi Girişim, üç ana iş akışıyla ilerliyor. Birincisi Veri Toplama ve Standardizasyon İtalyan tedarikçilerle yürütülen pilot çalışma, enerji kullanımı, su tüketimi ve atık üretimi gibi kritik verileri toplamak için tasarlandı. 74 tedarikçiyle yürütülen altı haftalık anket, Camera Nazionale della Moda Italiana (CNMI) ve çevre danışmanlığı şirketi Quantis’in iş birliğiyle geliştirildi. Anket gönüllülük esasına dayalı ve tüm moda markalarına açık. Amaç, tedarik zincirinde uyumlu sürdürülebilirlik raporlamasının yaygınlaşması. İkincisi Kapalı Kapıdan Verimlilik ve Yenilenebilir Enerji İkinci iş akışı, üreticilerin becerilerini artırmaya ve verimliliği yükseltmeye odaklanıyor. Yenilenebilir enerji kullanımını teşvik eden adımlar ve daha düşük karbonlu üretim süreçleri, tedarikçilerin sürdürülebilirlik yolculuğunda kritik rol oynuyor. Son adım ise, Finansmana Erişim ve Temiz Teknoloji Yatırımları Avrupa’da üreticilerin karşılaştığı en büyük engellerden biri finansman. European Accelerator, tedarikçilerin daha temiz teknolojilere yatırım yapabilmesi ve uzun vadeli dönüşümü destekleyecek sermayeye erişimini kolaylaştırmayı taahhüt ediyor. Moda Tarihinde Kolektif Dönüşüm Geçmişte sürdürülebilirlik çabaları genellikle bireysel markalarla sınırlıydı. Ancak bu girişim, lüks moda markalarının rekabet içinde işbirliği  yapabileceğini gösteriyor. İtalya’daki üretim ağlarının karbon nötrlüğe doğru dönüştürülmesi, moda tarihindeki önemli bir kırılma noktası olarak kayda geçebilir. Bu çalışmalar ile özellikle “ Made in Italy ” etiketiyle anılan üretimin çevresel ve finansal sürdürülebilirliğinin sağlanması, sektördeki uzun vadeli dönüşüm için kritik bir ön koşul. Neden Önemli? European Accelerator, moda dünyasında arka plandaki üretim süreçlerini görünür kılıyor ve karbon yoğunluğunu azaltmaya odaklanıyor. Bu sayede tüketiciler, sadece tasarım ve marka kimliğine değil, aynı zamanda üretim sürecinin çevresel etkisine de dikkat çekilmiş oluyor. Moda tarihine bakıldığında, bu tür girişimler sektörde sürdürülebilirliğin yapısal ve kolektif bir şekilde  ilerlemesini sağlayan öncü adımlar olarak kaydedilecek. Kaynak: https://www.thefashionpact.org/leading-luxury-fashion-houses-unite-around-collective-action-to-decarbonise-fashion-supply-chains/?utm_source=chatgpt.com

Amerika Moda Tasarımcıları Konseyi (CFDA) ile Bezos Earth Fonu , sürdürülebilir moda alanında yenilik ve eğitimi desteklemek amacıyla The Next Thread Girişimi  kapsamında 6,25 milyon dolarlık bir iş birliği başlattı. Bezos Earth Fonu’nun moda alanındaki ilk ortaklığı olan bu girişim, düşük atıkla üretim  ve döngüsel tasarım odaklı projelere  hibe sağlayarak yeni tasarımcıları, moda öğrencilerini döngüsel tasarım ve yeni nesil sürdürülebilirlik yaklaşımlarına ilham veren projeleri destekleyecek. Bu, Bezos Earth Fund’ın moda sektöründeki ilk iş birliği  olma özelliğini taşıyor. Dolayısıyla moda tarihinde yeni bir sayfa açıldığı söylenebilir. Yeni İplik ile Değişimin Hikâyesi “The Next Thread Initiative” (Yeni İplik Girişimi), adını taşıdığı kadar yenilikçi bir vizyona sahip. Program kapsamında bağımsız tasarımcılara ve moda öğrencilerine hibeler sunulacak: tasarımcılara 50 bin ila 500 bin dolar , öğrencilere ise 25 bin ila 75 bin dolar arasında destek verilecek. Ama mesele sadece finansal destek değil.Bu fon, sürdürülebilirliği bir “trend” değil, modanın doğal dili  haline getirmeyi hedefliyor.Yani artık tasarımın merkezinde yalnızca estetik değil; malzemenin kaynağı, üretim