İç giyim sektörü yıllardır kadın bedenini ölçüler, formlar ve estetik üzerinden ele alıyor. Peki, aynı sektör kadınların kendi bedenlerini daha iyi tanımasına da katkı sağlayabilir mi? İç giyim, kadın bedeniyle en doğrudan temas eden moda kategorilerinden biri. Buna rağmen sektörün kadın bedeniyle kurduğu ilişki çoğu zaman estetik, konfor, beden ölçüleri ve görünüm üzerinden şekilleniyor. Oysa kadınların kendi bedenlerini tanıması, bedenlerindeki değişimleri fark etmesi ve sağlıklarına ilişkin doğru bilgiye ulaşması da bu ilişkinin önemli bir parçası. Tam da bu noktada, moda markalarının kadın sağlığına dair nasıl bir sorumluluk üstlenebileceği sorusu gündeme geliyor. Son yıllarda sürdürülebilirliği yalnızca çevresel etkiler üzerinden değil, toplumsal fayda ve insan odaklı yaklaşımlar üzerinden de tartışıyoruz. Markaların kullandıkları malzemeler, üretim süreçleri ve karbon ayak izleri kadar, topluma nasıl dokundukları ve hangi konularda kalıcı farkındalık oluşturdukları da önem taşıyor. Üstelik bazen toplumsal etki yaratmak için yeni bir ürün geliştirmek gerekmiyor. Zaten hayatımızda olan bir nesnenin işlevini yeniden düşünmek yeterli olabiliyor. Penti'nin Meme Sağlığı Derneği (MEMEDER) desteğiyle geliştirdiği PALPBOX projesi de tam olarak böyle bir fikirden hareketle çıkmış. Bir sütyen kutusunu, meme sağlığı konusunda bilgilendirici bir araca dönüştürmek. Ekim ayı boyunca yeniden gündeme gelen proje, moda sektörünün kadın sağlığına yönelik farkındalık çalışmalarında nasıl bir rol üstlenebileceğine dair dikkat çekici bir örnek sunuyor. Bir Ambalajdan Eğitim Kutusuna Dönüştürmek PALPBOX Penti, Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında PALPBOX projesini bu yıl da kadınlarla buluşturuyor. MEMEDER'in desteğiyle hayata geçirilen proje, kadınların meme sağlığı konusunda bilgi edinmelerini, kendi bedenlerindeki değişimlerin farkında olmalarını ve düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemelerini amaçlıyor. PALPBOX, üç farklı kutu tasarımı üzerinden kendi kendine meme muayenesinde kullanılan üç farklı elle kontrol yöntemini anlatıyor. Kutuların üzerindeki ikonlar ve şekiller, kadınların bu yöntemler hakkında bilgi edinmelerine yardımcı oluyor. Kutuların üzerinde yer alan QR kod aracılığıyla ise MEMEDER Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Beyza Özçınar'ın anlatımıyla hazırlanan bilgilendirici videolara ulaşılabiliyor. Burada projenin dikkat çeken tarafı, sağlık iletişimini kadınların günlük yaşamda karşılaştıkları bir nesnenin parçası haline getirmesi. 83 Bine Yakın Kutu, Daha Geniş Bir Farkındalık Alanı Penti'nin paylaştığı bilgilere göre PALPBOX, hayata geçirildiği günden bu yana 83 bine yakın kutuyla kadınlara ulaştırıldı. Marka, farkındalık çalışmalarını yalnızca tüketicilerle sınırlı tutmayarak yaklaşık 2.000 çalışanına da meme sağlığı ve kendi kendine meme muayenesi konusunda eğitim verdi. Proje kapsamında televizyon programlarından mağaza içi etkinliklere, özel vitrin uygulamalarından basılı yayınlara kadar farklı iletişim kanallarından yararlanıldı. PALPBOX ayrıca uluslararası yaratıcılık festivali Golden Drum'da üç farklı kategoride ödüle layık görüldü. Penti, 2024 yılından bu yana ameliyat sütyenlerinden elde edilen gelirin bir bölümünü MEMEDER'e aktararak derneğin çalışmalarına da destek veriyor. Erken Tanı İçin Farkındalık Neden Önemli? Meme kanserinde erken tanı, tedavi seçenekleri ve sonuçları açısından büyük önem taşıyor. Kişinin kendi meme dokusunu tanıması ve olağan dışı değişiklikleri fark etmesi, gerektiğinde sağlık kuruluşlarına başvurmasını kolaylaştırabilir. Ancak önemli bir ayrımı hatırlatmak gerek. Kendi kendine meme muayenesi, hekim değerlendirmesinin ve yaşa, kişisel risk durumuna göre önerilen tarama yöntemlerinin yerine geçmiyor. Meme sağlığına ilişkin farkındalık, doğru tıbbi bilgiye ulaşmak ve uygun sağlık kontrollerini sürdürmekle birlikte ele alınmalı. PALPBOX'ın sunduğu bilgilendirici içerikler de bu açıdan kadınları kendi bedenleri üzerine düşünmeye davet eden bir başlangıç noktası oluşturuyor. Meme Kanseri Farkındalık Ayı boyunca Penti mağazalarında sütyen alışverişi yapanlara hediye edilen PALPBOX kutuları, mağazaların kasa önlerinde de isteyenlerin erişimine sunuluyor. BMH Perspektifinden Moda, Beden ve Toplumsal Sorumluluk BiModaHayat olarak modanın yalnızca estetik bir üretim alanı olmadığına inanıyoruz. Tasarımın insan yaşamına nasıl dokunduğu, markaların toplumsal meselelerle nasıl ilişki kurduğu ve ortaya koydukları çalışmaların nasıl bir etki yarattığı da bizim için önemli. PALPBOX, bu açıdan ambalaj tasarımının alışılmış işlevinin dışına çıkabileceğini gösteriyor. Elbette bir farkındalık kampanyasının gerçek etkisini yalnızca ulaştırılan kutu sayısı, görünürlük veya aldığı ödüller üzerinden ölçmek mümkün değil. Kadınların doğru bilgiye erişimini ne ölçüde geliştirdiği, sağlık davranışlarında nasıl bir karşılık bulduğu ve bu çalışmaların ne kadar sürdürülebilir olduğu da önemli sorular. Yine de bir iç giyim markasının, kadınlarla kurduğu ilişkiyi satış noktasının ötesine taşımaya çalışması değerli bir tartışma alanı açıyor. Çünkü moda sektörünün kadınlara söyleyecekleri yalnızca nasıl görünmeleri gerektiğiyle sınırlı olmamalı. Kendi bedenlerini tanımalarını ve sağlıklarını önemsemelerini destekleyen bir dil de bu ilişkinin parçası olabilir.

Bir orman yok olduğunda, bir su kaynağı tükendiğinde ya da bir yaşam alanı geri dönülmez biçimde zarar gördüğünde çoğu zaman sonuçları konuşuyoruz. Peki, bu sonuçlara yol açan kararları kim alıyor? Bedelini kim ödüyor ve en önemlisi, kim hesap veriyor? Ekolojik krizi yalnızca değişen iklim koşulları, azalan doğal kaynaklar veya kaybolan türler üzerinden değerlendirmek artık yeterli değil. Çünkü doğanın karşı karşıya kaldığı pek çok tehdidin ardında ekonomik tercihler, politik kararlar ve toplumsal eşitsizlikler bulunuyor. Dolayısıyla sürdürülebilir bir gelecekten söz etmek, yalnızca doğayı korumayı değil, ona verilen zararın sorumluluğunu da sorgulamayı gerektiriyor. BiModaHayat olarak sürdürülebilirliği moda, sanat ve kültürün kesişiminde ele alırken sanatın bu sorgulamayı görünür kılma gücünü özellikle önemsiyoruz. Bazen bir fotoğraf, bazen bir sanat eseri, bazen de bir belgesel; rakamlarla anlatılan çevresel sorunları gerçek insanların hikâyelerine dönüştürebiliyor. Üstelik yalnızca yaşananları göstermekle kalmıyor, izleyiciyi kendi sorularıyla baş başa bırakıyor. Bu yıl Bozcaada'da 13. kez düzenlenen Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali (BIFED) de tam olarak bu sorumluluk meselesine odaklanıyor. “Hesap verme sorumluluğu” temasıyla yola çıkan festival, çevresel yıkımın sonuçlarının ötesine geçerek bu sonuçların ardındaki kararları ve karar vericileri tartışmaya açıyor. 13. Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali Açılış Töreniyle Başladı Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali’nin (BIFED) 13. edisyonunun açılışı, 7 Ekim’de Bozcaada Halk Eğitim Merkezi’nde 14 ülkeden yönetmen, konuk ve ada sakinlerinin katılımıyla gerçekleşti. “Hesap verme sorumluluğu” temasıyla düzenlenen festival, çevresel kayıpları ve bu kayıpların ardındaki kararları ele alan 44 filmi 11 Ekim’e kadar ücretsiz olarak izleyiciyle buluşturuyor. Tören, BIFED Etkinlik Koordinatörü Nigâr Mat, Bozcaada Belediye Başkanı Yahya Göztepe ve BIFED Kurucu Direktörü Petra Holzer’in açılış konuşmalarıyla başladı. Nigâr Mat: “Bu yıl festivalin temasını hesap verme sorumluluğu olarak belirledik.” BIFED Etkinlik Koordinatörü Nigâr Mat, bu yılın temasını açıklarken belgesellerin görünmez bırakılmak istenen meseleleri görünür kılma gücüne dikkat çekerek şunları söyledi: “Belgesel bazen yalnızca bir şeyi göstermez. Görünmez bırakılmak istenen bir şeyi görünür kılar ve görünür olan şey bir soru haline gelir.” Mat, bu sözleriyle festivalin ekolojik meseleleri görünür kılarak tartışmaya açmadaki önemini vurguladı. Yahya Göztepe; “Belgesel sinema yalnızca bir anlatı değil aynı zamanda bir tanıklık biçimidir.” Bozcaada Belediye Başkanı Yahya Göztepe, festivalin ada açısından önemini vurgulayarak Bozcaada’nın geleceği ve korunması gereken değerler üzerine şu değerlendirmede bulundu: “Böyle bir festivalin Bozcaada’da olması çok önemli. Bozcaada; insanları, toprağı, bağları, denizi ve doğal yaşamıyla özel bir yer. Nasıl bir Bozcaada’da yaşamak istiyoruz? Çocuklarımıza nasıl bir ada bırakmak istiyoruz? Hangi değerleri korumak istiyoruz? Sorunları görmemiz, konuşmamız ve cevapları almamız gerekiyor. Çünkü Bozcaada’nın geleceği, bugün aldığımız kararların yarın yaratacağı sonuçlarla şekillenecektir. 13. BIFED’in adamıza, ülkemize ve dünyaya yeni düşünceler, sorular ve yeni umutlar getirmesini diliyorum.” Petra Holzer: “13. kez BIFED ile yeniden bir aradayız.” BIFED Kurucu Direktörü Petra Holzer, festivalin gerçekleşmesi için verilen emeğe ve bu yılki programın odağına değinerek şunları söyledi: “13. açılış etkinliğimizde sizlerle bir araya gelmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Bu yıl bu etkinliği gerçekleştirmek için verdiğimiz uzun ve zorlu mücadelenin ardından burada sizler ile beraberiz. Bu yılki programımız doğayı, iklimi ve yaşam alanlarımızı negatif yönde etkileyen projelerin sonuçlarını gözler önüne seriyor. Festivalimizin hepimize ilham vermesini diliyorum.” Çevresel Kayıpların Ardındaki Kararlar Gündemde Festival bu yıl çevresel kayıpları, bu kayıplara yol açan kararlarla birlikte ele alıyor. Program, kararları kimlerin aldığı, sonuçlarından kimlerin etkilendiği ve zararın sorumluluğunu kimlerin taşıdığı sorularına odaklanıyor. Su, toprak ve biyoçeşitliliğin yanı sıra emek, eşitsizlik, zorunlu göç ve yaşam alanlarının kaybı da filmlerin gündeminde yer alıyor. 44 Film Dört Bölümde İzleyiciyle Buluşuyor 11 Ekim’e kadar devam eden festival programında Uluslararası Yarışmada 10, Gaia Öğrenci Yarışmasında 7, Panoramada 15 ve Özel Gösterimde 12 film yer alıyor. Bozcaada Halk Eğitim Merkezi ve Salhane’de gerçekleştirilecek gösterimlere yönetmen söyleşileri, atölyeler, buluşmalar ve bir sergi eşlik edecek. Bozcaada Belediyesi’nin ev sahipliğinde, kültür kurumları ve yerel işletmelerin desteğiyle düzenlenen festivalde tüm gösterimler, söyleşiler ve atölyeler halka açık ve ücretsiz. BIFED Hakkında 2014’te başlayan BIFED, ekolojik belgesel sinema aracılığıyla doğa, insan, toplum ve kültür arasındaki ilişkileri ele alan bağımsız bir festivaldir. Gönüllülük ve kolektif emekle düzenlenen festivalin yönetmenliğini Petra Holzer, koordinatörlüğünü Ethem Özgüven yürütüyor.