zincirinin şeffaflığı ve ürünün yaşam döngüsü var. CFDA CEO’su Steven Kolb’un sözleriyle: “Bu girişim, sadece geleceğin tasarımcılarını değil, geleceğin değer sistemini de inşa ediyor.” Döngüsel Tasarım Çağı Yıllardır “fast fashion”ın gölgesinde kalan sektör, şimdi “slow fashion”ın zanaatkâr gücüne geri dönüyor.Ancak bu kez el işçiliği, inovasyonla el ele.Yeni materyaller, yapay zekâ destekli üretim sistemleri, karbon ayak izini azaltan tedarik zincirleri…Moda artık, teknoloji ve doğanın birlikte yazdığı bir hikâyeye dönüşüyor. The Next Thread Initiative’in amacı da bu hikâyeleri hızlandırmak. ·         Düşük atık üretim  modelleri ·         Yeniden kullanılabilir malzemeler ·         Tasarımın döngüsel potansiyeli ·         Yeni kuşak moda eğitimi Bu başlıklar yalnızca fonun öncelikleri değil, modanın geleceğini tanımlayan kavramlar. Yeni Nesil Tasarımcılar İçin Bir Köprü Bu girişim, sadece ABD merkezli bir proje olarak kalmayacak gibi görünüyor. Çünkü küresel moda ağının etkisi artık sınır tanımıyor. New York’tan İstanbul’a, Paris’ten Lagos’a kadar birçok genç tasarımcı, sürdürülebilir üretimi markalaşmanın merkezine koyuyor. Türkiye’de de bu model, moda okulları ve bağımsız markalar için ilham verici olabilir. Tasarım eğitimlerinde “döngüsel moda”, “malzeme bilinci” ve “sorumlu üretim” gibi derslerin artması; genç tasarımcı kolektiflerinin bu tür hibelerden esinlenerek kendi yerel fon modellerini oluşturması mümkün. Kısacası: bu sadece bir Amerikan hikâyesi değil, gezegenin ortak hikâyesi olarak görmek mümkün gibi. Modanın Yeni Sorumluluğu Sürdürülebilirlik, artık bir eklenti değil; tasarımın özü. Bir giysi yalnızca nasıl göründüğüyle değil, nasıl üretildiğiyle  de değerlendiriliyor. Tüketici davranışı değişiyor, markalar dönüşüyor, hikâyeler derinleşiyor. CFDA ve Bezos Earth Fund’ın bu iş birliği, modanın bir “güzellik endüstrisi” olmanın ötesine geçtiğini ve etki endüstrisine  dönüştüğünü gösteriyor. Moda artık bir ifade biçimi olduğu kadar, bir vicdan meselesi. İlham Verici Bir Başlangıç “The Next Thread Initiative”, adeta bir ipliğin ucundan çekilen yepyeni bir dönemin sembolü. Her bir hibe, sadece bir tasarımcıyı değil; modanın geleceğini dokuyacak fikirleri de besleyecek. Moda, nihayet gezegenle aynı dili konuşmaya başlıyor. Ve belki de şimdi, o dili yeniden yazmanın tam zamanı.

İspanyol moda markası Mango, tedarik zincirinde izlenebilirliği artırmak amacıyla TextileGenesis platformuna katıldı. Bu sistemle şirket, doğal ve hayvansal lifler, sentetik ve hücre-temelli (man-made cellulosic) elyaflar ile deri ürünlerinin üretimden nihai ürüne kadar izlenmesini sağlayacak. Mango, platform aracılığıyla yaklaşık 6.000 ton sürdürülebilir lif ve 40 milyondan fazla nihai ürünün tedarik zinciri boyunca takibini yapabilecek. Sistem, 23 ülkede faaliyet gösteren 1.000’in üzerinde tedarikçiyi kapsıyor. Tüketici talepleri ve düzenleyici gereklilikler, moda sektöründe ürünlerin izlenebilirliğini giderek daha önemli hâle getiriyor. Mango’nun bu adımı, üretim süreçlerinin şeffaflığını artırmayı hedefliyor ve tedarik zinciri boyunca verilerin takip edilmesini sağlıyor. Platformun sağladığı araçlar arasında “Fiber-to-Retail” ve “Supply Chain Discovery” modülleri bulunuyor; bu sayede ürünlerin hangi tedarikçilerden geldiği ve üretim sürecindeki konumu takip edilebiliyor. Mango’nun uygulamaya aldığı sistem, markanın tedarik zinciri verilerini görünür kılmasını ve üretim süreçlerini kayıt altına almasını mümkün kılıyor.