Moda sektörü, dünya genelinde çevresel ve sosyal etkileriyle dikkat çekiyor. Türkiye’de de sürdürülebilir moda hareketi giderek güçleniyor. Bu hareket, sadece çevreyi korumakla kalmıyor, aynı zamanda etik üretim ve tüketim alışkanlıklarını da teşvik ediyor. Sürdürülebilir moda, geleceğe yatırım yapmak isteyen herkes için önemli bir alan haline geliyor. Türkiye'de Sürdürülebilir Moda Nedir? Sürdürülebilir moda, çevreye zarar vermeyen, adil çalışma koşullarını destekleyen ve kaynakları verimli kullanan bir moda anlayışıdır. Türkiye’de bu kavram, son yıllarda daha fazla ilgi görmeye başladı. Özellikle genç tasarımcılar ve girişimciler, sürdürülebilir malzemeler kullanarak ve üretim süreçlerini şeffaflaştırarak sektörde fark yaratıyor. Türkiye’de sürdürülebilir moda, doğal liflerin tercih edilmesi, geri dönüşümlü kumaşların kullanımı ve atıkların azaltılması gibi uygulamalarla kendini gösteriyor. Ayrıca, yerel üretim ve el işçiliği desteklenerek karbon ayak izi azaltılıyor. Türkiye'de Sürdürülebilir Moda Girişimleri Türkiye’de birçok marka ve tasarımcı, sürdürülebilir moda alanında projeler geliştiriyor. Bu girişimler, hem üretim hem de tüketim alışkanlıklarını değiştirmeyi hedefliyor. Örneğin, bazı markalar sadece organik pamuk ve doğal boyalar kullanıyor. Bazıları ise atık kumaşları değerlendirerek yeni ürünler ortaya çıkarıyor. Sürdürülebilir moda hareketi, sadece büyük markalarla sınırlı kalmıyor. Küçük atölyeler ve bağımsız tasarımcılar da bu alanda aktif rol alıyor. Onlar, yerel kaynakları kullanarak ve üretim süreçlerini şeffaf tutarak tüketicilere daha bilinçli seçenekler sunuyor. Türkiye’de sürdürülebilir moda alanında yapılan etkinlikler ve atölyeler, farkındalığı artırmak için önemli bir araç. Bu etkinliklerde, moda sektöründeki çevresel ve sosyal sorunlar ele alınıyor, çözüm önerileri paylaşılıyor. Sürdürülebilir Moda İçin Pratik Öneriler Sürdürülebilir moda hareketine destek olmak için bazı basit adımlar atılabilir. Bunlar hem bireysel hem de toplumsal düzeyde etkili olabilir. Kaliteli ve uzun ömürlü ürünler tercih edin: Ucuz ve hızlı moda ürünleri yerine dayanıklı ve zamansız parçalar seçmek, atık miktarını azaltır. İkinci el alışveriş yapın: Kullanılmış kıyafetler, hem ekonomik hem de çevresel açıdan avantaj sağlar. Yerel üreticileri destekleyin: Türkiye’deki küçük ve sürdürülebilir üreticilerden alışveriş yapmak, yerel ekonomiyi güçlendirir. Kumaş ve üretim bilgilerini araştırın: Ürünlerin hangi malzemeden yapıldığı ve nasıl üretildiği hakkında bilgi sahibi olmak, bilinçli tüketim sağlar. Giysilerin bakımına özen gösterin: Doğru yıkama ve saklama yöntemleri, kıyafetlerin ömrünü uzatır. Bu öneriler, sürdürülebilir moda hareketine katkı sağlamak isteyen herkes için uygulanabilir. Ayrıca, bu konuda bilgi edinmek ve güncel gelişmeleri takip etmek de önemlidir. Türkiye’de Sürdürülebilir Moda ve Sanatın Kesişimi Moda ve sanat, sürdürülebilirlik konusunda ortak bir paydada buluşuyor. Türkiye’de birçok sanatçı ve tasarımcı, sürdürülebilirlik temalı projelerle dikkat çekiyor. Bu projeler, hem çevresel hem de kültürel değerleri ön plana çıkarıyor. Sanat yoluyla sürdürülebilir moda mesajı vermek, farkındalığı artırmanın etkili yollarından biri. Sergiler, atölyeler ve performanslar, moda sektöründeki sorunları ve çözümleri geniş kitlelere ulaştırıyor. Bu sayede, moda sadece bir giyim biçimi değil, aynı zamanda bir bilinç ve yaşam tarzı haline geliyor. Bu alanda yapılan çalışmalar, Türkiye’de sürdürülebilir moda hareketinin daha geniş kitlelere yayılmasına katkı sağlıyor. Ayrıca, bu çalışmalar yerel kültürün korunması ve yaşatılması açısından da önem taşıyor. Sürdürülebilir Moda İçin Türkiye’de Gelecek Vizyonu Türkiye’de sürdürülebilir moda hareketi, önümüzdeki yıllarda daha da büyüyecek gibi görünüyor. Hem tüketicilerin bilinçlenmesi hem de üreticilerin çevre dostu yöntemlere yönelmesi bu süreci hızlandırıyor. Devlet politikaları ve sivil toplum kuruluşlarının desteği, sürdürülebilir modanın yaygınlaşmasında kritik rol oynuyor. Eğitim programları ve kamu kampanyaları, sektördeki dönüşümü destekliyor. Ayrıca, teknolojik gelişmeler de sürdürülebilir moda için yeni fırsatlar sunuyor. Dijital tasarım, geri dönüşüm teknolojileri ve sürdürülebilir malzeme inovasyonları, Türkiye’deki moda sektörünü dönüştürüyor. Sürdürülebilir moda hareketine katkı sağlamak isteyenler, bu gelişmeleri yakından takip etmeli ve kendi alışkanlıklarını gözden geçirmelidir. Bu sayede, hem çevreye hem de topluma olumlu etkiler yaratılabilir. Türkiye’de sürdürülebilir moda alanındaki en güncel haberler ve yenilikler için bimodahayat | sürdürülebilir moda – türkiye sayfamızı takip etmek faydalı olacaktır. Sürdürülebilir Moda Hareketine Katkı Sağlamak Sürdürülebilir moda hareketi, herkesin katkısıyla güçlenir. Bu alanda bilinçli tercihler yapmak, sadece bireysel değil toplumsal bir sorumluluktur. Türkiye’de bu hareketin büyümesi, çevresel ve sosyal sorunların çözümüne önemli katkılar sağlar. Sürdürülebilir moda, sadece bir trend değil, geleceğin modasıdır. Bu nedenle, moda sektöründeki tüm paydaşların bu konuda iş birliği yapması gerekir. Üreticiler, tasarımcılar, tüketiciler ve kamu kurumları birlikte hareket ederek daha sürdürülebilir bir moda dünyası yaratabilir. Bu hareketin içinde yer almak, hem çevreyi korumak hem de etik değerleri yaşatmak anlamına gelir. Türkiye’de sürdürülebilir moda hareketi, bu bilinçle büyümeye devam ediyor. Türkiye’de sürdürülebilir moda hareketi, çevreye duyarlı, etik ve yenilikçi bir yaklaşımı temsil ediyor. Bu hareket, modanın geleceğini şekillendirirken, aynı zamanda toplumsal farkındalığı da artırıyor. Siz de bu değişimin bir parçası olabilir, sürdürülebilir modayı destekleyebilirsiniz.

Eylül Ayında Moda: Küresel Bir Yeniden Doğuş New York, Londra, Milano, Paris… İş kadını Esra Oflaz (solda), Türk tasarımcı Neslişah Yılmaz (ortada) ve Juliet Mayhew, 19 Eylül 2026'da Londra Moda Haftası - Barrus defilesi (Fotoğraf: Neslişah Yılmaz) Eylül ayı, modanın dünyanın farklı şehirlerinde neredeyse aynı anda yeniden sahneye çıktığı bir dönemdir. Birbiri ardına gerçekleşen moda haftalarında, dünyanın en önemli moda evleri, tasarımcıları ve genç yetenekleri yalnızca yeni koleksiyonlarını değil; dünyaya nasıl baktıklarını, neyi önemsediklerini ve geleceği nasıl hayal ettiklerini de anlatıyor. Moda Haftalarının Önemi Moda haftaları, yalnızca kıyafetlerin sergilendiği büyük organizasyonlar değildir. Aynı zamanda ülkelerin, kültürlerin, zanaatların ve yaratıcı hafızaların uluslararası ölçekte görünür olduğu güçlü buluşma alanlarıdır. Bu nedenle, Türkiye’nin adını bu sahnede duymak ve Türkiye’den çıkan tasarımcıların işlerini uluslararası podyumlarda görmek insanda ayrı bir heyecan yaratıyor. Ama belki bundan da değerlisi, bir tasarımcının ait olduğu coğrafyayı yalnızca estetik bir referans olarak kullanmak yerine onun hikâyesini, hafızasını ve üretim kültürünü dünyaya taşıyabilmesidir. Moda, tüm eleştirilerine ve hâlâ çözmeye çalıştığı büyük çevresel ve sosyal sorunlara rağmen, çok güçlü bir ortak dile sahiptir. Bir kumaş, bazen bir coğrafyanın hafızasını taşıyabilir. Geçmişle bugün arasında bir bağ kurabilir. Bir podyum ise, daha önce birbirini hiç tanımayan insanların aynı hikâyenin etrafında buluşmasını sağlayabilir. Doğru kullanıldığında, moda yalnızca güzel olanı üretmekle kalmaz; görünürlük yaratabilir, bir zanaatı yaşatabilir, toplumsal bir meseleye dikkat çekebilir ve yarattığı ekonomik değeri başka insanların hayatına dokunan bir faydaya dönüştürebilir. Aslında moda, birleştirme, dönüştürme ve iyileştirme gücüne de sahiptir. Bu gücün farkında olan tasarımcıların çalışmalarına rastlamak, yalnızca estetik açıdan değil, taşıdıkları düşünce bakımından da ayrı bir değer taşır. Londra Moda Haftası kapsamında koleksiyonunu sunan Neslişah Yılmaz da bu isimlerden biridir. Barrus imzasıyla hazırladığı The Anatolian Garden – Anadolu Bahçesi koleksiyonunda Yılmaz, Anadolu’yu geçmişte kalmış bir kültürel referans olarak değil; hâlâ yaşayan, dönüşen ve yeniden filizlenen büyük bir bahçe olarak ele aldı. Üstelik hikâye podyumda sona ermedi. Zanaat, kültürel miras ve couture estetiğiyle başlayan anlatı, sosyal faydaya kadar uzandı. Sürdürülebilirlik ve Moda Bizim için, bir koleksiyonun sürdürülebilir olması için mutlaka geri dönüştürülmüş kumaştan üretilmesi gerekmez. Sürdürülebilirlik; bir zanaatı yaşatmakta, kültürel hafızayı geleceğe taşımakta ve modanın yarattığı görünürlüğü toplumsal faydaya dönüştürmekte de aranabilir. Barrus by Neslişah Yılmaz’ın Londra Moda Haftası kapsamında sunduğu The Anatolian Garden, tam da bakış açısının etrafında düşünmeye değer bir alan açıyor. 19 Eylül 2026’da Londra’da sunulan koleksiyon, Anadolu’yu geçmişte kalmış ve korunması gereken durağan bir kültürel miras olarak değil; farklı medeniyetlerin, coğrafyaların, doğanın ve insan hikâyelerinin sürekli yeniden filizlendiği büyük bir bahçe olarak ele alıyor. Neslişah Yılmaz, bu dünyayı geleneksel motiflerin doğrudan tekrarından çok; couture işçiliği, üç boyutlu çiçekler, dantel, tül ve katmanlı yüzeylerle güncel bir tasarım diline dönüştürüyor. Belki koleksiyonun en güçlü tarafı da burada başlıyor: Anadolu bu kez bir desen olarak değil, bir düşünme biçimi olarak podyumda. Fotoğraf: Getty Images Kültürel Mirasın Yeniden Yorumu Moda, uzun zamandır kültürel mirasla karmaşık bir ilişki içerisindedir. Bir tarafta geleneksel motiflerin, el sanatlarının ve yerel estetik kodların küresel moda sistemine taşınması var. Diğer tarafta ise bu mirasın yalnızca dekoratif bir kaynak hâline getirilmesi, bağlamından koparılması ve hızla tüketilmesi riski bulunmaktadır. The Anatolian Garden bu açıdan daha farklı bir noktada duruyor. Yılmaz’ın anlatısında Anadolu, belirli bir kilime, desene ya da tarihsel kostüme indirgenmiyor. Tasarımcı, Anadolu’yu farklı kültürlerin, renklerin, çiçeklerin ve hikâyelerin bir arada yaşadığı “sonsuz bir bahçe” olarak tarif ediyor. Geleneksel kodların birebir yeniden üretimi yerine, onların duygusu; yüzeyler, siluetler ve işçilik üzerinden çağdaşlaştırılıyor. Bu yaklaşım, moda ile kültürel sürdürülebilirlik arasındaki ilişkinin önemli bir tarafını ortaya koyuyor. Yani, kültürel mirası korumak her zaman onu olduğu gibi tekrar etmek anlamına gelmiyor. Bazen sürdürülebilir olan, geçmişi vitrinin içinde dondurmak değil; onu yeni kuşakların anlayabileceği başka bir dile çevirebilmektir. Couture ve Yavaş Moda Tartışması Koleksiyonun önemli yapıtaşlarından biri elbette couture işçiliğidir. Üç boyutlu çiçek uygulamaları, elle tamamlanan detaylar, karmaşık yüzeyler ve yapılandırılmış siluetler, giysinin yalnızca bir “ürün” değil; aynı zamanda emek yoğun bir tasarım nesnesi olarak görülmesini sağlar. Fashion Britain, Barrus’un sunumunu özellikle craftsmanship, heritage and innovation — zanaat, miras ve inovasyon ekseninde tanımlıyor. Bu nokta, günümüz moda sistemindeki önemli bir tartışmaya bağlanıyor. Çünkü hızlı moda sistemi, giysinin üretim süresini mümkün olduğunca görünmez hâle getirirken, couture bunun tam tersini yapıyor ve bir giysinin arkasındaki zamanı görünür kılıyor. Bir yüzeyin oluşması için geçen saatleri, elde yapılan müdahaleleri, ustalığı ve malzeme bilgisini yeniden tasarımın merkezine yerleştiriyor. Elbette couture üretimin kendiliğinden “sürdürülebilir” olduğu söylenemez. Kullanılan malzemenin kaynağı, üretim enerjisi, lojistik, atık miktarı ve giysinin kullanım döngüsü gibi pek çok başka değişken hâlâ önemini koruyor. Ancak az adetli üretim, yüksek zanaat değeri ve uzun süre saklanma potansiyeli, hızlı tüketim sisteminden farklı bir moda ekonomisinin mümkün olduğunu gösteren etmenlerdir. Barrus da marka profilinde sürdürülebilirlik, etik üretim, teknoloji ve couture arasında bir köprü kurmayı hedeflediğini belirtiyor. Bir önceki SS26 koleksiyonu 7 Hills, 7 Heals için yayımlanan bilgilerde, yerel kaynaklı ve etik üretilen kumaşlar, küçük ölçekli couture üretimi ve çevresel etkisi gözetilen doğal süreçler, markanın sürdürülebilirlik yaklaşımının parçaları olarak tanımlanmıştı. Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. The Anatolian Garden Sürdürülebilir Bir Koleksiyon mu? Bugünün moda iletişiminde “sürdürülebilirlik” kelimesi, neredeyse her iyi niyetli anlatının doğal uzantısı hâline gelmiştir. Bir koleksiyonda zanaat varsa, doğal malzeme kullanılıyorsa, kültürel mirasa referans veriliyorsa ya da sosyal bir projeye destek sunuluyorsa, bütün bu unsurlar hızla “sürdürülebilir” başlığı altında toplanabiliyor. Oysa sürdürülebilirlik, yalnızca güçlü bir hikâyeye değil; o hikâyeyi destekleyen somut verilere de ihtiyaç duyar. The Anatolian Garden, bu açıdan yalnızca kültürel ve sosyal boyutuyla değil, kullanılan malzemeler üzerinden de önemli bir veri sunuyor. Barrus tarafından BiModaHayat ile paylaşılan bilgiye göre, koleksiyonda kullanılan kumaşların yaklaşık %70’i geri dönüştürülmüş kumaşlardan oluşuyor ve bu kumaşlar aynı zamanda yerli üretimdir. Bu bilgi, koleksiyonun sürdürülebilirlik hikâyesine yeni ve daha somut bir katman ekliyor. Geri dönüştürülmüş kumaş kullanımı, yeni hammadde talebinin ve tekstil atığının azaltılması açısından önemli bir yaklaşım sunarken; yerli üretim tercihi de tedarik zincirinin daha yakın coğrafyalarda kurulması, yerel üreticilerin desteklenmesi ve üretim bilgisinin bölgede kalması açısından ayrıca değer taşır. Bu nedenle The Anatolian Garden’ın sürdürülebilirlik yaklaşımını yalnızca tek bir başlık altında değerlendirmek yerine, birkaç katmanda okumak mümkündür. Malzemede döngüsellik, üretimde yerellik, tasarımda zanaat, anlatıda kültürel hafıza ve podyumda sosyal etki. Elbette bir koleksiyonun çevresel performansını bütünüyle değerlendirebilmek için liflerin kaynağı, sertifikasyon süreçleri, üretimde kullanılan enerji ve su, atık yönetimi, lojistik ve karbon ayak izi gibi daha ayrıntılı verilere de ihtiyaç vardır. Ancak koleksiyonda kullanılan kumaşların %70’inin geri dönüştürülmüş ve yerli üretim olması, çevresel sürdürülebilirlik açısından dikkate değer ve ölçülebilir bir adım sunar. Üstelik The Anatolian Garden’ın hikâyesi burada da bitmiyor. Koleksiyon, aynı zamanda bir zanaatı görünür kılıyor, Anadolu’nun kültürel hafızasını çağdaş bir tasarım diliyle yeniden yorumluyor ve modanın yarattığı ekonomik değeri çocukların eğitimine uzanan somut bir sosyal faydaya dönüştürüyor. Bu nedenle koleksiyona yalnızca “sürdürülebilir mi, değil mi?” ikiliğinden bakmak yerine, sürdürülebilirliğin çevresel, kültürel ve sosyal boyutlarını aynı anlatıda buluşturan bir çalışma olarak yaklaşmak daha doğru görünüyor. Bir başka deyişle burada gerçekten de iki yönlü değil, çok katmanlı bir faydadan söz etmek mümkündür: Daha döngüsel ve yerel bir üretim yaklaşımı ile kültürel ve sosyal değerin aynı podyumda buluşması. Podyumdan 150 Çocuğun Eğitimine Defilenin sosyal etki boyutu ise oldukça somut. Gösterinin açılışında Esra Oflaz Güvenkaya, Barrus imzalı özel tasarımla podyuma çıktı. Oflaz Güvenkaya’nın daha sonra yaptığı paylaşım, bu anın yalnızca bir defile açılışı olmadığını; başından itibaren çocuklar yararına kurgulanmış bir sosyal sorumluluk çalışmasının parçası olduğunu da belirtti. Oflaz Güvenkaya, Neslişah Yılmaz’ın kendisine Londra Moda Haftası’nda çocuklar yararına gerçekleştirilecek bu proje için podyuma çıkma teklifinde bulunduğunu, daha önce hiç podyum deneyimi olmamasına rağmen bu amacı geri çevirmek istemediğini anlattı. Defilenin açılışını yaptığı Barrus tasarımı, daha sonra Londra’da yaşayan hayırsever bir iş insanı tarafından TEGV yararına satın alındı. Satıştan elde edilen gelirle 150 çocuğun bir yıllık eğitimine destek sağlandı. Bu detay, koleksiyonun sosyal sürdürülebilirlik tarafını soyut bir niyet olmaktan çıkarıp somut bir etkiye dönüştürdü. Moda dünyasında sosyal sorumluluk projeleri yeni değildir. Ancak burada önemli olan, sosyal faydanın defilenin sonuna eklenmiş ayrı bir iletişim başlığı olarak kalmamasıdır. Tam tersine, podyumun kendisi sosyal etkinin parçasına dönüştürebilmesi. Bir couture tasarımının ekonomik değeri, başka bir yerde çocukların eğitimine aktarılıyor. Esra Oflaz Güvenkaya’nın podyum deneyiminin bu hikâyeye dahil olması da anlatıya başka bir insani katman ekliyor. Çünkü burada profesyonel bir model performansından çok, ortak bir amaç etrafında bir araya gelmiş insanların hikâyesi var. Tasarımcı, podyuma çıkan isim ve tasarıma değer biçen alıcı. Ve bu değerin ulaştığı çocuklar. Böylece moda nesnesinin değeri yalnızca kumaşına, işçiliğine veya sahip olduğu prestije değil; yaratabildiği toplumsal etkiye de bağlanıyor. Bu da sürdürülebilir moda tartışmasının giderek genişleyen sınırlarını anlamak açısından oldukça önemlidir.

Moda dünyasını anlamak için yalnızca podyumlara, yeni sezon koleksiyonlarına ya da yükselen trendlere bakmak yeterli değil. Bugün bildiğimiz moda kültürünün arkasında tasarımcıların yaratıcı yolculukları, editörlerin değiştirdiği güzellik algıları, sokak stilini belgeleyen fotoğrafçılar ve sektörün yerleşik kurallarını sorgulayan isimler var. Peki modanın bugün geldiği noktayı şekillendiren bu insanların hikâyelerini ne kadar tanıyoruz? Moda belgeselleri, yalnızca ünlü tasarımcıların hayatlarını anlatmakla kalmıyor; moda tarihini, tasarım süreçlerini, yaratıcılığın sınırlarını ve endüstrinin görünmeyen dinamiklerini keşfetmenin de etkileyici yollarından birini sunuyor. Karl Lagerfeld'in yaratıcı dünyasından Martin Margiela'nın geleneksel moda anlayışını sorgulayan yaklaşımına, Diana Vreeland'ın editoryal vizyonundan Bill Cunningham'ın New York sokaklarında belgelediği stil kültürüne kadar her hikâye, modaya başka bir açıdan bakmamızı sağlıyor. BiModaHayat olarak moda tasarımcılarının, öğrencilerin, sektör profesyonellerinin ve modayı yalnızca takip etmekle kalmayıp anlamak isteyen herkesin izleme listesinde bulunması gerektiğini düşündüğümüz 7 moda belgeselini bir araya getirdik. Tasarımın arkasındaki insanları, fikirleri ve dönüştürücü yaklaşımları keşfetmeye hazırsanız, bu seçki tam size göre. Bir editör, modanın bakış açısını değiştirebilir mi? Diana Vreeland: The Eye Has to Travel (2011) Moda yalnızca ne giydiğimizle değil, dünyaya nasıl baktığımızla da ilgili. Diana Vreeland'ın Harper's Bazaar ve Vogue'daki yıllarını anlatan bu belgesel, güçlü bir editoryal vizyonun zevkleri, güzellik algısını ve moda kültürünü nasıl şekillendirebildiğini gösteriyor. Bazen modanın en iyi hikâyeleri podyumda değil, sokakta yazılır. Bill Cunningham New York (2010) New York sokaklarını yıllarca bisikletiyle dolaşarak fotoğraflayan Bill Cunningham'ın hikâyesi, modanın yalnızca tasarımcılar tarafından belirlenmediğini hatırlatıyor. Çünkü bazen bir dönemin gerçek stilini anlamak için defilelere değil, insanların gündelik hayatına bakmak gerekiyor. Moda dünyasında söz sahibi olmak, yalnızca iyi giyinmekle ilgili değil. The Gospel According to André (2017) André Leon Talley'nin küçük bir Amerikan kasabasından Vogue'un etkili isimlerinden birine uzanan yolculuğu, modanın görünmeyen sınırlarını da anlatıyor. Kimlik, temsil, kültür ve aidiyet üzerine düşündüren belgesel, moda dünyasında kendine yer açmanın ne anlama geldiğini gösteriyor. Bir ayakkabı, yalnızca bir ayakkabı mıdır? Manolo: The Boy Who Made Shoes for Lizards (2017) Çocukluğunda kertenkeleler için ayakkabılar yapmaya çalışan bir çocuğun, dünyanın en tanınmış ayakkabı tasarımcılarından birine dönüşmesinin hikâyesi. Manolo Blahnik'in dünyası, tasarımın ardındaki hayal gücünü, el işçiliğini ve bir fikre yıllarca tutkuyla bağlı kalmanın değerini hatırlatıyor. Moda her zaman ciddi olmak zorunda mı? Jeremy Scott: The People's Designer (2015) Jeremy Scott'ın küçük bir kasabadan uluslararası moda sahnesine uzanan hikâyesi, kendi estetik dilini yaratmanın cesaret istediğini gösteriyor. Popüler kültür, mizah ve provokasyonla beslenen tasarımları üzerinden şu soruyu sorduruyor: Moda, alışılmış güzellik anlayışına meydan okuduğunda neler mümkün olur? Bir moda imparatorluğunun arkasında nasıl bir yaratıcı zihin var? Lagerfeld Confidential (2007) Karl Lagerfeld'in çalışma hayatına, alışkanlıklarına ve yaratıcı dünyasına yakından bakıyoruz. Chanel ve Fendi için çalışan tasarımcının hayatını izlerken moda dünyasının ihtişamı kadar, bu ihtişamı ayakta tutan üretim temposunu ve yaratıcılığın kişisel bedellerini de düşünme fırsatı buluyoruz. Bir tasarımcı, yüzünü göstermeden moda tarihini değiştirebilir mi? Martin Margiela: In His Own Words (2019) Röportajlardan ve kameralardan uzak durmayı seçen Martin Margiela, bu kez tasarım yolculuğunu kendi sesiyle anlatıyor. Giysileri söküp yeniden kuran, alışılmış lüks anlayışını sorgulayan yaklaşımıyla belgesel, modanın belki de en önemli sorularından birini gündeme getiriyor: Bir tasarımın değerini yaratıcılığı mı, yoksa arkasındaki ismin görünürlüğü mü belirler?