Sürdürülebilirlik, modanın yeni statü sembolü haline geldi. Bir yandan “tüketimi azalt” mesajları duyuyoruz, öte yandan ikinci el platformları her gün binlerce yeni ürünle dolup taşıyor. Etiketinde “vintage”, “re-loved” ya da “pre-owned” yazan her parça, vicdanımızı hafifletiyor. Ama belki de unuttuğumuz bir şey var: vicdanla değil, alışkanlıkla alışveriş yapıyoruz. Nature  dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, ikinci el kıyafet satın almanın gerçekten yeni kıyafet tüketimini (ve dolayısıyla çevresel etkiyi) azaltıp azaltmadığını inceliyor. ABD’de 1.009 tüketiciyle yapılan ankete göre, ikinci el kıyafet alan kişilerin aynı zamanda daha fazla yeni kıyafet  alma eğiliminde oldukları ortaya çıktı. İkinci el pazarları, giysi ömrünü uzattıkları ve atıkları azalttıkları için genellikle sürdürülebilir alternatifler olarak tanıtılsa da, bu araştırma birçok ikinci el tüketicisinin de hızlı moda ile benzer şekilde — hızlı tüketim, kısa süreli kullanım ve yüksek hacimli alışveriş  alışkanlıkları sergilediğini gösteriyor. Ayrıca, modanın çevreye verdiği zararı iyi bilmek de daha sürdürülebilir satın alma veya atık yönetimi davranışlarını güvenilir şekilde öngörmüyor. Bu, ikinci el alışverişin kötü olduğu anlamına gelmiyor. Yeni kıyafet satın almaktan hâlâ çok daha iyi bir alternatif. Ancak bu durum, aşırı tüketim konusundaki kültürel bir problemimize işaret ediyor. Daha sürdürülebilir alışkanlıklara geçerken, bazen anında tatmin, hızlı değişim ve kolaylık arayışını  sürdüren tüketim zihniyetimizi sorgulamakta başarısız oluyoruz. Döngü mü, tekrar eden bir alışkanlık mı? Fransa’dan Kenya’ya uzanan küresel haberler, bu çelişkinin derinliğini gösteriyor. Le Monde, Fransa’nın köklü ikinci el pazarlarının düşük kaliteli hızlı moda ürünleriyle dolduğunu yazıyor. Kenya’da ise her ay gelen yüzlerce konteyner ikinci el giysinin %40’ı çöpe gidiyor. Bir zamanlar dayanıklılığın simgesi olan “ikinci el”, artık batı tüketiminin atık fazlasını taşıyan bir sistemin  parçası. Bu tablo, modanın “döngüsellik” söylemini sorgulatıyor. Gerçekten döngüsel miyiz, yoksa sadece alışverişe yeni bir form  mu kazandırdık? Sürdürülebilirlik estetiği, tüketimin yeni maskesi mi? İkinci el modanın görsel dünyası kusursuz: Solmuş jean’ler, zamansız deri ceketler, kahverengi tonlarda bir nostalji…Ama bu estetik, çoğu zaman duygusal bir aldatmaca  yaratıyor. Tüketim hâlâ merkezde — sadece daha iyi ışıkta fotoğraflanıyor. Gerçek sürdürülebilirlik, “alışveriş yapmak”la değil, bir süre hiçbir şey almamakla  başlıyor. Kıyafeti onarmak, ikinci şans vermek, kendi gardırobunu yeniden keşfetmek. Bunlar reklamı yapılmayan, ama en etkili devrimler. Yavaşlamanın lüksü Belki de yeni lüks, bir şey satın almak  değil,onu tutabilmek . Bir ceketi on yıl boyunca giymek, bir elbiseyi farklı biçimlerde yeniden yorumlamak…Tüketimin yerine bağ kurmak  geçtiğinde, modanın anlamı da değişiyor. İkinci el pazarları, bu dönüşümün merkezinde olabilir — ama ancak hızı değil, değeri kutsadıkları sürece. Son söz İkinci el alışveriş, sürdürülebilirliğe açılan bir kapı olabilir. Ama kapının ardında bizi bekleyen şey, alışverişin değil, zihniyetin dönüşümü  olmalı. Aksi halde ikinci el, sadece bir başka “yeni” kalır. Bu soruna çözümlerden biri zihin yapısının değişmesi. Araştırmacılar ayrıca bu “hızlı moda davranışını” önlemeye yardımcı olabilecek politika ve iş dünyası değişiklikleri öneriyor: İkinci el satış platformları , sürdürülebilirlik metriklerini (satılamayan stokların bertarafı, kargo emisyonları, aşırı tüketime teşvik eden pazarlama faaliyetleri) açıklamakla yükümlü olmalı. Farkındalık kampanyaları tek başına yeterli değil;  aşırı üretim ve aşırı tüketimin yapısal nedenleri de ele alınmalı. İkinci el satış sektöründeki işletmeler , hızlı moda normlarından (aciliyet, yenilik) uzaklaşıp dayanıklılığı, uzun süreli kullanım ve onarımı  teşvik etmelidir.