Evet, siz de daha sürdürülebilir giyinebilirsiniz. Bütçenizin etik ve sürdürülebilir moda tercihleri yapmanıza engel olabileceğini düşünüyorsanız yalnız değilsiniz. Özellikle ekonomik açıdan zorlayıcı dönemlerde bu kaygı oldukça yaygın. Sürdürülebilir modanın pahalı olduğu algısının arkasında; daha kaliteli malzemeler kullanılması, üretim zincirindeki çalışanlara adil ücret ödenmesi ve ürünlerin uzun ömürlü olacak şekilde tasarlanması gibi nedenler var. Bunlar gerçekten maliyeti artırabilir. Ancak sürdürülebilir modayı yalnızca “daha pahalı ürünler satın almak” üzerinden değerlendirmek sınırlayıcı bir bakış açısı. Üstelik bazıları hiçbir harcama gerektirmeyen pek çok yöntem var. İşte bütçenizi zorlamadan daha sürdürülebilir bir gardırop oluşturmak için 15 öneri → 1. Gardırobunuzun Envanterini Çıkarın Halihazırda sahip olduğunuz kıyafet, ayakkabı ve aksesuarların dijital bir arşivini oluşturmak düşündüğünüzden çok daha faydalı olabilir. Böylece yeni kombinler keşfedebilir, hangi parçaları ne sıklıkla giydiğinizi görebilir ve gardırobunuzda en çok hangi renklerin, modellerin veya özelliklerin tekrar ettiğini fark edebilirsiniz. Whering, Indyx ve Acloset gibi uygulamalar bu konuda oldukça faydalı. Biraz zaman ayırarak elinizdekileri daha iyi tanıyabilir ve parçalarınızı farklı biçimlerde eşleştirmeyi öğrenebilirsiniz. 2. Terzilikten Yararlanın Terzilik, sürdürülebilir stilin yeterince konuşulmayan ama oldukça etkili yöntemlerinden biri. Çünkü hâlihazırda sahip olduğunuz kıyafetleri dönüştürmenize ve yeniden kullanılır hâle getirmenize yardımcı olabilir. İster kendi başınıza basit dikiş ve tadilat teknikleri öğrenin, ister profesyonel bir terziyle çalışın; kıyafetlerin boyunu değiştirebilir, parçaları yeniden şekillendirebilir, sökülen veya yıpranan yerleri onarabilir ve artık kullanılamaz sandığınız kıyafetlere yeniden hayat verebilirsiniz. 3. İleri Dönüşüm, İleri Dönüşüm, İleri Dönüşüm Tıpkı terzilik gibi ileri dönüşüm de eski bir parçaya yeni bir hayat kazandırabilir. Lekelenmiş bir kıyafeti boyamaktan, yırtık veya deliklerin üzerine yamalar eklemeye kadar pek çok yöntem mümkün. Bir kıyafeti farklı bir biçimde yeniden düşünmek ona ikinci bir yaşam kazandırabilir. Aynı zamanda o parçayla daha güçlü bir bağ kurmanızı sağlar. Üstelik sonuç, size özgü ve benzersiz bir parçaya dönüşebilir. 4. Kıyafetlerinizi Nasıl ve Ne Zaman Yıkamanız Gerektiğini Öğrenin Kıyafetlerinizi nasıl yıkadığınız, kuruttuğunuz ve sakladığınız; giyimin toplam enerji tüketimi ve emisyonları üzerinde önemli bir etkiye sahip. Aynı zamanda sentetik kıyafetlerin yıkanması mikroplastik salımıyla da ilişkili. Çamaşır yıkama alışkanlıklarınızı iyileştirmek, kıyafetlerinizi daha uzun süre kullanmanın ve çevresel etkinizi azaltmanın en temel yollarından biri. 5. Sentetik Olmayan Lifleri Tercih Edin Pamuk, keten, kenevir ve yün gibi sentetik olmayan liflerden üretilen parçalar; özellikle geri dönüştürülmüş veya ikinci el olduklarında iyi alternatifler olabilir. Bu tür parçalar özellikle yaz aylarında daha seyrek yıkama ihtiyacı da doğurabilir. Bir kıyafet gözle görülür şekilde kirli değilse veya kötü kokmuyorsa, onu hemen çamaşır sepetine atmak yerine en az üç kez giymeyi deneyin. Her bağış göründüğü kadar iyi sonuçlanmayabilir. Bu da sahip olduğunuz kıyafetlere iyi bakmanın önemini hatırlatan bir not olsun.

Mavi, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak amacıyla iş dünyasının işleyişini değiştirmeyi hedefleyen dünyanın en büyük çevre raporlama platformu CDP’nin (Carbon Disclosure Project) İklim Değişikliği ve Su Güvenliği programlarından üçüncü kez double A notu alarak CDP Global A listesindeki yerini aldı. Mavi’nin Ormansızlaşma skoru ise sektör ortalamasının üzerinde B olarak gerçekleşti. Mavi Sürdürülebilirlik Raporu Konuyla ilgili açıklama yapan Mavi CEO’su Cüneyt Yavuz şöyle konuştu: “Dünyanın öncü jean ve lifestyle markalarından biri olarak, 35 yıllık denim uzmanlığımızla, her zaman ileriye bakmaya ve en iyiye ulaşma yolculuğumuzda Mavi kalitesini odağımıza alarak tutkuyla çalışmaya devam ediyoruz. Özellikle son altı yıldır, geleceği şekillendiren lider marka vizyonuyla, sürdürülebilirliği şirket stratejimizin odağına taşıdık. Kaliteyle sürdürülebilir büyüme üzerine kurduğumuz; İnsan, Çevre, Toplum ve Denim’i odağına alan All Blue stratejimizkapsamında sürdürülebilirliği şirket kültürüne, vizyonumuza, iş yapış şekillerine, ürünlere ve büyüme hedeflerimize entegre ediyoruz ve her yıl çevresel verilerimizi şeffaf biçimde açıklıyoruz. İklim değişikliği ve Su Güvenliği raporlarımızla üçüncü kez üst üste double A notu alarak, CDP’nin global A listesine girmekten ve küresel iklim liderleri arasında olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz.” Mavi, TIME Dergisi tarafından sürdürülebilir büyümede dünyanın en iyi 2’nci şirketi seçilmişti “Bu yıl, TIME Dergisi ve küresel veri analizi platformu Statista tarafından hazırlanan Sürdürülebilir Büyümearaştırmasında; geçen yıla göre altı basamak yükselerek, dünyanın en iyi 2’nci şirketi seçildik, global hazır giyim sektörünün ise bir kez daha lideri olduk. Sektörümüzde üstlendiğimiz öncü rolün Türkiye sınırlarını aşarak bizi dünya çapında liderlik konumuna taşımış olmasından dolayı çok mutlu ve gururluyuz. İnovasyon, yaratıcılık, dijitalleşme ve müşteri odaklı yaklaşımımızla desteklediğimiz yolculuğumuzda, güçlü finansal performansımızı korurken çevresel etkilerimizi azaltma konusundaki kararlılığımıza devam edeceğiz. Paris İklim Anlaşması’yla uyumlu şekilde belirlediğimiz kısa dönem emisyon azaltım hedeflerimizin ardından, 2025’te net zero emisyon azaltım hedeflerimiz de, Science Based Targets initiative (SBTi) tarafından da onaylandı. Bu konudaki çalışmalarımızın global areneda prestijli kurumlar tarafından onanması bizim için gurur kaynağı oluyor. Samimi ve kararlı adımlarımızla sektörümüzün sürdürülebilirlik dönüşümüne öncülük etmekten ötürü son derece memnunuz.”

DeFacto, CDP (Carbon Disclosure Project) raporlamasında iklim değişikliği kategorisinde bu yıl A- notuna yükseldiğini açıkladı. Markanın verdiği bilgiye göre Su Güvenliği ve Ormansızlaşma başlıklarında ise B notu bulunuyor. 2023’te başlayan CDP yolculuğunda iklim puanını kademeli olarak yükselttiğini söyleyen DeFacto, bu alanda toplamda üç kademe ilerlediğinin altını çiziyor. CDP, şirketlerin iklim, su ve ormansızlaşma gibi alanlarda hem etkilerini hem de bu etkileri nasıl yönettiklerini daha şeffaf bir çerçevede görünür kılan global bir raporlama sistemi. Bu nedenle sonuçlar, yalnızca “puan” gibi değil; kurumların veriyle çalışma, hedef koyma ve ilerlemeyi takip etme disiplinini de işaret eden bir gösterge olarak okunuyor. Notlar ne söylüyor? Bu yılın öne çıkan başlığı iklim. A-, CDP’nin ölçeğinde “liderlik” bandına denk geliyor ve DeFacto, geçen yıla göre bir kademe yukarı çıktığını belirtiyor. Su ve ormansızlaşma tarafındaki B notları ise çevresel risk yönetimi başlıklarında ilerleme alanı olduğu kadar, belli bir yönetim altyapısının da oluştuğuna işaret eden bir çizgide duruyor. Defacto Sürdürülebilirlik Raporu Sürdürülebilirlik, markanın iç kararlarına nasıl yerleşiyor? DeFacto, 2025 itibarıyla sürdürülebilirliği “operasyonel bir proje” gibi değil, işin karar mekanizmasına yerleşen bir yapı olarak tarif ediyor. Bu çerçeveyi de “Doğa, Dönüşüm, Değer” ekseninde konumlanan Triple D yaklaşımıyla anlatıyor; çevresel ve sosyal başlıkları ekonomik dayanıklılıkla birlikte ele aldığını söylüyor. İklim tarafında dikkat çeken nokta, SBTi ile uyumlu 2030 ve 2050 emisyon azaltım hedeflerinin onaylanmış olması. Buna ek olarak operasyonların karbon ayak izi ve su tüketimi gibi metriklerinin (ve seçili sosyal göstergelerin) bağımsız güvence süreçlerinden geçtiği bilgisi paylaşılıyor. Ürün tarafında ise sürdürülebilir özellik taşıyan ürünlerin koleksiyon içindeki payının yaklaşık %30 seviyesinde gerçekleştiği; rejeneratif pamuk ve daha düşük çevresel etkiye sahip malzemelerin daha geniş ölçekte koleksiyonlara girdiği belirtiliyor. Mağaza deneyimi de dönüşüyor Marka, sürdürülebilirlik yaklaşımını yalnızca “arka plan” operasyonlarında bırakmak istemediğini; müşteriyle temas eden alanlarda da bu dili kurmaya çalıştığını anlatıyor. Bu bakışın örneklerinden biri olarak Adana’daki deneyim mağazası öne çıkıyor: enerji verimliliği, atık yönetimi ve operasyonel optimizasyon odağıyla kurgulanan konseptin Green Check – Yeşil Kontrol Belgesi’nde Altın kategori aldığı aktarılıyor. Başarılarının Temeli Şeffaflık ve Ölçülebilirlik DeFacto Sürdürülebilirlik ve CSR Başkanı Elif Çam süreci şu şekilde aktarıyor: “CDP liderlik seviyesinde yer almak, DeFacto’nun sürdürülebilirliği bir niyet değil; ölçülebilir hedefler, şeffaf raporlama ve teknoloji destekli karar süreçleriyle yönettiğinin güçlü bir göstergesi. Triple D yaklaşımımızla çevresel, sosyal ve ekonomik etkiyi birlikte ele alıyor; iklim kriziyle mücadelede bilim temelli hedeflerle ilerliyoruz. Bu başarı, kurum genelinde sürdürülebilirliği ortak bir refleks haline getirmemizin sonucu. CDP’ de elde ettiğimiz decerelendirme sonuçlarıyla, DeFacto’nun yalnızca bugünün değil, geleceğin de sorumluluğunu üstlenen bir marka olma kararlılığını uluslararası ölçekte tescillemiş olduk. BiModaHayat notu Bugün moda dünyasında sürdürülebilirlik “güzel cümle”yle taşınmıyor; hedef, veri ve takip istiyor. CDP gibi platformlar da tam bu noktada devreye giriyor: Ne söylendiğinden çok, nasıl ölçüldüğü ve nasıl yönetildiği görünür oluyor. A- tek başına bütün resmi anlatmasa da, markaların “kanıt” tarafında hangi zeminde durduğunu anlamak için iyi bir başlangıç.