Kaynağı İzlenebilir Tedarik Zinciri Gerçek sürdürülebilirlik, üretimin başladığı noktadan ölçülür. Markalar artık elyafın yetiştirildiği tarladan atölyedeki son dikişe kadar tüm süreci haritalandırıyor. Bu sayede sadece kalite değil, etik üretim zincirinin güveni  de tüketiciye yansıyor. Şeffaflık, artık lüks değil; sorumluluğun tanımı. Doğaya Dost Boyama Teknikleri Kimyasal tüketimini azaltmak, moda sektörünün en kritik dönüşüm alanlarından biri. Yeni nesil boyama teknolojileriyle: Bitkisel ve mineral bazlı doğal boyalar tercih ediliyor, CO₂ bazlı su kullanmayan sistemler yaygınlaşıyor, Atık suyun geri dönüştürüldüğü kapalı devre üretim döngüleri yaygınlaşıyor. Böylece renk sadece kumaşta değil, gezegenin geleceğinde de kalıcı oluyor. Enerji Verimli ve Akıllı Üretim Atölyeler artık üretim merkezlerinden çok, yenilik laboratuvarlarına dönüşüyor. Güneş enerjili tesisler, LED tabanlı aydınlatmalar ve hassas ölçüm teknolojileriyle enerji kayıpları minimuma indiriliyor. Her tasarımda, karbon ayak izini düşüren bir mühendislik yaklaşımı var. Bu, “moda” ile “sorumluluk” arasında kurulan en güçlü köprü. Artık Kumaşlardan Yeni Hikâyeler Marni, Stella McCartney veya Gabriela Hearst gibi markalar, depolarda bekleyen kumaşlara ikinci bir hayat veriyor.Bu yaklaşım sadece atığı azaltmıyor; tasarımda yaratıcılığı ve özgünlüğü de artırıyor. Sürdürülebilirlik artık sınırlama değil — yeni bir estetik anlayış. Güvenilir Sertifikasyonlar ve Gerçek Standartlar Sürdürülebilirlik iddia değil, belgeyle desteklenen bir sorumluluktur. Bu noktada öne çıkan sertifikalar: GOTS  – Organik üretim ve çevre dostu tedarik zinciri güvencesi GRS  – Geri dönüştürülmüş malzeme kullanımının belgelenmesi OEKO-TEX  – Kumaşların insan sağlığına zararlı madde içermediğinin garantisi B Corp  – Şeffaf, etik ve toplumsal fayda odaklı işletme modeli Bu standartlar sayesinde moda, artık yalnızca estetik değil; etik bir değer sistemi  haline geliyor. Neden Gerçekten Önemli Sürdürülebilirlik bir trend değil: Yeni bir kalite standardı . Tüketici, üretici ve tasarımcı artık aynı soruyu soruyor: “Bu ürün iyi görünüyor, ama nasıl üretildi?” Geleceğin modası, sadece daha fazla üretmek değil, daha bilinçli üretmek anlamına geliyor. Modanın Geleceği Döngüsel, Şeffaf, Sorumlu Olmakta Gelecek; tasarımda yeniliğin, üretimde bilincin, pazarlamada ise güvenin birleştiği bir sistem üzerine kuruluyor. Bizimle iletişime geçin ve sürdürülebilir olma yolunda markanızı birlikte dönüştürelim.