Temiz enerji teknolojilerinde dünyanın önde gelen markalarından Sungrow, TIME Dergisi ve küresel veri analizi platformu Statista tarafından hazırlanan “Sürdürülebilir Büyüme Alanında Dünyanın En İyi Şirketleri” araştırmasında, dünyanın en iyi 14’üncü şirketi olarak gösterildi. TIME ve Statista iş birliğiyle hazırlanan araştırma; şirketlerin finansal büyüme performansını, çevresel etki, kaynak verimliliği ve sürdürülebilirlik uygulamalarıyla birlikte ele alarak uzun vadeli değer yaratma kapasitelerini değerlendiriyor. Sungrow, bu kapsamlı analizde 14’üncü sırada yer alarak, temiz enerji teknolojileri alanındaki güçlü konumunu bir kez daha ortaya koydu. Düşük karbon ayak izi, düşük su tüketimi ve atık üretim oranları ile yüksek yenilenebilir enerji kullanımı gibi çevresel göstergelerin; finansal istikrar ve uzun vadeli büyüme performansıyla birlikte değerlendirildiği sıralamada Sungrow, temiz enerji teknolojileri alanında faaliyet gösteren global üreticiler arasında kendi kategorisinde ilk sırada yer aldı. Sungrow Sürdürülebilirlik Raporu Herkes İçin Temiz Enerji Vizyonuyla Sürdürülebilir Büyüme Sungrow’un bu başarısı; şirketin “Herkes için temiz enerji” vizyonu doğrultusunda şekillenen uzun vadeli sürdürülebilirlik stratejisinin somut bir yansıması niteliği taşıyor. Yüksek verimlilik sunan güneş enerjisi güç dönüştürücüleri (PV invertörler) ve enerji depolama sistemleri (ESS) ile Sungrow, üretimden ürün yaşam döngüsüne kadar uzanan sorumlu bir iş yaklaşımı benimsiyor. Şirket, temiz enerjiyi daha erişilebilir, ölçeklenebilir ve güvenilir hâle getirmeyi hedefleyen bu vizyon doğrultusunda sürdürülebilirlik dönüşümünü net hedefler ve ölçülebilir adımlarla sürdürüyor. Bu kapsamda Sungrow; 2028 yılı itibarıyla operasyonel seviyede karbon nötrlüğe ulaşmayı, 2038’de tedarik zinciri genelinde karbon nötrlüğü sağlamayı ve 2048’de tüm değer zincirinde net sıfır emisyona ulaşmayı hedefleyen uzun vadeli bir yol haritası izliyor. Şirketin sürdürülebilirlik yaklaşımı; MSCI ESG AAA derecelendirmesi, EcoVadis Altın Madalya, RE100 ve EP100 taahhütleri ile Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) üyeliği gibi uluslararası platformlar tarafından da teyit ediliyor. Bugüne kadar küresel ölçekte 870 GW’ı aşan kurulu güce sahip güneş enerjisi güç dönüştürücüleri ile enerji dönüşümüne katkı sağlayan Sungrow, müşterileriyle birlikte yıllık yüz milyonlarca ton karbon emisyonunun önlenmesine destek oluyor. Yüksek verimlilik sunan PV invertör ve enerji depolama çözümleriyle Sungrow, sürdürülebilir büyümeyi küresel enerji dönüşümünün ayrılmaz bir parçası olarak konumlandırmayı sürdürüyor. Net Sıfır Hedefine Doğru Somut Adımlar Sungrow, net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda operasyonlarını kararlılıkla dönüştürmeye devam ediyor. Şirket genelinde kullanılan elektriğin %70’i yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanırken, üretim süreçlerinde çevresel etkiyi azaltmaya yönelik sistematik bir yaklaşım uygulanıyor. Sungrow’un tüm üretim tesisleri, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ve ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi sertifikalarına sahip bulunuyor. Ayrıca, Çevresel Ürün Beyanı (Environmental Product Declaration – EPD) ve ürün karbon ayak izi sertifikaları ile belgelenmiş inverter ve enerji çözümleriyle çevresel performansını ürün seviyesinde de ortaya koyuyor. Şirket, üretim süreçlerinde oluşan tehlikesiz atıkların %90’ını geri dönüştürerek döngüsel ekonomi yaklaşımını operasyonel düzeyde hayata geçiriyor. Sungrow, 2024 yılında hayata geçirdiği Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Gelişim Merkezi ile; Strateji ve Sürdürülebilirlik Komitesi ile Sürdürülebilirlik Yönetim Ofisi’nin rehberliğinde politika geliştirme, hedef belirleme ve uygulama süreçlerini tek bir yapı altında topladı. ESG Gelişim Merkezi; Üstün Yönetişim, Net Sıfıra Doğru, Çevre Dostu Gelişim, Karşılıklı Fayda Sağlayan İş Birlikleri ile Çeşitlilik ve Kapsayıcılık olmak üzere beş temel stratejik önceliği Sungrow’un tüm operasyonlarına entegre ederek sürdürülebilir büyümenin kurumsal altyapısını güçlendiriyor.

Pilates matlarından uyku maskelerine, protein barlarından spor stüdyolarına uzanan yeni bir alan moda dünyasının radarında. Dior, Balenciaga ve Miu Miu gibi markaların son hamleleri, wellness’ın lüks için geçici bir estetikten çok daha fazlasına dönüşmekte olduğunu gösteriyor. Bir dönem lüks moda denildiğinde akla gelen kategoriler oldukça belirgindi. Çanta. Ayakkabı. Hazır giyim. Mücevher. Parfüm. Bugün ise aynı markaların dünyasında Pilates matları, ağırlıklar, uyku maskeleri, smoothie’ler, koşu ayakkabıları, fitness stüdyoları ve hatta günlük tutma ritüelleri görüyoruz. İlk bakışta moda sektörünün yeni bir kategori keşfettiği düşünülebilir. Fakat yaşanan değişim bundan daha kapsamlı. Lüks markalar wellness ürünü satmaya başlamıyor yalnızca. Tüketicinin gündelik hayatındaki yeni statü göstergelerini takip ediyorlar. Ve bu kez statü yalnızca üzerinde taşınan bir logo olmayabilir. Sabah yapılan Pilates, elde taşınan su şişesi, kullanılan spor ekipmanı, gidilen stüdyo, seçilen kahve, uyku rutini ve hatta kişinin “kendine ayırdığı zaman” da bu görünür kimliğin parçasına dönüşüyor. Wellness Artık Niş Bir Pazar Değil Bu dönüşümün arkasında oldukça büyük bir ekonomi bulunuyor. Global Wellness Institute'un en güncel verilerine göre küresel wellness ekonomisi 2024 yılında 6,8 trilyon dolara ulaştı. Kurum, pazarın 2029'a kadar yaklaşık 9,8 trilyon dolara çıkacağını öngörüyor. Wellness ekonomisi 2013'ten bu yana iki katına çıkmış durumda ve uzun vadede küresel ekonomiden daha hızlı büyüyor. Global Wellness Institute McKinsey'nin daha dar kapsamlı tüketici wellness pazarına ilişkin çalışması da benzer bir eğilime işaret ediyor. 2025 araştırmasına göre yaklaşık 2 trilyon dolarlık küresel wellness pazarını özellikle Y ve Z kuşağı şekillendiriyor. Araştırmanın belki de en önemli bulgularından biri şu: genç tüketiciler için wellness artık zaman zaman yapılan bir aktivite değil, günlük ve kişiselleştirilmiş bir pratik. McKinsey & Company Bu ayrım önemli. Çünkü wellness'ın günlük hayata yayılması, markaların temas edebileceği anların da çoğalması anlamına geliyor. Eskiden bir moda markasının tüketiciyle ilişkisi büyük ölçüde giyinme anında kuruluyordu. Şimdi bu ilişki sabah kalkıldığı anda başlayabilir. Uyku, cilt bakımı, egzersiz, beslenme, kahve, recovery, seyahat, mindfulness. Moda giderek bu ritüellerin arasına yerleşiyor. Wellness'ın Yeni Gücü Görünür Hale Gelmesinden Geliyor Buradaki kültürel değişimi yalnızca “insanlar daha sağlıklı yaşamak istiyor” diye açıklamak eksik kalıyor. Wellness aynı zamanda kamusal bir kimliğe dönüşmüş durumda. Pilates dersi sonrası kahve içmek, tenis eteğini gün içinde kullanmak, spor çantasını işe götürmek ya da teknik koşu ayakkabısını günlük stilin parçası haline getirmek artık yalnızca fonksiyonla ilgili değil. Bunların tümü kişinin nasıl yaşadığını anlatan küçük göstergeler. Bir başka deyişle; wellness özel alanda yapılan bir rutinken giderek görünür bir yaşam dili haline geliyor. Euromonitor'ın Mart 2026'da yayımladığı araştırma da moda tarafındaki karşılığını gösteriyor. Küresel spor giyim pazarının 2025–2030 arasında genel hazır giyim pazarından daha hızlı büyümesi bekleniyor. Araştırmaya katılan tüketicilerin %35'i sağlık ve wellness harcamalarını artırmayı planladığını söylüyor. Fitness ile ilgilenen tüketiciler arasında giyim ve ayakkabıya daha fazla harcama yapmayı planlayanların oranı da genel tüketici kitlesinden belirgin biçimde yüksek. Euromonitor Dolayısıyla leggings, tenis etekleri, spor çorapları veya sneaker'ların spor salonundan çıkıp günlük gardıroba girmesi yalnızca bir styling trendi değil. Moda, değişen yaşam biçiminin peşinden gidiyor. Örneğin Dior artık yalnızca sizi giydirmiyor, rutininize giriyor. Bu değişimin belki de en açık örneklerinden biri Dior. Markanın Haute Wellness Dior koleksiyonu klasik anlamda bir spor kapsülü olmaktan oldukça uzak. Koleksiyon üç temel alan çevresinde kuruluyor; hafif fiziksel egzersiz, mindfulness ve uyku. Ürünler arasında Pilates matı, yoga matı, direnç bantları, ağırlıklar, Pilates halkası ve su şişeleri bulunuyor. Fakat koleksiyon burada bitmiyor. İpek yastık kılıfı, Uyku maskesi, 5 Minutes Journal. Yani Dior yalnızca “spor yaparken ne giydiğiniz” ile ilgilenmiyor. Hareket ettiğiniz, dinlendiğiniz ve uyuduğunuz anların tamamına marka kodlarını taşıyor. Dior Burada lüks açısından oldukça önemli bir strateji görülüyor. Bir çanta tüketiciyle gün içinde tek bir ürün üzerinden ilişki kurarken, wellness ekosistemi markaya çok daha fazla temas noktası sunuyor. Hareket ederken kullandığınız ürün, su içerken tuttuğunuz obje, evde dinlenirken kullandığınız aksesuar, uyurken yanınızda bulunan ürün. Başka bir ifadeyle Dior yalnızca yeni ürün kategorileri yaratmıyor. Kendi marka evrenini tüketicinin günlük ritüellerinin üzerine yerleştiriyor. Balenciaga ise Ürünü Değil, Ürünün Etrafındaki Hayatı Satıyor Balenciaga'nın 2026'daki TechWear lansmanı bu dönüşümü daha da ileri taşıdı. TechWear koleksiyonunun lansmanı sırasında marka Paris, Pekin, Şanghay ve Bangkok'ta wellness odaklı pop-up alanları oluşturdu. Bu alanlarda sınırlı üretim smoothie'ler, taze meyve suları ve beslenme barları sunuldu. LinkedIn Daha sonra Barry's ile yapılan işbirliğiyle Los Angeles, New York, Londra, Paris, Milano, Dubai, Singapur ve Sydney'deki seçili fitness stüdyoları Balenciaga deneyimine dönüştürüldü. Dersler özel olarak düzenlendi. Stüdyo dekorasyonu değiştirildi. Balenciaga × Barry's smoothie'leri sunuldu. Balenciaga Aslında burada ortaya çıkan pazarlama modeli oldukça çarpıcı. Ürün TechWear. Ama kampanyanın anlattığı şey kıyafet değil. TechWear giyen insanın nasıl bir hayat yaşadığı. Egzersiz yapıyor, smoothie içiyor, recovery düşünüyor, şehir içinde hareket ediyor, kendine zaman ayırıyor. Dolayısıyla kıyafet, daha büyük bir yaşam senaryosunun yalnızca parçalarından biri haline geliyor. Bu, klasik moda reklamcılığından önemli bir kopuş. Marka artık “bu ürünü satın al” demekten çok, “Bu dünyanın parçası ol” diyor. Miu Miu ve New Balance Başka Bir Kapı Açıyor New Balance × Miu Miu işbirliği ise wellness ile lüks arasındaki ilişkinin daha gündelik tarafını gösteriyor. İşbirliğinin merkezinde New Balance'ın 1992'de performans ayakkabısı olarak tasarladığı 530 bulunuyor. Miu Miu modeli ultra düz taban, süet, deri ve farklı bağcık seçenekleriyle yeniden yorumlayarak performans kökenli bir ürünü lüks moda bağlamına taşıdı. Markanın kampanya anlatısında özellikle rahatlık, karakter, özgüven ve kolaylık vurgulanıyor. Miu Miu Buradaki dönüşüm Dior'dan farklı. Dior wellness ürünlerini doğrudan lüksleştirirken Miu Miu, zaten spor dünyasına ait bir objeyi moda statüsüne dönüştürüyor. Ama iki örneğin vardığı nokta aynı. Performans ve stil arasındaki eski sınır giderek kayboluyor. Koşu ayakkabısı artık yalnızca koşu ayakkabısı değil. Tıpkı leggings'in yalnızca egzersiz giysisi olmadığı gibi. Peki Lüks Neden Tam Şimdi Wellness'a Yöneliyor? Bu sorunun cevabı yalnızca wellness pazarının büyümesinde değil. Lüks sektörünün kendi sorunlarında da yatıyor. McKinsey ve Business of Fashion'ın 2025 State of Luxury araştırması, fiyat artışlarının lüks büyümesinin önemli bölümünü taşıdığı dönemin sınırlarına gelindiğini ortaya koyuyor. Tüketiciler yüksek fiyatlar karşısında ürünlerin sunduğu değeri daha fazla sorgularken deneyimler, seyahat ve wellness gibi alanlarla lüks ürünler arasında yeni bir harcama rekabeti oluşuyor. McKinsey & Company Rapordaki dikkat çekici verilerden biri, yüksek gelir grubundaki tüketicilerin önemli bölümünün harcamalarının bir kısmını deneyimsel lüks ve wellness'a kaydırmayı düşündüğünü göstermesi. McKinsey & Company Euromonitor'ın 2025 araştırması da benzer bir yön değişimine işaret ediyor: varlıklı tüketicilerin %70'inden fazlası deneyimlere maddi ürünlerden daha fazla değer verdiğini belirtiyor. Euromonitor 2026 McKinsey araştırması ise değişimin daha da yapısal hale geldiğini söylüyor. ABD ve Çin'deki 2.000'den fazla lüks tüketicisinin incelendiği araştırmada, duygusal bağın statünün önüne geçmeye başladığı, deneyimlerin ürünlerle giderek daha fazla rekabet ettiği ve lüksün yalnızca sahip olunan nesnelerle tanımlanmadığı görülüyor. McKinsey & Company Bu açıdan bakınca wellness, lüks markalar için yalnızca yeni bir satış kategorisi değil. Kaybetmeye başladıkları tüketici zamanını geri kazanmanın yollarından biri. Çünkü günümüzün en kıt lükslerinden biri zaman. Belki de bütün bu dönüşümü açıklayan en önemli kelime “zaman”. Bir dönem lüksün göstergesi sahip olunması zor bir nesneydi. Bugün ise başka şeyler de aynı derecede değerli hale geliyor: iyi uyuyabilmek, spor yapacak zamanı bulabilmek, sağlıklı beslenebilmek, seyahat edebilmek, dinlenebilmek, bedenine bakım ayırabilmek. Bu nedenle wellness yalnızca sağlık kültürü değil; belirli koşullarda zaman, erişim ve yaşam kalitesinin de göstergesi haline gelebiliyor. Moda markalarının ilgisini çeken nokta tam olarak burada. Çünkü lüks tarih boyunca yalnızca ürün üretmedi. Aynı zamanda insanların “arzu edilen hayat” fikrini şekillendirdi. Bugün o hayatın görüntüsü değişiyor. Eskiden akşam yemeğine giderken taşınan çanta güçlü bir statü sembolüyken şimdi sabah 08.00 Pilates dersi, ardından içilen kahve ve gün boyunca üzerinde kalan matching set de aynı kültürel anlatının parçası olabiliyor. Ama Bu Dönüşümün Problemli Bir Tarafı da Var Wellness'ın lüksle buluşmasını yalnızca olumlu bir tüketici trendi olarak okumak da doğru olmaz. Çünkü “iyi olma hali” bir tüketim estetiğine dönüştüğünde yeni bir soru ortaya çıkıyor. Wellness gerçekten sağlık ve iyi yaşamla mı ilgili, yoksa satın alınabilir yeni bir statü dili mi yaratıyoruz? Örneğin bir Pilates matının üzerine bir moda evinin logosu yerleştirilmesi, ürünün temel fonksiyonunu değiştirmiyor. Bir smoothie'nin lüks marka tarafından sunulması onu otomatik olarak daha sağlıklı yapmıyor. Burada wellness'ın kolaylıkla bir pazarlama dili haline gelme riski var. Ekran görüntülerinizde kullanılan “wellness-washing” kavramı bu nedenle önemli. Sürdürülebilirlikte yıllardır tartıştığımız greenwashing'e benzer şekilde, markaların sağlık, denge, mindfulness veya wellbeing söylemlerini gerçek bir işlev ya da uzmanlık olmadan kullanması yeni tartışmalardan biri olabilir. McKinsey'nin wellness araştırmalarında tüketicilerin giderek daha fazla bilimsel olarak desteklenen ve gerçekten işe yarayan çözümler aradığını belirtmesi de bunu destekliyor. McKinsey & Company Yani estetik tek başına yeterli olmayabilir. Wellness Lüksün Yeni Kategorisi Değil, Yeni Dili Olabilir Dior'un Pilates matı. Balenciaga'nın smoothie'si. Miu Miu'nun performans sneaker'ı. Bunlara tek tek bakıldığında birbirinden bağımsız marka hamleleri gibi görünebilir. Bir araya getirildiğinde ise çok daha büyük bir değişimi gösteriyorlar. Lüks markalar artık yalnızca bedenin nasıl göründüğüne değil, bedenin nasıl hareket ettiğine, nasıl dinlendiğine ve nasıl yaşadığına da dahil olmak istiyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde moda ile wellness arasındaki ilişkiyi yalnızca daha fazla spor koleksiyonu üzerinden okumak yeterli olmayacak. Asıl büyüyen alan; üründen deneyime, alışverişten ritüele, logodan yaşam biçimine doğru genişleyen marka ekosistemleri olacak. Ve belki de bundan birkaç yıl sonra lüksün en belirgin göstergelerinden biri yalnızca ne giydiğimiz değil, kendimize ne kadar zaman, alan ve bakım ayırabildiğimiz olacak. Fakat moda sektörü açısından tüketicilerin de markalara soracağı sorulardan biri şu olabilir. Markalar gerçekten daha iyi yaşamaya yardımcı olan ürünler ve deneyimler mi yaratacak, yoksa iyi yaşam fikrini satılabilir yeni bir estetiğe mi dönüştürecek?

İkinci el alışveriş uzun süredir modanın çevresel etkisini azaltmanın en güçlü yollarından biri olarak görülüyor. Ancak Oxfam France’ın Eylül 2026’da yayımladığı yeni rapor, alışverişin yalnızca “ikinci el” olmasının yeterli olmadığını söylüyor. Araştırmaya göre 5 kilogram giysinin yeniden dolaşıma sokulmasından kaynaklanan karbon ayak izi, yerel dayanışma mağazalarında yaklaşık 0,6 kg CO₂e iken ticari ikinci el mağazalarında 2,9 kg, çevrim içi platformlarda ise 3,1 kg CO₂e’ye kadar çıkabiliyor. Başka bir ifadeyle, ikinci elin çevresel etkisini yalnızca ürünün geçmişi değil, onu bize ulaştıran sistem de belirliyor. Oxfam France Bir süredir moda dünyasında ikinci el üzerine anlatılan hikâye oldukça basitti. Yeni bir kıyafet üretmek yerine var olanı yeniden kullanıyorsanız, daha sürdürülebilir bir seçim yapıyordunuz. Bu hâlâ büyük ölçüde doğru. Fakat ikinci el pazarının hızla büyümesiyle birlikte yeni bir soru ortaya çıkıyor. Aynı ceketi mahallenizdeki bir ikinci el mağazasından almakla, yüzlerce kilometre öteden tek bir paket içerisinde sipariş etmek gerçekten aynı şey mi? Oxfam France’ın 10 Eylül 2026’da yayımladığı “Seconde main: le réemploi solidaire, la seconde chance de la mode” başlıklı 62 sayfalık rapor tam olarak bu soruya bakıyor. Ve raporun ortaya koyduğu tablo, ikinci el modanın önümüzdeki yıllarda tartışacağımız en önemli meselelerden birinin artık yalnızca “yeni mi ikinci el mi?” değil, “nasıl bir ikinci el?” olabileceğini gösteriyor. Oxfam France Oxfam’ın Çok Konuşulan “Beş Kat” Hesabı Nereden Geliyor? Araştırma kapsamında Oxfam tarafından görevlendirilen RDC Environment, Fransa’daki farklı ikinci el modellerinin çevresel etkilerini modelledi. Beş kilogram tekstilin yeniden kullanıma sokulması üzerinden yapılan hesaplamada ortaya çıkan karbon ayak izi şöyle: İkinci el modeli 5 kg tekstil için yaklaşık emisyon Dayanışma mağazası / yerel sosyal yeniden kullanım modeli 0,6 kg CO₂e Ticari ikinci el mağazası 2,9 kg CO₂e Çevrim içi yeniden satış platformu 3,1 kg CO₂e Oxfam böylece çevrim içi platform üzerinden gerçekleşen yeniden satışın, araştırmadaki yerel dayanışma mağazası modelinden yaklaşık beş kat daha fazla operasyonel emisyona yol açabildiğini söylüyor. Le Monde.fr Bu farkın arkasında ise giysinin kendisinden çok lojistik sistemi bulunuyor. Yerel bir dayanışma mağazasında onlarca hatta yüzlerce ürün aynı noktaya taşınıyor, burada ayrıştırılıyor ve yeniden satılıyor. Çevrim içi modelde ise süreç farklı. Bir pantolon bir satıcıdan, bir kazak başka bir satıcıdan, bir çanta başka bir şehirden geliyor. Her biri için ayrı paket, ayrı taşıma hattı ve kimi zaman ayrı teslimat noktaları kullanılıyor. Oxfam’a göre özellikle tekil gönderiler, paketleme, uzun mesafeli taşımacılık ve olası iadeler, dijital ikinci el platformlarının karbon ayak izini artıran temel unsurlar arasında. Le Monde.fr Bu durum aslında Vinted’ın kendi verileriyle de tamamen çelişmiyor. Şirket, kendi operasyonlarından kaynaklanan emisyonların %94’ünün teslimatla ilişkili olduğunu açıklıyor. Vinted Ama Burada Önemli Bir Ayrım Var Oxfam raporunun ardından dünya basınında en fazla dolaşan başlıklardan biri kabaca şöyleydi: “Charity shops pollute five times less than Vinted.” FashionUnited da haberi bu başlıkla yayımladı; AFP kaynaklı haber Fransa'da çok sayıda medya kuruluşu tarafından aktarıldı. Le Monde ise tartışmayı daha geniş bir çerçeveye taşıyarak çevrim içi ikinci el platformlarının ikinci elin çevresel avantajının bir bölümünü lojistik nedeniyle azalttığını yazdı. FashionUnited Fakat rakamı doğru okumak önemli. Oxfam'ın çalışması: “Vinted'dan alınan ikinci el bir kıyafet yeni bir kıyafetten beş kat daha fazla kirletiyor” demiyor. Karşılaştırılan şey iki farklı ikinci el dağıtım modeli. Oxfam'ın kendi raporu da ikinci el kullanımının yeni ürün almaya kıyasla çevresel açıdan büyük avantaj sağladığını özellikle vurguluyor. Rapora göre bir kilogram giysinin yerel dayanışma mağazasında yeniden dolaşıma sokulması, yeni bir pamuklu giysi satın almaya göre karbon açısından dramatik biçimde daha düşük etkiye sahip olabiliyor. Oxfam France Dolayısıyla tartışmayı “Vinted sürdürülebilir değil.” şeklinde okumak eksik olur. İkinci el büyüdükçe, onu taşıyan lojistik sistem ne kadar sürdürülebilir kalabiliyor? sorusunu sormak en doğrusu. Vinted ise Farklı Bir Hesap Yapıyor Vinted'ın 2025 Impact Report verileri oldukça farklı bir perspektif sunuyor. Şirket, 2025 yılında platform üzerinden yapılan alışverişler sayesinde toplam 1.607 kiloton CO₂e emisyonunun önlendiğini hesaplıyor. Vinted'a göre; satın alımların %76'sı yeni bir ürün satın alma ihtiyacının yerini aldı ve ikinci el alınan her ürün ortalama 2,39 kg CO₂e emisyonunun önlenmesini sağladı. Vinted Burada iki araştırmanın farklı sonuçlara ulaşmasının temel nedenlerinden biri aslında ölçtükleri şeylerin farklı olması. Oxfam; ikinci el ürünün yeniden dolaşıma sokulma sistemlerini birbirleriyle karşılaştırıyor. Vinted ise; Vinted üzerinden alınan ikinci el ürün ile aynı tüketicinin yeni bir ürün satın aldığı varsayımsal senaryoyu karşılaştırıyor. Vinted'ın hesabında yeni ürünün üretiminden kaçınılması en büyük çevresel kazancı oluşturuyor; teslimat, paketleme ve platform operasyonlarından kaynaklanan emisyonlar daha sonra bu kazançtan düşülüyor. Vinted Bu nedenle aslında iki çalışma aynı soruya cevap vermiyor. Biri: “Hangi ikinci el sistemi daha düşük karbonlu?” diye soruyor. Diğeri: “İkinci el satın almak yeni satın almaktan daha düşük karbonlu mu?” sorusunu araştırıyor. Her ikisinin cevabı aynı anda doğru olabilir. Asıl Tartışma karbon hesabından daha büyük Oxfam raporunun en ilginç tarafı belki de 0,6 ve 3,1 kilogram arasındaki fark değil. Raporda kullanılan “fast seconde main” — hızlı ikinci el kavramı çok daha önemli. Çünkü ikinci el pazarının ilk dönemindeki temel düşünce oldukça basitti. Bir ürün kullanılmıyorsa başka biri kullansın. Böylece ürünün ömrü uzasın ve yeni ürün üretme ihtiyacı azalsın. Ancak ikinci el milyarlarca dolarlık küresel bir pazara dönüştükçe sistemin mantığı da değişmeye başladı. Artık ikinci el platformlarının başarısı da büyük ölçüde; daha fazla ürün, daha fazla kullanıcı, daha fazla işlem anlamına geliyor. Oxfam'ın eleştirisi tam burada başlıyor. Rapora göre bazı ticari ikinci el modelleri tüketimi azaltmak yerine işlem hacmini artıran yeni bir tüketim ekonomisi yaratma riski taşıyor. Oxfam France İkinci El Fast Fashion'ın Psikolojisini Kopyalayabilir mi? Bu konuda Oxfam yalnız değil. Fransa'nın çevre dönüşüm kurumu ADEME, ikinci el tekstil tüketimi üzerine yaptığı araştırmada oldukça dikkat çekici bir sonuç buldu. İkinci el kıyafet satın alan tüketicilerin %51'i, ikinci el sayesinde elde ettiği ekonomik tasarrufu daha fazla tüketime yönlendiriyor. Bunların; %11'i yeniden kıyafet satın alıyor, %40'ı ise tasarrufu başka tüketim alanlarında kullanıyor. İkinci el ürün satanlarda bu “geri tepme etkisi” daha da yüksek. Satıcıların %66'sı kazandıkları parayı yeniden tüketime yönlendirirken, %30'u bu geliri yeni kıyafet almak için kullanıyor. Agence de la transition écologique Ekonomi ve sürdürülebilirlik literatüründe buna rebound effect — geri tepme etkisi deniyor. Bir şey daha ucuz veya daha verimli hale geldiğinde, tüketimin de artması nedeniyle beklenen çevresel kazancın bir bölümü ortadan kalkabiliyor. İkinci elde de benzer bir mekanizma oluşabilir. Bir ceketi 150 euro yerine 20 euroya bulmak, aynı bütçeyle tek bir ürün yerine üç ürün almamıza yol açıyorsa ikinci elin çevresel avantajının bir kısmı tüketim hacmi tarafından geri alınabilir. Vinted'ın Verileri ise Tüketici Davranışının Değiştiğini Söylüyor Burada yine önemli bir karşı görüş var. Vinted'ın 2025 araştırmasına göre kullanıcıların %88'i yeni bir ürün satın almadan önce Vinted'a bakıyor. Şirket ayrıca siparişlerin %76'sının yeni bir ürün satın almanın yerine geçtiğini belirtiyor. Vinted Bu rakamlar doğruysa, dijital ikinci el platformları yalnızca daha fazla tüketim yaratmıyor; aynı zamanda yeni ürün pazarının bir bölümünün yerini de alıyor. Ancak bu verilerin önemli bir kısmının Vinted kullanıcılarıyla yapılan anketlere ve şirketin kendi iklim modellemesine dayandığını da belirtmek gerekiyor. Vinted Dolayısıyla ikinci el tartışmasının belki de en kritik göstergesi platformdaki toplam satış hacmi değil. Şu oran; Kaç ikinci el satın alma gerçekten yeni bir ürünün üretimini ve satın alınmasını engelliyor? Circular fashion'ın çevresel başarısını belirleyen temel göstergelerden biri giderek bu olabilir. Bir Başka Görünmeyen Mesele de İkinci Elin Küreselleşmesi Oxfam'ın dikkat çektiği başka bir konu ise ticari ikinci el mağazalarının tedarik zinciri. İkinci el mağazasının fiziksel olması onun otomatik olarak yerel olduğu anlamına gelmiyor. Oxfam'a göre büyük ticari ikinci el işletmelerinin stoklarının önemli bir bölümü başka ülkelerde toplanıyor ve ayrıştırılıyor. Bazı ürünler yeniden satış noktasına ulaşana kadar birden fazla ülke değiştirebiliyor. Oxfam France Böylece ortaya ilginç bir paradoks çıkıyor. Bir kıyafet zaten üretilmiş olduğu için yeni üretim kaynaklarından tasarruf ediyoruz. Ama aynı kıyafeti yeniden satabilmek için yeni bir uluslararası lojistik sistemi kuruyoruz. Circular economy tartışmasının önümüzdeki dönem en kritik konularından biri muhtemelen tam olarak burada olacak: Ürünü döngüde tutmak yeterli mi, yoksa döngünün kendisinin de yerel ve düşük karbonlu olması mı gerekiyor? Dayanışma Mağazaları Neden Daha Düşük Karbonlu? Oxfam'ın modelindeki farkın temelinde aslında oldukça eski bir sistem bulunuyor. İnsanlar kullanmadıkları kıyafetleri yakınlarındaki bir noktaya getiriyor. Ürünler yerel olarak ayrıştırılıyor. Yine aynı bölgede satışa sunuluyor. Böylece tek tek ürünleri yüzlerce kilometre taşımak yerine büyük miktarda kıyafet kısa mesafelerde hareket ediyor. Fakat bu mağazaların başka bir işlevi daha var. Oxfam, Emmaüs ve benzeri sosyal ekonomi yapıları yalnızca kıyafet satmıyor. Bu sistemler aynı zamanda istihdam yaratıyor, düşük gelirli tüketicilere daha erişilebilir fiyatlarda ürün sağlıyor ve elde edilen gelirin bir kısmını sosyal projelere yönlendiriyor. Oxfam'ın raporuna göre Fransa'da bir dayanışma mağazasındaki kıyafetin ortalama fiyatı 3,40 euro, ticari ikinci el mağazasında ise 16,70 euro seviyesinde. Oxfam France Bu nedenle rapor ikinci el ekonomisini yalnızca karbon üzerinden değil, sosyal değer yaratımı üzerinden de tartışıyor. Fakat Burada Oxfam'ın Konumunu da Unutmamak Gerekiyor Araştırmayı değerlendirirken önemli bir noktayı açıkça belirtmek gerekiyor. Oxfam yalnızca raporu yayımlayan bir çevre ve yardım kuruluşu değil. Aynı zamanda kendi ikinci el dayanışma mağazalarını işleten bir aktör. Dolayısıyla rapor tamamen nötr bir pazar araştırması olarak görülmemeli. Çalışmanın çevresel modellemesini bağımsız danışmanlık şirketi RDC Environment gerçekleştirmiş olsa da raporun politika önerileri ve yorumları Oxfam'ın sosyal ekonomi perspektifini yansıtıyor. Boursorama Bu da çalışmanın sonuçlarını değersizleştirmiyor. Fakat “charity shops Vinted'dan beş kat daha az kirletiyor” başlığını okurken karşılaştırmanın kapsamını ve araştırmayı kimin yaptırdığını bilmek önemli. Belki de İkinci Elin Yeni Sürdürülebilirlik Sorusu Bu Uzun süre moda sektöründe tartışma "Yeni mi, ikinci el mi?" sorusuydu. Şimdi ise soru giderek karmaşıklaşıyor. Yerel mi, küresel mi? Tek ürün mü, toplu taşıma mı? Yeni paket mi, yeniden kullanılan ambalaj mı? İkinci el gerçekten yeni ürünün yerini mi alıyor? Yoksa yalnızca gardırobumuzdaki ürün sayısını mı artırıyor? Bir kıyafetin ikinci, üçüncü hatta dördüncü hayatını yaşaması kuşkusuz onu birkaç kez giyip çöpe atmaktan daha iyi. Fakat Oxfam'ın çalışmasının hatırlattığı önemli bir şey var: Döngüsel ekonomi yalnızca ürünlerin dolaşması değildir. O ürünlerin nasıl, ne kadar uzağa ve hangi tüketim modeli içerisinde dolaştığı da önemlidir. Belki de bu yüzden moda endüstrisinin bundan sonraki tartışması “second hand versus new” olmaktan çıkıp “slow second hand versus fast second hand” eksenine kayacak. Çünkü ikinci el gerçekten yeni üretimin yerini alıyorsa güçlü bir sürdürülebilirlik aracı olabilir. Ama ikinci el de aynı hız, aynı dürtüsel satın alma kültürü ve aynı sürekli yenilenme mantığı üzerine kurulursa, fast fashion'ın sorunlarının bir bölümünü yalnızca başka bir pazara taşımış olabilir. Ve belki de Oxfam raporunun en önemli mesajı 0,6 kilogram ile 3,1 kilogram arasındaki farktan çok burada yatıyor. Kaynaklar Oxfam France — Seconde main: le réemploi solidaire, la seconde chance de la mode, 10 Eylül 2026Raporun ana sayfası ve tam araştırma: Oxfam France raporu Oxfam France — Tam rapor, PDF62 sayfalık metodoloji ve analiz: Tam raporu inceleyin Le Monde — Pour Oxfam France, les plateformes de revente en ligne des vêtements sabordent l’effet vertueux de la seconde main pour l’environnement10 Eylül 2026. Le Monde haberi FashionUnited — Charity shops “pollute five times less” than Vinted, according to an Oxfam reportFashionUnited'ın uluslararası moda endüstrisi haberleştirmesi. FashionUnited Vinted arşivi ve haber AFP / Boursorama — Les boutiques solidaires “polluent cinq fois moins” que VintedOxfam'ın çalışmasını ve Vinted'ın yanıtını birlikte aktarıyor. AFP kaynaklı haber Vinted — 2025 Impact Report / SustainabilityVinted'ın 2025 için açıkladığı iklim etkisi, ikame oranı ve teslimat emisyonları. Vinted Sustainability Vinted — €21.6B Back in Shoppers' Pockets2025 etki raporunun metodolojisi ve %76 ikame oranına ilişkin açıklamalar. Vinted 2025 Impact Report açıklaması ADEME — Textile 2025 araştırmasıİkinci el tüketimindeki rebound effect ve tüketim davranışları üzerine veriler. ADEME tekstil araştırması Institut National de l'Économie CirculaireOxfam raporunun döngüsel ekonomi açısından değerlendirmesi. INEC değerlendirmesi

Amazon, Stella McCartney ve Canopy tarafından kurulan The Climate Pledge Fashion Coalition, moda sektöründeki sürdürülebilir malzeme ve üretim teknolojilerini pilot projelerden çıkarıp ticari ölçeğe taşımayı hedefliyor. 60’tan fazla marka, üretici, perakendeci ve teknoloji şirketini bir araya getiren girişimin merkezinde ise giderek daha belirginleşen bir sorun var: Moda sektöründe birçok alternatif artık mevcut, ancak bunların büyük bölümünün fiyat, üretim kapasitesi ve altyapı açısından geleneksel malzemelerle rekabet edebilecek ölçeğe ulaşması hâlâ kolay değil. Moda sektöründe sürdürülebilirlik tartışmaları uzun zamandır yeni malzemeler, geri dönüşüm teknolojileri, alternatif elyaflar ve daha düşük etkili üretim yöntemleri etrafında şekilleniyor. Mantar bazlı deri alternatiflerinden tekstilden tekstile geri dönüşüme, tarımsal atıklardan geliştirilen elyaflardan su ve kimyasal kullanımını azaltan üretim sistemlerine kadar oldukça geniş bir inovasyon alanı oluşmuş durumda. Ancak sektörün karşı karşıya olduğu sorun giderek değişiyor. Bugün mesele yalnızca “daha sürdürülebilir bir malzeme geliştirmek” değil; bu malzemeyi milyonlarca ürünün üretilebildiği, fiyatların rekabetçi kaldığı ve fabrikaların yatırım yapmaya değer gördüğü bir sisteme dönüştürebilmek. New York Climate Week kapsamında 23 Eylül 2026'da duyurulan The Climate Pledge Fashion Coalition, tam olarak bu noktaya odaklanıyor. Amazon, Stella McCartney ve çevre kuruluşu Canopy tarafından kurulan koalisyon, Dünya Ekonomik Forumu'nun organizasyon desteğiyle moda değer zincirinin farklı noktalarındaki 60'tan fazla şirketi aynı yapı altında buluşturuyor. Yeni Bir Sürdürülebilirlik Taahhüdünden Fazlası Olabilir mi? Moda sektöründe şirketleri iklim hedefleri etrafında bir araya getiren girişimler aslında yeni değil. 2018'de Birleşmiş Milletler Fashion Industry Charter for Climate Action oluşturulmuş, 2019'da ise Chanel, Prada ve Nike gibi büyük şirketlerin de aralarında bulunduğu yüzlerce marka Fashion Pact'e katılmıştı. British Vogue'un da dikkat çektiği gibi, bu girişimlerin ardından belirli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da sektördeki dönüşümün temposuna ilişkin eleştiriler devam ediyor. Stella McCartney de yeni koalisyonu değerlendirirken geçmişte çok sayıda şirketin sürdürülebilirlik girişimlerine katıldığını ancak taahhütlerin her zaman uygulamaya dönüşmediğini söylüyor. The Climate Pledge Fashion Coalition'ın fark yaratmaya çalıştığı alan ise tam olarak burada ortaya çıkıyor. Koalisyon yalnızca şirketlerden iklim hedefi açıklamalarını istemek yerine, talep yaratmayı, finansmana erişimi kolaylaştırmayı ve üretim altyapısını ölçeklendirmeyi hedefleyen bir model üzerinde çalışıyor. Çünkü yeni nesil bir malzemenin laboratuvardan çıkması ile Zara, Amazon, Nike ya da küresel bir tekstil üreticisinin ihtiyaç duyabileceği hacimlerde üretilebilmesi arasında oldukça büyük bir ekonomik boşluk bulunuyor. Sürdürülebilir Malzemelerin Çıkmazı Moda inovasyonlarının yaşadığı temel sorunlardan biri oldukça basit bir ekonomik döngüden kaynaklanıyor. Yeni nesil malzemeler küçük hacimlerde üretildiği için pahalı. Pahalı oldukları için markalar büyük sipariş vermekte çekingen davranıyor. Büyük sipariş olmadığı için üreticiler yeni fabrikalar ve üretim hatları kuramıyor. Üretim büyümediği için de fiyat düşmüyor. British Vogue'a konuşan Amazon Sürdürülebilirlik Direktörü Kara Hurst bu problemi, yeni malzemelerin var olmasına rağmen onları ekonomik hale getirecek talebin henüz yeterli olmadığı üzerinden anlatıyor. Koalisyonun çözmeye çalıştığı temel denklem de bu: Birden fazla markanın talebini bir araya getirerek malzeme üreticilerine daha büyük ve daha uzun vadeli sipariş görünürlüğü sağlamak. Fast Company'nin haberinde de aynı mekanizmanın özellikle altı çiziliyor. Markalar talebi ortaklaştırdığında üreticilerin daha büyük kapasite yatırımları yapabileceği, üretim arttıkça da yeni nesil malzemelerin fiyatlarının geleneksel alternatiflere yaklaşabileceği öngörülüyor. Koalisyonun uzun vadeli hedeflerinden biri maliyet açısından bu farkı mümkün olduğunca ortadan kaldırmak. Dolayısıyla burada sürdürülebilir moda açısından önemli bir paradigma değişimi var. İnovasyonun başarısı yalnızca yeni bir malzemenin bulunmasıyla değil, onun kaç ton üretilebildiği ve kaç marka tarafından kullanılabildiğiyle ölçülmeye başlanıyor. Moda ile Finans Aynı Masaya Oturuyor Koalisyonun dikkat çeken başlıklarından biri de finansman. Dünya Ekonomik Forumu ile birlikte geliştirilecek modellerde kalkınma finansmanı ile özel sermayenin birlikte kullanıldığı karma finansman mekanizmaları üzerinde çalışılıyor. Amaç, özellikle yeni nesil malzeme üreticilerinin fabrika, makine ve üretim altyapısı yatırımlarında karşılaştığı finansal riski azaltmak. Bu model moda sektöründe giderek daha fazla önem kazanıyor. Çünkü bir tekstil geri dönüşüm teknolojisinin ya da yeni bir selülozik elyafın laboratuvarda çalışması, tek başına endüstriyel dönüşüm yaratmıyor. Bir fabrikanın milyonlarca dolarlık yeni üretim hattına yatırım yapabilmesi için gelecekte yeterli sipariş alacağını bilmesi gerekiyor. Bu nedenle koalisyonun belki de en önemli kavramlarından biri “talep sinyali”. Birden fazla büyük şirket aynı teknoloji veya malzemeyi kullanacağını söylediğinde yatırımcı açısından risk azalıyor; üreticinin kapasite artırması ise daha mümkün hale geliyor. 100'den Fazla Çözüm Tek Bir Kütüphanede Girişimin bir diğer ayağını Fashion Coalition Lever Library oluşturuyor. 30'dan fazla marka ve tedarikçiyle yapılan çalışmalar sonucunda hazırlanan sistemde, moda tedarik zincirindeki 100'den fazla mevcut ve gelişmekte olan dekarbonizasyon çözümü bir araya getiriliyor. Elyaf türlerine göre rehberler, teknoloji sağlayıcıları ve farklı tedarik zincirlerine uygulanabilecek müdahaleler sistemde yer alıyor. Canopy'nin yürüttüğü Next Gen Now programı da koalisyonun önemli bileşenlerinden biri. Buradaki amaç özellikle orman kaynaklarına olan baskıyı azaltabilecek yeni nesil selülozik elyafların ticari kullanımını artırmak. Canopy, alternatif elyafların önündeki en önemli engellerden birinin yine talep ve kapasite arasındaki belirsizlik olduğunu belirtiyor: Üreticiler yatırım yapmak için talep görmek istiyor, markalar ise yeterli üretim kapasitesi oluşmadan büyük sipariş vermekte zorlanıyor. Koalisyon bu iki tarafı aynı sistem içinde buluşturmayı hedefliyor. Circ, Bananatex ve Unspun da Yapının İçinde Koalisyon yalnızca moda markalarından oluşmuyor. Anna Sui, Another Tomorrow, Brooks Running, Christopher Esber, Collina Strada, DL1961, E.L.V. Denim, Faherty ve Mother Denim gibi markaların yanı sıra Selfridges ve Vestiaire Collective gibi perakende ve yeniden satış aktörleri de girişime katılıyor. Daha da önemlisi, moda teknolojisi ve malzeme dünyasından şirketler de sistemin içinde. Tekstilden tekstile geri dönüşüm teknolojileri geliştiren Circ, bitki bazlı tekstil malzemeleri üzerine çalışan Bananatex, üretim atığını azaltmayı amaçlayan dijital üretim şirketi unspun, Biofluff ve Pure.Tech bunlardan bazıları. Bu yapı önemli. Çünkü sürdürülebilir moda dönüşümünün yalnızca markaların malzeme tercihlerini değiştirmesiyle gerçekleşmeyeceği giderek daha açık hale geliyor. Elyaf üreticileri, iplikçiler, dokuma ve örme fabrikaları, geri dönüşüm şirketleri, teknoloji geliştiricileri, finans kuruluşları ve perakendecilerin aynı dönüşümün içinde yer alması gerekiyor. Stella McCartney için Mesele İnovasyonu Altyapıya Dönüştürmek Stella McCartney'nin koalisyondaki varlığı da tesadüf değil. McCartney'nin markası uzun yıllardır yalnızca hayvansal deri kullanmamasıyla değil; yeni malzemeleri koleksiyonlarında deneyerek moda sektöründeki biyomalzeme ve tekstil inovasyonlarının görünürlük kazanmasına katkı sağlamasıyla biliniyor. Marka son yıllarda Spiber tarafından geliştirilen Brewed Protein gibi biyoteknolojik malzemeleri ve tüketici sonrası tekstil atıklarından üretilen RCO100 geri dönüştürülmüş pamuk ipliğini koleksiyonlarında kullandı. Ancak moda tarihinde umut vadeden her malzeme ticari başarıya dönüşmedi. British Vogue, Mylo ve Piñatex gibi bir dönem sektörün geleceği olarak gösterilen bazı alternatif malzemelerin ölçeklenme konusunda yaşadığı sorunlara dikkat çekiyor. McCartney'nin koalisyon için kullandığı yaklaşım bu nedenle önemli: İnovasyonu altyapıya dönüştürmek. Başka bir deyişle bir malzemenin birkaç podyum görünümünde kullanılması değil, yüzlerce markanın tedarik zincirine girebilecek hale gelmesi. Ama Koalisyonun Önemli Bir Boşluğu da Var Yeni girişim dünya basınında yalnızca olumlu bir gelişme olarak ele alınmadı. Fast Company özellikle önemli bir çelişkiye dikkat çekiyor. Koalisyondaki markaların önemli bir bölümü premium veya sürdürülebilirlik konusunda zaten aktif şirketlerden oluşuyor. Oysa küresel moda hacminin büyük bölümü daha düşük fiyat segmentlerinde ve hızlı moda sisteminde üretiliyor. Üstelik Amazon dünyanın en büyük moda ve perakende platformlarından biri olmasına rağmen şirketin kendi özel markaları şu aşamada düşük karbonlu malzemelere geçişin öncüleri arasında gösterilmiyor. Bu durum girişimin önündeki en kritik sorulardan birini ortaya çıkarıyor. Yeni nesil malzemeler yalnızca sürdürülebilirlik yatırımı yapabilecek premium markaların kullanabildiği ürünler olarak mı kalacak, yoksa gerçekten kitlesel moda üretiminin hammaddelerine dönüşebilecek mi? Business of Fashion da New York Climate Week değerlendirmesinde benzer bir sorgulamaya yer veriyor. Moda sektörünün son yıllarda çok sayıda sürdürülebilirlik koalisyonu oluşturduğunu hatırlatan yayın, asıl ölçütün yeni bir ittifak açıklamak değil, sektörün çevresel etkisinde somut düşüş yaratabilmek olduğunu vurguluyor. Sürdürülebilir Modanın Yeni Dönemi Ölçek Ekonomisi Olabilir Moda sektöründeki sürdürülebilirlik tartışmalarının uzun süre tüketicinin ne satın aldığı üzerinden yürütüldüğünü gördük. Daha az satın almak. İkinci eli tercih etmek. Giysileri daha uzun süre kullanmak. Geri dönüşüm sistemlerini geliştirmek. Bunların tamamı hâlâ önemli. Ancak The Climate Pledge Fashion Coalition başka bir noktaya işaret ediyor. Bir ürün mağazaya ulaşmadan çok önce başlayan üretim sisteminin dönüştürülmesi gerekiyor. Bu da moda sektöründe sürdürülebilirliğin giderek tasarım departmanlarından çıkarak finans, üretim kapasitesi, tedarik zinciri ve sanayi politikalarının konusu haline geldiğini gösteriyor. Bugün yeni nesil elyaflar, tekstil geri dönüşümü ve düşük karbonlu üretim teknolojileri açısından artık yalnızca “çözüm var mı?” sorusunu sormuyoruz. Çözümlerin önemli bir bölümü zaten var. Bu çözümler, niş sürdürülebilir moda projeleri olmaktan çıkıp küresel tekstil endüstrisinin standart altyapısına dönüşebilecek mi? The Climate Pledge Fashion Coalition'ın başarısını belirleyecek ölçüt de muhtemelen koalisyona kaç şirketin katıldığı değil; önümüzdeki yıllarda kaç yeni malzemenin pilot üretimden milyonlarca metre kumaşa, kaç teknolojinin laboratuvardan fabrikaya geçebildiği olacak.